Krążowniki pancernopokładowe typu Edgar
![]() HMS „St George” | |||
Kraj budowy |
| ||
---|---|---|---|
Użytkownicy |
| ||
Wejście do służby | 1893–1896 | ||
Zbudowane okręty | 9 | ||
Dane taktyczno-techniczne | |||
Wyporność | 7350-7700 t pełna | ||
Długość | 118,11 m | ||
Szerokość | 18,29 m | ||
Zanurzenie | 7,24 m | ||
Napęd | 2 maszyny parowe o mocy 12 000 KM, 4 kotły parowe, 2 śruby | ||
Prędkość | 20 węzłów | ||
Zasięg | 10 000 Mm przy 10 w | ||
Załoga | 544 | ||
Uzbrojenie | 2 działa 234 mm (2xI), | ||
Opancerzenie | pokład do 127 mm, | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/HMSRoyalArthur1897.jpg/220px-HMSRoyalArthur1897.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/HMSgib.jpg/220px-HMSgib.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/HMS_Grafton.jpg/220px-HMS_Grafton.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Edgar_class_cruiser_diagram_Brasseys_1897.jpg/220px-Edgar_class_cruiser_diagram_Brasseys_1897.jpg)
Krążowniki pancernopokładowe typu Edgar – seria dziewięciu brytyjskich okrętów, zbudowanych w latach 90. XIX wieku i służących podczas I wojny światowej. Klasyfikowane były w Royal Navy jako krążowniki I klasy.
Historia
Projekt ten był pomniejszoną wersją okrętów typu Blake, z nieco słabszym opancerzeniem i takim samym uzbrojeniem głównym (2 działa kalibru 234 mm i 10 dział 152 mm). Od nazwy pierwszego okrętu HMS „Edgar” był nazwany typem Edgar. HMS „Crescent” i „Royal Arthur” różniły się od pozostałych zestawem uzbrojenia, gdyż zamiast dziobowego działa 234 mm uzbrojono je w dwie armaty 152 mm obok siebie, na podwyższonym pokładzie dziobowym (miały 1 działo 234 mm i 12 dział 152 mm). HMS „Gibraltar”, „Crescent”, „Royal Arthur” i „St George” miały dno pokryte drewnem i blachą miedzianą dla służby w tropikach bez regularnego dokowania, co zwiększało ich wyporność o 350 t i obniżało prędkość o pół węzła. Krążowniki typu Edgar okazały się udanymi okrętami, bardziej ekonomicznymi od typu Blake. Miały bardzo dobre własności morskie i mogły przez dłuższy czas utrzymywać prędkość 18 węzłów.
Budowa i służba
Budowę pierwszych okrętów rozpoczęto w 1889, całą seria weszła do służby w latach 1893–1896. Przez pierwsze lata służyły głównie na stacjach zagranicznych (m.in. na Morzu Śródziemnym, Pacyfiku, w Chinach i Australii). Podczas I wojny światowej były już przestarzałe. HMS „Hawke” jako jedyny został utracony podczas wojny – zatopiony 15 października 1914 przez niemiecki okręt podwodny U-9. HMS „Edgar”, „Grafton”, „Endymion” i „Theseus”(inne języki) po modernizacji polegającej na dodaniu „bąbli” przeciwtorpedowych i zastąpieniu dział 234 mm działami 152 mm, wspierały wojska podczas operacji dardenelskiej. Pozostałe okręty od 1915 używane były do zadań pomocniczych, głównie jako okręty-bazy. Ocalałe krążowniki zostały wycofane i sprzedane na złom w latach 1920–1923.
