Zofia Kajzerówna
![]() Zofia Kajzerówna (fotografia portretowa) | |||
Imię i nazwisko | Zofia Kajzer-Kasprzycka | ||
---|---|---|---|
Data urodzenia | 1911[1] | ||
Data i miejsce śmierci | luty 2002[1] | ||
Zawód | aktorka | ||
|
Zofia Kajzerówna, właśc. Zofia Kajzer-Kasprzycka (ur. 1911, zm. 2002 w Calgary) – polska aktorka teatralna i filmowa, finalistka konkursu Miss Polonia 1930[2].
Życiorys
Słynęła z urody. Wzięła udział w gali finałowej konkursu Miss Polonia 1930, która odbyła się 28 stycznia w stołecznym hotelu Polonia. W jury zasiadali m.in.: pisarka Zofia Nałkowska (przewodnicząca), rzeźbiarz Edward Wittig i aktor Juliusz Osterwa. Zofia Kajzerówna, reprezentująca Włocławek, nie znalazła się w konkursowej pierwszej trójce[2]. Tytuł Miss Polonia wywalczyła Zofia Batycka. Kilka lat później, w 1933 r., Zofia Kajzerówna (jako jedna z czterech Polek) znalazła się na okładce Chicago Tribune – z uwagi na zorganizowany przez tę gazetę międzynarodowy konkursu piękności z okazji otwarcia Wystawy Światowej w Chicago w 1933 r. Zwyciężczyni miała otrzymać 5 tys. USD, a nagrodą dla pięćdziesięciu najpiękniejszych kobiet była podróż do Chicago i zwiedzanie Stanów Zjednoczonych na koszt redakcji[3].
W 1932 r. zdała egzamin eksternistyczny ZASP. Zadebiutowała w tym samym roku w kabarecie Qui Pro Quo, w którym występowała (od lutego do kwietnia) w spektaklach rewiowych Miłe złego początki i Poczekajcie, poczekajcie[3]. Od 1934 r. należała do zespołu Towarzystwa Krzewienia Kultury Teatralnej. Grała na scenach warszawskich: Teatru Polskiego (Matołek z Wysp Nieoczekiwanych G. B. Shawa), Teatru Letniego (komedie Kwiecista droga W. Katajewa i Przedziwny stop W. Kirszona) oraz Teatru Małego (Wiosenne porządki A. Huxleya i Koko M. Acharda)[4].
Najbardziej płodny okres jej pracy artystycznej przypadał na lata 1934-1939, kiedy występowała na scenie Teatru Narodowego w Warszawie (m.in.: Klub kawalerów M. Bałuckiego, Intryga i miłość F. Schillera, Sługa jego lordowskiej mości J.M. Barriego, Cyganeria warszawska A. Nowaczyńskiego, Horsztyński i Balladyna J. Słowackiego, Cyrano de Bergerac E. Rostanda, Szkoła obmowy R. B. Sheridana, Popielaty welon M. Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej). W tym samym okresie (w latach 1933-1939) zagrała w wielu filmach fabularnych[4].
Życie prywatne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Bal_w_gmachu_Resursy_Obywatelskiej_w_Warszawie_%281939_r.%29.jpg/240px-Bal_w_gmachu_Resursy_Obywatelskiej_w_Warszawie_%281939_r.%29.jpg)
Głośnym echem w międzywojennej Polsce odbił się romans Zofii Kajzerówny z dwadzieścia lat starszym od niej Tadeuszem Kasprzyckim, generałem dywizji Wojska Polskiego, ministrem spraw wojskowych (w latach 1935–1939), kawalerem Orderu Virtuti Militari[3]. Generał poznał aktorkę w połowie lat 30. XX wieku i szaleńczo się w niej zakochał. Rozpoczął się romans. Wkrótce pojawiły się plotki o subwencjonowaniu teatru, w którym grała aktorka, z budżetu Ministerstwa Spraw Wojskowych[5].
Kilka lat później opinię publiczną wstrząsnęła śmierć żony generała, Marii Jadwigi de domo Rybczyńskiej[3] (z zawodu inżyniera), która została pochowana w grobie rodzinnym na cmentarzu w Wilanowie[6]. Tajemnicą poliszynela było to, że popełniła samobójstwo z powodu romansu męża[7] – 12 maja 1939 r., po wizycie u Kajzerówny w przededniu sprawy rozwodowej, wyskoczyła z okna klatki schodowej w kamienicy, w której mieszkała kochanka męża; zmarła w karetce pogotowia[3]. W tym czasie na deskach Teatru Narodowego wystawiano komedię Popielaty welon Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, w której jedną z ról grała Kajzerówna. W dniu, w którym publiczność dowiedziała się o tragicznych okolicznościach śmierci Kasprzyckiej, wychodząca na scenę Zofia Kajzerówna została przywitana gwizdami i tupaniem. Przedstawienie zostało przerwane, a sztukę wkrótce zdjęto z afisza[3].
