Róża Branicka
Róża z Potockich Branicka | |||
![]() Portret Róży Branickiej pędzla Ary Scheffera | |||
![]() Pilawa | |||
Rodzina | Potoccy herbu Pilawa | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 1780 | ||
Data i miejsce śmierci | 20 października 1862 | ||
Ojciec | |||
Matka | |||
Mąż | Antoni Potocki | ||
Dzieci | Ksawery Branicki | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
Róża Branicka, de domo Potocka, primo voto Potocka (ur. 1780 w Tulczynie, zm. 20 października 1862 w Paryżu) – polska arystokratka, artystka amatorka.
Życiorys
Urodziła się w 1780 roku w Tulczynie w rodzinie Stanisława Szczęsnego Potockiego i Józefiny Amalii z Mniszchów[1].
Jej pierwsze małżeństwo – z Antonim Potockim, z którym miała córkę – zakończyło się rozwodem w 1812 roku[2]. Wyszła później za mąż za Władysława Grzegorza Branickiego, z którym miała siedmioro dzieci[1]: Ksawerego, Elżbietę, Aleksandra, Zofię, Konstantego, Katarzynę i Władysława. Matka Branickiego była przeciwna małżeństwu i odmawiała spotkania z Różą do 1831 roku. Po śmierci Branickiego, Róża wyjechała do Francji[2]. W 1849 roku kupiła dla syna Ksawerego zamek[2][3] i połowę nieruchomości w Montrésor, a także 2300 hektarów okolicznej ziemi[3]. Na zamku zgromadzono liczne poloniki[2]. W miejscowości Branicka ufundowała szkołę[2].
Amatorsko zajmowała się rysunkiem i akwarelą[2]. W dzieciństwie prawdopodobnie brała udział w rodzinnym wyszywaniu chorągwi, które zostały przekazane Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu podczas jego odwiedzin w Tulczynie, gdy wracał ze spotkania z Katarzyną II[2]. W zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie znajdują się dwa portrety, które Branicka wykonała techniką akwarelową[1]: Portret Zofii Żółtowskiej (29 x 21,6 cm) oraz Portret Bernarda Potockiego (30,2 x 22,6 cm)[2]. W muzeum znajduje się także portret Branickiej pędzla Ary Scheffera[4]. Jej córki Elżbieta, Zofia i Katarzyna również zostały artystkami amatorkami[1].
Branicka pojawiała się w listach Zygmunta Krasińskiego, którego była teściową, pod pseudonimem „Fregata”[2].
Posiadała najwyższy rosyjski order kobiecy[5]. W kwietniu 1837 została odznaczona małym krzyżem orderu św. Katarzyny[6].
Zmarła 20 października 1862 w Paryżu[1]. Początkowo jej szczątki spoczęły na cmentarzu w Montrésor, po czym zostały przeniesione do Krzeszowic[2].
Galeria
- Portret Andrzeja Bernarda Potockiego, Muzeum Narodowe w Warszawie
- Portret córki
- Spotkanie na drodze
Przypisy
- ↑ a b c d e AleksandraA. Bernatowicz AleksandraA., Potocka Róża, [w:] Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających (zmarłych przed 1966 r.). Malarze, rzeźbiarze, graficy, t. 7, Instytut Sztuki PAN, 1971, s. 439 .
- ↑ a b c d e f g h i j KrzysztofK. Załęski KrzysztofK., Róża Branicka, [w:] Artystki polskie. Katalog wystawy, AgnieszkaA. Morawińska (red.), Muzeum Narodowe w Warszawie, 1991, s. 122 .
- ↑ a b Iwona M.I.M. Dacka-Górzyńska Iwona M.I.M., SławomirS. Górzyński SławomirS., PiotrP. Ugniewski PiotrP., Polacy pochowani na cmentarzu w Montrésor. Les Polonais enterrés au cimetiere de Montrésor, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa, 2008, s. 9, ISBN 978-83-924311-3-8 .
- ↑ Portret Róży Branickiej [online], Muzeum Narodowe w Warszawie – Zbiory Cyfrowe [dostęp 2021-03-14] .
- ↑ Włodzimierz Jakubowski: Ordery i medale Rosji. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 1993, s. 16. ISBN 83-85263-45-4.
- ↑ Список кавалерам россійских императорских и царских орденов. Санкт-Петербург: Тип. II Отд. Собственной Е.И.В. Канцелярии, 1850, s. 21.