Okręty typu Edgar
nazwa | położenie stępki, stocznia | wodowanie | wejście do służby |
---|---|---|---|
Edgar | 03. 06. 1889, Devonport | 24. 11. 1890 | 02. 03. 1893 |
Royal Arthur | 20. 01. 1890, Portsmouth Dockyard(inne języki) | 26. 02. 1891 | 02. 03. 1893 |
Hawke | 17. 06. 1889, Chatham | 11. 03. 1891 | 16. 05. 1893 |
Crescent | 13. 10. 1890, Portsmouth Dockyard | 30. 03. 1892 | 22. 02. 1894 |
Grafton | 01. 01. 1890, Thames Iron Works | 30. 01. 1892 | 18. 10. 1894 |
Endymion(inne języki) | 23. 04. 1890, Earle, Hull | 23. 06. 1892 | 25. 10. 1894 |
St George | 23. 04. 1890, Earle, Hull | 23. 06. 1892 | 25. 10. 1894 |
Gibraltar | 02. 12. 1889, Napier, Glasgow | 27. 04. 1892 | 01. 11. 1894 |
Theseus(inne języki) | 16. 07. 1890, Thames Iron Works | 08. 09. 1892 | 14. 01. 1896 |
Opis konstrukcji
Okręty miały sylwetkę i architekturę taką, jak krążowniki typu Blake. Kadłub był gładkopokładowy, z wyjątkiem „Royal Arthur” i „Crescent”, które miały podwyższony pokład dziobowy. Dziobnica miała formę taranową, mało wysuniętą do przodu. Sylwetkę okrętów wyróżniały dwa wysoki i cienkie kominy, pochylone do tyłu. Na śródokręciu ciągnęła się niska i długa nadbudówka, na której z przodu znajdował się pomost bojowy, z przeszkloną kabiną nawigacyjną i odkrytymi skrzydłami na boki. Za pomostem i na końcu nadbudówki znajdowały się lekko pochylone rozbudowane maszty.
Uzbrojenie główne obejmowało dwa pojedyncze działa kalibru 234 mm z maskami pancernymi, na pokładzie dziobowym i rufowym oraz 10 pojedynczych dział 152 mm w stanowiskach burtowych. Po dwa na burtę znajdowały się w kazamatach, umieszczonych w burtach na śródokręciu, dość nisko nad wodą, pod pokładem górnym, a pozostałe trzy na burtę były ustawione na pokładzie na śródokręciu, z maskami ochronnymi. Po dwa z pokładowych dział 152 mm mogły teoretycznie strzelać wprost w kierunku dziobu lub rufy. HMS „Crescent” i „Royal Arthur” zamiast dziobowego działa 234 mm miały tam dwie armaty 152 mm obok siebie. Uzbrojenie uzupełniało 12 dział 57 mm w nieopancerzonych kazamatach burtowych lub stanowiskach na pokładzie, 5 lekkich działek 47 mm i 4 podwodne wyrzutnie torped.
Dane taktyczno-techniczne
- wyporność pełna: 7350 t (cztery okręty – 7700 t).
- długość: 118,1 m
- szerokość: 18,3 m
- zanurzenie – 7,25 m
- siłownia: 2 maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy indykowanej 10 000 KM (maksymalnie 12 000 KM przy ciągu wymuszonym), 4 cylindryczne dwustronne kotły parowe, 2 śruby
- prędkość: 18 węzłów, maks. 20 w przy ciągu wmuszonym
- zapas paliwa: węgiel 1250 t
- załoga: 544
- Uzbrojenie
- 2 działa 234 mm L/30 (9.2 in BL) z maskami pancernymi, na dziobie i rufie („Crescent” i „Royal Arthur” – 1 działo na rufie)
- 10 dział 152 mm Mk VII (6 in QF) w stanowiskach burtowych – 4 w kazamatach, pozostałe z maskami pancernymi („Crescent” i „Royal Arthur” – 12 dział)
- 12 dział 57 mm (6pdr QF)
- 5 dział 47 mm (3pdr QF)
- 4 podwodne wyrzutnie torped 450 mm
- Opancerzenie
- pokład pancerny: 76–127 mm
- maski dział 234 mm: 76 mm
- kazamaty dział 152 mm: 152 mm
- stanowisko dowodzenia: 305 mm
Bibliografia
- Roger Chesneau, Eugène Kolesnik: Conway’s All the World’s Fighting Ships, 1860-1905, Conway Maritime Press, Londyn, 1979, ISBN 0-85177-133-5, s. 66
- p
- d
- e
|
- p
- d
- e
Lotniskowce | |
---|---|
Drednoty | |
Krążowniki liniowe |
|
Okręty liniowe |
|
Krążowniki pancerne |
|
Krążowniki ciężkie | |
Krążowniki pancernopokładowe |
|
Krążowniki lekkie | |
Niszczyciele | |
Torpedowce | |
Okręty podwodne | |
Monitory |
|
Kanonierki |
|
Eskortowce/Patrolowce |
|
Ścigacze/Kutry torpedowe | |
Stawiacze min |
|
Trałowce |
|
Transportowce wodnosamolotów | |
Okręty balonowe |