Nie przeszkodziło to trwałości związku aktorki z generałem, który wkrótce został usankcjonowany małżeństwem. Para stanęła na ślubnym kobiercu mimo wyraźnego sprzeciwu marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Wcześniej, chcąc usunąć się z oczu plotkarzom, generał Kasprzycki wykupił grunty w Kościelisku i w 1938 r. razem z siostrą Zofią i Tadeuszem Katelbachem zaczął budować hotel Salamandra (zwany nieoficjalnie od nazwiska kochanki generała Kajzerhofem), zaciągając duży kredyt. W chwili wybuchu II wojny światowej budynek był w stanie surowym[5].
Podczas kampanii wrześniowej generał zaniedbywał swoje obowiązki. Jeszcze we wrześniu wraz z żoną wyjechał do Rumunii, gdzie został internowany. Po kilku latach w 1944 r. małżonkowie wyjechali przez Turcję do Wielkiej Brytanii. Od 1954 r. Zofia wraz z mężem przebywała na emigracji w Kanadzie, gdzie zmarła w 2002 r. (w Calgary) w wieku 91 lat[3].
Filmografia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Alina_%C5%BBeliska_i_Zofia_Kajzer%C3%B3wna.jpg/240px-Alina_%C5%BBeliska_i_Zofia_Kajzer%C3%B3wna.jpg)
- 1933: Prokurator Alicja Horn – obsada aktorska
- 1933: Jego ekscelencja subiekt – przyjaciółka Ani Poreckiej
- 1934: Córka generała Pankratowa – dziewczyna w restauracji
- 1935: Dwie Joasie – kandydatka do posady maszynistki; nie występuje w napisach
- 1939: Geniusz sceny – Maria w „Warszawiance”
- 1939: Czarne diamenty – Teresa Pogorzałkówna, sekretarka Nawrata
- 1939: Przybyli do wsi żołnierze[8] – wiejska Łowiczanka (film nieukończony)[1]
Role teatralne (wybór)
- Helena w Mademoiselle Jacquesa Devala (1932)
- Bufetowa w Klubie kawalerów Michała Bałuckiego (1934)
- Pokojówka w Intrydze i miłości Friedricha Schillera (1934)
- Washti w Matołku z Wysp Nieoczekiwanych George'a Bernarda Shawa (1935)
- Role w Przedziwnym stopie Władimira Kirszona (1935)
- Roksana w Cyranie de Bergerac Edmonda Rostanda (1938)
- Lady Teazle w Szkole obmowy Richarda Brinsleya Sheridana (1938)
- Wiga Buchałowicka w Popielatym welonie Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej (1939)[9]
Przypisy
- ↑ a b c Zofia Kajzer-Kasprzycka, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby). [dostęp 2021-08-13] .
- ↑ a b Miss Polonia 1930 [online], Z Archiwum Miss [dostęp 2021-08-13] .
- ↑ a b c d e f g NataliaN. Lisowska NataliaN., Zakochany generał Tadeusz Kasprzycki. Romans, przez który przegraliśmy wojnę? [online], Interia, 10 września 2019 [dostęp 2021-08-13] .
- ↑ a b Zofia Kajzerówna [online], janeklechicki.jimdofree.com [dostęp 2021-08-13] .
- ↑ a b Roman Marcinek, Zbigniew Moździerz. Zapomniana willa generała. „Ochrona Zabytków”, s. 115-132, nr 2 (2015). [dostęp 2021-08-13].
- ↑ Nekrolog. „Polska Zbrojna”. 134, s. 4, 1939-05-15. Warszawa. .
- ↑ 4 grudnia 1978 r. Na obczyźnie zmarł Tadeusz Kasprzycki – komendant I Kompanii Kadrowej [online], NaszaHistoria.pl, 4 grudnia 2014 [dostęp 2021-08-14] [zarchiwizowane z adresu 2021-08-13] .
- ↑ Film „Przybyli do wsi żołnierze”. Alina Żeliska i Zofia Kajzerówna w jednej ze scen filmu. [online], NAC [dostęp 2021-08-13] .
- ↑ Zofia Kajzerówna [online], FilmPolski.pl [dostęp 2021-08-13] .
Linki zewnętrzne
- Zofia Kajzerówna w bazie filmpolski.pl
- Zofia Kajzerówna w bazie IMDb (ang.)
- Zofia Kajzerówna w bazie Filmweb