Fort VIIIa w Poznaniu
![]() | |||
![]() Lewa kaponiera fortu | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Poznań | ||
Adres | |||
Typ budynku | fort | ||
Architekt | Komitet Inżynieryjny Głównego Inspektoratu Twierdz | ||
Rozpoczęcie budowy | 1887 | ||
Ukończenie budowy | 1896 | ||
Ważniejsze przebudowy | 1913-1914, 1939 | ||
Właściciel | Miasto Poznań[3] | ||
Plan budynku![]() | |||
Położenie na mapie Poznania ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Fort VIIIa (Rohr, Mikołaja Sokolnickiego) (oryg. Zwischenwerk VIIIa) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Raszynie na osiedlu samorządowym Grunwald Południe przy ulicy Raszyńskiej[1].
Historia
Zbudowany został w latach 1887–1896, w drugim etapie budowy twierdzy fortowej[4][5]; budowa kosztowała ok. 1 mln marek[6]. Fort otrzymał nazwę Rohr na cześć Ferdinanda von Rohra (do 1902 nazwę tę nosił Nadszaniec III Rohr). W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort VIIIa otrzymał imię generała Michała Sokolnickiego[a][7].
Podczas bitwy o Poznań forty na Górczynie (VIIIa i IX) nie otrzymały środków artyleryjskich[8]. 27 stycznia 1945 rozpoczął się ostrzał fortów przez baterie 128 brygady artylerii lekkiej (dowódca płk. Anatolij Kozub)[8]. Z uwagi na liczne straty w 27 i 74 dywizji gwardii podczas podchodzenia w kierunku fortów, dowódca 29 korpusu armii gwardii, gen. mjr Anastasij Szemienkow, zadecydował o natarciu 27 dywizją gwardii na odcinek między fortami i zaatakowanie ich od tyłu. 28 stycznia 1945 został opanowany cały Górczyn[8].
Po II wojnie światowej fort był użytkowany przez Ludowe Wojsko Polskie, a później jako magazyn[9], m.in. WSS „Społem”[7][10][11]. Część koszar i poterna główna została zniszczona przez pożar w 2006 roku[10][11]. Od 2009 roku fort jest oddany w najem i zorganizowany tam jest salon oraz warsztat motocyklowy[11].
W dniach 13–14 czerwca 2009 podczas akcji "Poznań za pół ceny" obiekt odwiedziło prawie 2000 osób[12][13].
Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)[14].
Lokalizacja i konstrukcja
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Twierdza_Pozna%C5%84_Fort_VIIIa%2C_1965-08-23.png/200px-Twierdza_Pozna%C5%84_Fort_VIIIa%2C_1965-08-23.png)
Dojazd do fortu drogą forteczną (ul. Raszyńska) i drogą rokadową (ul. Taczanowskiego / ul. Piotra Ściegiennego / ul. Albańska)[15]. Obiekt zlokalizowany jest w parku ks. Jasińskiego, pomiędzy osiedlem im. Mikołaja Kopernika a osiedlem Raszyn[5]. Na przedstoku znajduje się park oraz kościół należący do parafii pw. Świętej Rodziny[5]. Około 500 m na południe od fortu linia kolejowa i stacja Poznań Górczyn[7].
Wokół budynku fortu znajduje się sucha fosa (szerokość 9 m, wysokość 6 m)[6]. Z uwagi na wysoki poziom wód gruntowych zrezygnowano z budowy poterny pod fosą, a kaponiery rewersowe były połączone ze sobą korytarzem biegnącym w murze przeciwskarpowym[6]. Fort jest w dobrym stanie zachowania[9].
Przebudowy
W latach 1913–1914 dokonano nielicznych modernizacji polegających na przemurowaniu niektórych wejść, wstawiając nowe drzwi[9]. Na przeciwskarpie zbudowano też dwa małe betonowe schrony[9][16]. W sierpniu 1939 roku wybudowano trzy betonowe schrony oraz pancerne stanowisko obserwacyjne ze stalowo-betonową kopułą[9][10][7].
Uwagi
- ↑ Władze wojskowe proponowały gen. Stanisława Taczaka, jednak władze cywilne nalegały by nie nadawać fortom imion osób żyjących.
Przypisy
- ↑ a b c Miasto Poznań, System Informacji Przestrzennej, Miejski Konserwator Zabytków: Zespół Fortów Zewnętrznego Pierścienia Fortyfikacji Pruskich. [dostęp 2013-06-24]. (pol.).
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych województwa wielkopolskiego (31-03-2013). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2013. s. 160. [dostęp 2013-06-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-12)]. (pol.).
- ↑ a b Geopoz: Przeglądarka danych SIP. Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-24]. (pol.)., warstwa: Grunty Miasta Poznania
- ↑ MariaM. Strzałko MariaM., Raport o stanie zabytków miasta Poznania, Miasto Poznań, 2007 .
- ↑ a b c Karwat ↓, s. 283.
- ↑ a b c Karwat ↓, s. 284.
- ↑ a b c d Karwat ↓, s. 286.
- ↑ a b c Karwat ↓, s. 288.
- ↑ a b c d e Biesiadka ↓, s. 220.
- ↑ a b c www.urb-ex.pl: Twierdza Poznań, Fort VIIIa Rohr. [dostęp 2013-06-30]. (pol.).
- ↑ a b c mmpoznan.pl: Zabytkowy Fort VIIIa ożył za sprawą... motocykli!. 2012-02-21. [dostęp 2013-06-30]. (pol.).
- ↑ Poznańska Lokalna Organizacja Turystyczna. 2009-06-15. [dostęp 2010-11-22]., kopia w web.archive.org
- ↑ mmpoznan.pl: Tłumy poznaniaków zdobyły fort VIIIa. 2009-06-14. [dostęp 2013-06-30]. (pol.).
- ↑ Instytut na rzecz ekorozwoju: Natura 2000: „Fortyfikacje w Poznaniu”. [dostęp 2013-06-25]. (pol.).
- ↑ Biesiadka ↓, s. 217.
- ↑ Karwat ↓, s. 285.
Bibliografia
- Janusz Karwat. Górczyńskie fortyfikacje. „Kronika Miasta Poznania”. 1/2002, s. 275-290. Wydawnictwo Miejskie. (pol.). , rys., fot.
- Jacek Biesiadka: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku.. Poznań: 2006.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia fortu. twierdzapoznan.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
- p
- d
- e
Twierdza fortowa |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Twierdza poligonalna |
|
- p
- d
- e
Obszary Systemu Informacji Miejskiej |
|
---|---|
Osiedla mieszkaniowe |
|
Atrakcje turystyczne | |
Tereny zielone |
|
Ulice | |
Miejsca kultu religijnego |
- Wikiprojekt:Poznań