Fort VIII w Poznaniu
![]() | |||
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Poznań | ||
Adres | |||
Typ budynku | fort | ||
Architekt | |||
Rozpoczęcie budowy | 1876 | ||
Ukończenie budowy | 1882 | ||
Ważniejsze przebudowy | 1888-1889, ok. 1905, 1913-1914 | ||
Właściciel | wł. prywatna[3] | ||
Plan budynku![]() | |||
Położenie na mapie Poznania ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Fort VIII (Grolman, Kazimierza Grudzielskiego) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Kasztelanowie, na obszarze osiedla samorządowego Grunwald Południe, przy ulicy Rumuńskiej[1].
Historia
Zbudowany został w latach 1876–1882, w pierwszym etapie budowy twierdzy fortowej[4]. Fort otrzymał nazwę Grolman na cześć Karla von Grolmana (do 1902 nazwę tę nosił Bastion III Grolman). W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort VIII otrzymał imię generała Kazimierza Grudzielskiego.
W czasie wojny (sierpień 1940-1945) w forcie znajdował się obóz jeniecki dla żołnierzy francuskich, angielskich, od 1942 także radzieckich, włoskich (1944) i polskich (Stalag XXI D)[5][6][7]. W styczniu 1945 obóz został ewakuowany[8]. Po wojnie fort wykorzystywany był jako magazyn[6][7].
W latach 90. XX wieku teren został sprzedany prywatnemu właścicielowi[7]. W forcie mieściła się dyskoteka, od 1994 mają miejsce spotkania klubu motocyklowego, a od 2003 mieści się tam także Poznańska Scena Muzyczna[9].
Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)[10].
Lokalizacja i konstrukcja
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Twierdza_Pozna%C5%84_Fort_VIII%2C_1965-08-23.png/200px-Twierdza_Pozna%C5%84_Fort_VIII%2C_1965-08-23.png)
Dojazd do fortu drogą forteczną (ul. Rumuńska) i drogą rokadową (ul. Bułgarska)[11]. Fort znajduje się bezpośrednio przy trybunie Stadionu Miejskiego oraz zabudowaniach domków jednorodzinnych. Na terenie fortu zachował się jedyny w Poznaniu domek wałmistrza[7].
Kąt między odcinkami czoła – 130°[12]. Fort, jako jedyny, nie posiadał galerii przeciwskarpowych[6].
Przebudowy
W latach 1888–1889 wzmocniono mury i sklepienia, a na skrzydłach dobudowano sześciostanowiskowe baterie[6]. Około 1905 roku zamontowano artyleryjskie stanowisko obserwacyjne W.T.Neu[6][13]. W latach 1913–1914 przemurowano niektóre wejścia, a w kaponierach zwężono otwory strzelnicze oraz zamontowano w nich osłony pancerne[6]. Na przeciwskarpie oraz bateriach dołączonych zostały wybudowane cztery betonowe schrony.
Obiekt ten jako jeden z dwóch fortów głównych w Poznaniu nie posiada zadaszonych fos. Są one jednak zalane wodą, ponieważ podczas budowy pobliskich osiedli został uszkodzony kanał odwadniający[14][7].
Przypisy
- ↑ a b c Miasto Poznań, System Informacji Przestrzennej, Miejski Konserwator Zabytków: Zespół Fortów Zewnętrznego Pierścienia Fortyfikacji Pruskich. [dostęp 2013-06-24]. (pol.).
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych województwa wielkopolskiego (31-03-2013). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2013. s. 160. [dostęp 2013-06-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-12)]. (pol.).
- ↑ a b Geopoz: Przeglądarka danych SIP. Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-24]. (pol.)., warstwa: Grunty Miasta Poznania
- ↑ MariaM. Strzałko MariaM., Raport o stanie zabytków miasta Poznania, Miasto Poznań, 2007 .
- ↑ Polak 1988 ↓, s. 198.
- ↑ a b c d e f Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 218.
- ↑ a b c d e BS, KaT: Zabytkowy fort na Grunwaldzie zalany wodą. 2012-03-05. [dostęp 2013-06-29]. (pol.).
- ↑ Polak 1988 ↓, s. 199.
- ↑ Miasto Poznań: Poznań jest otoczony 18 zabytkowymi fortami. Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-29]. (pol.).
- ↑ Instytut na rzecz ekorozwoju: Natura 2000: „Fortyfikacje w Poznaniu”. [dostęp 2013-06-25]. (pol.).
- ↑ Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 217.
- ↑ Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 132.
- ↑ Jacek Biesiadka, Mariusz Wojciechowski: TWIERDZA POZNAŃ - Część II: Twierdza fortowa 1876-1914. [dostęp 2013-06-29]. (pol.).
- ↑ Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 135, 218.
Bibliografia
- Jacek Biesiadka, Andrzej Gawlak, Szymon Kucharski, Mariusz Wojciechowski: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku.. Poznań: 2006.
- Bogusław Polak: Poznańskie Fortyfikacje. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1988.
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia fortu w fotopolska.eu
- Zdjęcia fortu
- p
- d
- e
Twierdza fortowa |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Twierdza poligonalna |
|
- p
- d
- e
Obszary Systemu Informacji Miejskiej |
|
---|---|
Osiedla mieszkaniowe |
|
Atrakcje turystyczne | |
Tereny zielone |
|
Ulice | |
Miejsca kultu religijnego |
- Wikiprojekt:Poznań