Polscy absolwenci francuskich wyższych szkół wojskowych
Polscy absolwenci francuskich wyższych szkół wojskowych – oficerowie Wojska Polskiego, którzy w latach 1921-1939 ukończyli studia we francuskich wyższych szkołach wojskowych, w tym w Wyższej Szkole Wojennej (franc. École Supérieure de Guerre) i Morskiej Szkole Wojennej (franc. École de Guerre Navale) w Paryżu.
19 lutego 1921 roku w Paryżu podpisany został polsko-francuski układ polityczny i konwencja wojskowa. Artykuł VII pkt b stanowił, że Polska „przydzielać będzie do szkół i oddziałów wojskowych armii francuskiej w celu odbycia cyklu wyszkolenia pewną ilość oficerów, według ustalenia między Sztabami Generalnymi”.
W latach 1920–1939 École Supérieure de Guerre ukończyło 53 oficerów WP. Kolejnych 10 oficerów MW ukończyło studia w École de Guerre Navale. W tym samym czasie, Wyższą Szkołę Wojenną w Warszawie opuściło 937 absolwentów. Ogółem 1000 oficerów WP uzyskało tytuły naukowe oficerów dyplomowanych (do 1928 – „oficerów Sztabu Generalnego”). Z powyższego zestawienia wynika, że słuchacze ÉSdeG i ÉdeGN stanowili tylko 6,3% wszystkich oficerów dyplomowanych.
Według stanu z 1 maja 1939 roku w Wojsku Polskim było 18.668 oficerów, z czego – 903 dyplomowanych (4,84%).
Absolwenci ÉSdeG w latach 1919-1934
Lp. | stopień | imię i nazwisko absolwenta | lata nauki | stanowisko we wrześniu 1939 roku | uwagi | |
---|---|---|---|---|---|---|
1 | płk | Józef Zając | 1919-1920 | naczelny dowódca lotnictwa i OPL | generał dywizji | |
2 | ppłk piech. | Franciszek Wład[1] | 1919-1921 | dowódca dywizji piechoty | generał brygady | |
3 | ppłk piech. | Tadeusz Kasprzycki[1] | minister spraw wojskowych | generał dywizji | ||
4 | mjr piech. | Jan Jagmin-Sadowsk[1] | dowódca grupy operacyjnej | generał brygady | ||
5 | ppłk piech. | Władysław Bortnowski[2] | 1920-1922 | dowódca armii | generał dywizji | |
6 | ppłk kaw. | Juliusz Kleeberg[2] | zastępca dowódcy okręgu korpusu | generał brygady | ||
7 | mjr piech. | Józef Jaklicz[2] | zastępca szefa Sztabu Naczelnego Wodza | generał brygady | ||
8 | mjr piech. | Eugeniusz Pieczonka[2] | - | podpułkownik | od 31 XII 1927 w stanie spoczynku | |
9 | rtm. | Tadeusz Kobylański[2] | - | podpułkownik | służba dyplomatyczna | |
10 | kpt. piech. | Stefan Uziembło[2] | - | kapitan | skreślony z listy oficerów WP | |
11 | kpt. art. | Roman Michałowski[2] | 1920-1922 | - | podpułkownik | służba dyplomatyczna |
12 | rtm. | Janusz Iliński[2] | oficer sztabu Misji Wojskowej gen. Norwid-Neugebauera | podpułkownik | od 30 XI 1931 w rezerwie | |
13 | płk piech. | Michał Żymierski | 1921-1923 | - | marszałek Polski | skreślony z listy oficerów WP |
14 | ppłk kaw. | Władysław Anders | dowódca brygady kawalerii | generał broni | ||
15 | ppłk piech. | Jerzy Ferek-Błeszyński | - | tytularny generał brygady | od 31 I 1939 w stanie spoczynku | |
16 | ppłk piech. | Wacław Stachiewicz | szef Sztabu Naczelnego Wodza | generał dywizji | ||
17 | ppłk piech. | Wacław Piekarski | 1922-1924 | dowódca dywizji piechoty | generał brygady | |
18 | ppłk art. | Fryderyk Douglas | - | podpułkownik | zm. 26 III 1928 Poznań | |
19 | płk art. | Edmund Knoll-Kownacki | dowódca grupy operacyjnej | generał brygady | ||
20 | ppłk art. | Stanisław Maksymilian Markus | - | pułkownik | od 29 II 1932 w stanie spoczynku | |
21 | mjr art. | Jerzy Łunkiewicz | zastępca szefa departamentu | pułkownik | ||
22 | rtm. | Julian Moszyński[3] | - | rotmistrz | ||
