Zaraza alzacka
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | jasnotowce | ||
Rodzina | zarazowate | ||
Rodzaj | zaraza | ||
Gatunek | zaraza alzacka | ||
Nazwa systematyczna | |||
Orobanche alsatica Kirschleger Prod. Fl. Alsat. 109; F. Schultz, Arch. