Ceratosauria ("boynuzlu kertenkeleler"), Ceratosaurus'a kuşlardan daha yakın akraba olan tüm teropodları içeren bir kladdır. Seratozorların, Erken Jura'da diğer teropodlardan ayrıldığı düşünülür. Bilinen en eski seratozor, 199 milyon yıl öncesine tarihlenen Saltriovenator'dur. Ceratosauria, esas olarak Güney yarımkürede bulunan bu üç ana grubu içerir: Ceratosauridae, Noasauridae ve Abelisauridae. Bununla birlikte, en son çalışmalar, coelophysoidlerin ve dilophosauridlerin diğer seratozorlar ile birlikte klad oluşturmadığını ve dilophosauridlerin bu grubun dışında bırakılması gerektiğini göstermiştir.[1]
Ceratosauria adını 1884 yılında O. Charles Marsh tarafından tanımlanan Ceratosaurus nasicornis türünden alır. Geç Jura döneminden orta büyüklükte bir avcı olan Ceratosaurus nasicornis, keşfedilen ilk seratozordu. Seratozorlar, dev avcı Carnotaurus ve önemli ölçüde küçük noasauridler gibi bazı istisnalar dışında, genellikle orta büyüklüktedir. Ceratosauria'nın başlıca tanımlayıcı özellikleri, süslemesi veya yüksekliği artmış sağlam bir kafatası ve kısalmış kollarıdır.[2] Bu özelliklerin her ikisi de genellikle grubun abelisauridler gibi gelişmiş üyelerinde göze çarparken Ceratosaurus gibi bazal türler, ilkel teropod özelliklerini korumuştur. Seratozor fosil buluntularının oldukça parçalanmış olması, Ceratosauria'nın özelliklerinin, diğer neoteropodlarla ilişkilerinin ve grubun erken tarihinin gizemli ve oldukça tartışmalı kalmasına neden olmuştur.
Limusaurus'un ontojenisi üzerine 2017 tarihli bir makalede farklı bir sonuca varıldı. Diğer analizlerden farklı olarak Noasauridae, Ceratosaurus'tan daha bazal olarak yerleştirildi ve Ceratosaurus tanım gereği Abelisauridae'nin içindeydi.[3] Bu daha sonra, Abelisauridae ve Ceratosauridae familyalarını içeren yeni bir küme olarak Etrigansauria'yı tanımlayan seratozor paleobiyolojisi üzerine bir 2018 makalesinde genişletildi.[4] Aşağıdaki kladogram, makalede gösterilen en son filogenilerin bir fikir birliği ağacıdır:
Seratozorlar, Erken Jura'da ayrılmış küresel bir nüfusa sahipti. Bununla birlikte seratozorlar, Kretase döneminde Lavrasya kıtasında muhtemelen büyük ölçüde yok olmuşlardı. Kretase'de Lavraysa kıtasında keşfedilen birkaç örnek muhtemelen Gondvana'dan taşınmıştır.[5] Kretase döneminden Kuzey Amerika'da doğrulanmış hiçbir seratozor örneği bulunamamıştır.
Abelisauridler, özellikle de Kretase döneminde Gondvana kıtasında büyük başarı elde etti. Bazı Gondvanalı ve Lavrasyalı örnekleri yakın zamanda bulunmuş, Geç Jura'ya ve hatta muhtemelen Orta Jura'ya tarihlendirilmiştir ve abelisaurid zaman çizelgesini büyük ölçüde genişletmiştir. Bazı paleontologlar, büyük bir çölün abelisauridleri Jura döneminin sonlarına kadar güney Gondvana'da sınırlamış olabileceğini öne sürdüler.[2] Bağıntıdan veya nedensellikten dolayı, geç Kretase seratozorlarının bazal tetanuran (Afrika) ya da coelurosaur (Kuzey Amerika ve Asya) nüfusunun çoğunlukta olduğu bölgelerde az sayıda bulunduğu gözlenmiştir. Aşağıdaki kladogram, Hendrick vd. (2015)'nın çalışmasına göre uyarlanmıştır.
Vikitür'de Ceratosauria ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.
Wikimedia Commons'ta Ceratosauria ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
Kaynakça
^Carrano (1 Ocak 2008). "The Phylogeny of Ceratosauria (Dinosauria: Theropoda)". Journal of Systematic Palaeontology. 6 (2): 183-236. doi:10.1017/S1477201907002246. ISSN 1477-2019.
^abcDiego Pol & Oliver W. M. Rauhut (2012). "A Middle Jurassic abelisaurid from Patagonia and the early diversification of theropod dinosaurs". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 279 (1804): 3170-5. doi:10.1098/rspb.2012.0660. PMC3385738 $2. PMID 22628475.
^Wang (2017). "Extreme Ontogenetic Changes in a Ceratosaurian Theropod" (PDF). Current Biology. 27 (1): 144-148. doi:10.1016/j.cub.2016.10.043. PMID 28017609.
^Delcourt (27 Haziran 2018). "Ceratosaur palaeobiology: new insights on evolution and ecology of the southern rulers". Scientific Reports (İngilizce). 8 (1): 9730. doi:10.1038/s41598-018-28154-x. ISSN 2045-2322. PMC6021374 $2. PMID 29950661. 1 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2021.
^Tortosa (2014). "A new abelisaurid dinosaur from the Late Cretaceous of southern France: Palaeobiogeographical implications". Annales de Paléontologie. 100 (1): 63-86. doi:10.1016/j.annpal.2013.10.003.