23 | płk piech. | Wacław Wieczorkiewicz | 1923-1925 | dowódca okręgu korpusu | generał brygady | |
24 | ppłk kaw. | Jan Władysław Rozwadowski | - | pułkownik | od 31 III 1933 w stanie spoczynku | |
25 | mjr art. | Marian Korewo | zastępca szefa sztabu naczelnego dowódcy lotnictwa i OPL | generał brygady | ||
26 | ppłk sap. | Tadeusz Zieleniewski | 1923-1924 | dowódca dywizji piechoty | pułkownik | |
27 | mjr obs. | Zbigniew Prażmowski | - | podpułkownik obserwator | służba zagraniczna | |
28 | płk art. | Franciszek Kleeberg | 1924-1925 | dowódca okręgu korpusu i samodzielnej grupy operacyjnej | generał dywizji | |
29 | ppłk piech. | Otton Matuszek | 1924-1926 | - | podpułkownik | |
30 | mjr kaw. | Ludwik Schweizer | dowódca pułku kawalerii | pułkownik | ||
31 | mjr art. | Czesław Kunert | - | podpułkownik uzbrojenia | od 31 VIII 1935 w stanie spoczynku | |
32 | mjr piech. | Jan III Kowalewski[4] | 1925-1927 | I oficer sztabowy do zleceń ministra spraw wojskowych | podpułkownik | |
33 | mjr sap. | Jerzy Piotr Levittoux[5] | attaché wojskowy | pułkownik broni pancernych | ||
34 | mjr kaw. | Zygmunt Wołowski[4] | - | major | ||
35 | mjr sap. | Mieczysław Józef Wilczewski[6] | 1926-1928 | szef sztabu grupy operacyjnej | podpułkownik saperów | |
36 | rtm. | Eugeniusz II Chrzanowski[6] | podpułkownik kawalerii | |||
37 | kpt. art. | Stanisław I Królikiewicz[6] | w marcu 1939 roku dowódca 20 dac | podpułkownik artylerii | ||
38 | mjr lek. | Franciszek Waga[7]. | 1926 | - | podpułkownik lekarz | |
39 | mjr kaw. | Stanisław I Chmielowski[8] | 1927-1929 | oficer sztabu Misji Wojskowej gen. Burchardt-Bukackiego | major kawalerii | od 30 XI 1933 w stanie spoczynku |
40 | mjr art. inż. | Stanisław Kopański | szef Oddziału III Sztabu Naczelnego Wodza | generał dywizji | ||
41 | rtm. | Stefan Mossor | 1928-1930 | dowódca pułku kawalerii | generał dywizji | |
42 | kpt. | Gustaw Łowczowski | attaché wojskowy | generał brygady | ||
43 | mjr piech. | Ludwik Strugała | 1929-1931 | - | podpułkownik piechoty | zm. 4 VIII 1935 Niedźwiedź |
44 | kpt. piech. | Stanisław Wrona | - | kapitan | od 30 VI 1934 w rezerwie | |
45 | ppłk art. | Stanisław Tatar | 1930-1932 | dowódca artylerii dywizyjnej | generał brygady | |
46 | mjr art. | Bronisław Antoni Marian Noël | szef oddziału sztabu armii | generał brygady | ||
47 | rtm. | Zygmunt Mieszczankowski | 1931-1933 | kwatermistrz grupy operacyjnej kawalerii | podpułkownik | |
48 | kpt. art. | Jan Bronisław Idzi Jerzy Axentowicz | szef sztabu dywizji piechoty | podpułkownik | ||
49 | kpt. piech. | Marian Stanisław Józef Zimnal | 1932-1934 | pomocnik attaché wojskowego | pułkownik piechoty | |
50 | rtm. | Józef Makowiecki | oficer sztabu armii | major kawalerii | poległ 6 IX 1939 pod Brzezinami |
- kpt. art. Ignacy Bukowski (1933-1935)[9]
- kpt. art. Leon Fudakowski (1933-1935)
- rtm. Jerzy Falkowski (1934-1936)
- rtm. Stanisław Maleszewski (1934-1936)
- kpt. piech. Franciszek Herman (1935-1937)
- por. kaw. Witold Sokolnicki[10] (1935-1937)
- kpt. art. Juliusz Szostak (1936-1938)
- kpt. lot. Bohdan Kleczyński (1936-1938)
- mjr piech. Władysław Bydliński (1937-1939)
- mjr piech. Jan Alojzy Rudnicki (1937-1939)
- kpt. art. Adam Ziętkowski (1938-1940)
- kpt. piech. Józef Kołodziejski (1938-1940)
Słuchacze kursu wojennego w ÉSdeG w 1940 roku
W połowie marca 1940 na wojenny kurs w ÉSdeG powołani zostali niżej wymienieni oficerowie:
- mjr dypl. kaw. Zbigniew Dudziński ze Sztabu NW
- kpt. dypl. piech. Wincenty Ściegienny z M.S.Wojsk.
- kpt. dypl. art. Stanisław Koszutski z Komendy Obozu Coëtquidan
- kpt. dypl. art. Marian Utnik ze Sztabu 1 Dywizji Grenadierów
- kpt. dypl. art. Tadeusz Kolasiński z Biura gen. Sosnkowskiego (Komenda Główna ZWZ)
- kpt. piech. Józef Władyka
- por. kaw. Zbigniew Kiedacz
- por. sap. Adam Stanisław Szczepański
Trzej ostatni byli słuchaczami I rocznika W.S.Woj. (kurs normalny 1939–1940, promocja XIX). Opiekunem grupy był ppłk dypl. Andrzej Marecki. Według Mariana Utnika był to trzymiesięczny kurs dla oficerów francuskich, szkolonych na pomocników sztabowych w dowództwach dywizji i korpusów. Słuchacze brali udział we wszystkich ćwiczeniach razem z oficerami francuskimi, lecz ich prace były oceniane oddzielnie przez wykładowców francuskich i ppłk. dypl. Mareckiego. Kurs został przerwany w dniu 15 maja tego roku. W ciągu dwóch miesięcy słuchacze zapoznali się z oficjalną doktryną francuską wojny pozycyjnej i tzw. colmatage, co zostało przetłumaczone przez polskich oficerów, jako „zatykanie dziur”.
Absolwenci ÉdeGN
- kmdr por. Eugeniusz Solski
- kmdr por. Stefan Frankowski ze Sztabu Kierownictwa Marynarki Wojennej (X 1923 – IX 1925, kontradmirał[11])
- kmdr ppor. / kmdr por.[12] Adam Mohuczy, komendant Oficerskiej Szkoły MW (15 XI 1924 – 28 VIII 1926, kontradmirał)
- kpt. mar. Rafał Czeczot (1925-1927)
- kpt. mar. Jerzy Kłossowski ze Sztabu Kierownictwa Marynarki Wojennej (1925-1927)
- kpt. mar. Roman Stankiewicz (1926-1928)
- kpt. mar. Tadeusz Stoklasa (1926-1928)
- kmdr ppor. Marian Jerzy Majewski (1931-1932[13])
- kpt. mar. Romuald Dziewałtowski-Gintowt (1931-1932)
- kpt. mar. Stanisław Dzienisiewicz (1931-1932)
W wyniku niezrozumiałej polityki personalnej prowadzonej przez szefa Kierownictwa MW, kontradmirała Jerzego Świrskiego ze służby czynnej zwolniono trzech absolwentów ÉdeGN:
- Adam Mohuczy 24 października 1929 przeniesiony w stan nieczynny, 20 września 1930 przeniesiony do rezerwy i ostatecznie z dniem 28 lutego 1931 przeniesiony został w stan spoczynku.
- Rafał Czeczot z dniem 28 lutego 1933 przeniesiony został w stan spoczynku.
- kmdr ppor. dypl. Jerzy Kłossowski z dniem 31 lipca 1934 przeniesiony został do rezerwy[14].
Absolwenci pozostałych szkół
Ponadto oficerowie WP kierowani byli na studia do École Supérieure d’Aéronautique oraz innych francuskich uczelni wojskowych:
École Supérieure de Genie w Wersalu
- por. Michał Protasewicz (1923-1925[15])
- por. Witold Karpowicz (1935-1937)
École Supérieure de Ľintendance w Paryżu
- mjr Jerzy Muszyński (1 XI 1924[16] – 1926)
- mjr inż. Karol Kania (1 XI 1924 – 1926)
- mjr Zenon Bosak-Pakowski (1 XI 1924 – 1926)
- ppłk int. Antoni Ogonowski (1925-1927)
- ppłk int. Kazimierz Diduch (1925-1927)
- mjr int. Augustyn Gruszka (1925-1927)[17]
École Supérieure des Postes et Telegraphes w Paryżu (kurs dwuletni)
- mjr inż. Kazimierz Jan Gaberle (20 XI 1926[18] –1928)
École Supérieure ďAeronautique et Construction Mecanique w Paryżu
- mjr inż. Jan Józef Jeziorski
- mjr Franciszek Rudnicki
- mjr Tomasz Turbiak
- kpt. Bronisław Wojtarowicz
- kpt. Tadeusz Dymsza
- kpt. Franciszek Peter
- kpt. Jan Szczerski
École Supérieure ďElectricitié w Paryżu
- kpt. inż. Antoni Krzyczkowski (od 13 XI 1926 r. na ośmiomiesięczny kurs i dwumiesięczny staż)
- Ecole du Commissariat w Breście
- por. Ignacy Wilhelm Durkalc (od 30 IX 1926 na kursie dwuletnim)
École Navale w Breście
- aspitant Stanisław Lasocki (23 lutego 1924 mianowany podporucznikiem z dniem 1 lutego 1924[19])
Lektorem języka francuskiego w École Supérieure de Guerre był mjr n.o. Józef Teslar.
Przypisy
- ↑ a b c Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 26 stycznia 1923 roku, s. 69, na wniosek szefa Sztabu Generalnego, minister spraw wojskowych przyznał mu pełne kwalifikacje do pełnienia służby na stanowiskach Sztabu Generalnego po pomyślnym ukończeniu przez niego studiów w ESdeG w Paryżu w latach 1919-1921.
- ↑ a b c d e f g h Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 26 stycznia 1923 roku, s. 69, na wniosek szefa Sztabu Generalnego, minister spraw wojskowych przyznał mu pełne kwalifikacje do pełnienia służby na stanowiskach Sztabu Generalnego po pomyślnym ukończeniu przez niego studiów w ESdeG w Paryżu w latach 1920-1922.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 125 z 28 listopada 1924 roku, s. 705, z dniem 10 listopada 1924 roku został przydzielony do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu na stanowisko referenta z równoczesnym przyznaniem mu tytułu naukowego oficera Sztabu Generalnego.
- ↑ a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 115 z 30 października 1925 roku, s. 622.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 115 z 30 października 1925 roku, s. 620.
- ↑ a b c Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1929 roku, s. 40, minister spraw wojskowych przyznał mu tytuł oficera dyplomowanego.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1927 roku, s. 21, mjr lek. Franciszek Waga z dniem 1 grudnia 1926 roku, po powrocie z ESdeG, został przydzielony do Departamentu VIII MSWojsk. na stanowisko referenta.
- ↑ Zmarł 21 czerwca 1943 roku w Perth
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 31.08.1935 r., s. 118. Kapitanowie Bukowski i Fudakowski tytuły naukowe oficerów dyplomowanych otrzymali z dniem 1 sierpnia 1935 r.
- ↑ W latach 1934–1936 razem z Józefem Kuropieską był słuchaczem W.S.Woj. We wrześniu 1939 r. był kwatermistrzem Krakowskiej Brygady Kawalerii w stopniu rotmistrza.
- ↑ Strzałkowski 1990 ↓, s. 766-777.
- ↑ W trakcie studiów awansowany na komandora porucznika.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 10 z 16.08.1932 r., s. 363.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 252.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 101 z 07.10.1925 r.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 122 z 18.11.1924 r.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 76 z 22 lipca 1925 roku, s. 409.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 54 z 23.12.1926 r.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 28 lutego 1924 roku, s. 89.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Lista oficerów Sztabu Generalnego (stan z dnia 31 grudnia 1925 roku). Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1926.
- Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 roku). Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1931. [dostęp 2016-06-11].
- Czesław Ciesielski: Szkolnictwo Marynarki Wojennej w latach II Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974, s. 157.
- Jerzy Kłossowski: Wspomnienia z Marynarki Wojennej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1970, s. 252-265.
- Eugeniusz Kozłowski: Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1964.
- JózefJ. Kamiński JózefJ., Koalicje wojskowe. Zarys dziejów i współczesność, Warszawa: MON, 1982, s. 103, 106, ISBN 83-11-06780-5, OCLC 69459943 .
- JanuszJ. Królikowski JanuszJ., Admirałowie Polskiej Marynarki Wojennej 1945-2004, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2004, s. 97, ISBN 83-7441-013-2, OCLC 69471820 .
- Zbigniew Wojciechowski: Kontradmirał Stefan Frankowski, „Bandera”, s. 8.
- Waldemar Strzałkowski: Życiorysy dowódców jednostek polskich w wojnie obronnej 1939 r.. W: Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990. ISBN 83-211-1096-7.
- Józef Kuropieska: Wspomnienia oficera sztabu 1934–1939, Wydawnictwo MON, Warszawa 1972, wyd. I, s. 52.
- StanisławS. Kopański StanisławS., Wspomnienia wojenne 1939–1945, Warszawa: Bellona, 1990, s. 19, 34, ISBN 83-11-07819-X, OCLC 69456650 .
- Marian Utnik: Sztab Polskiego Naczelnego Wodza w latach II wojny światowej, część III, Wojskowy Przegląd Historyczny, Warszawa 1973, Nr 2, s. 218
- Site non-officiel de l’École supérieure de guerre française. 1931.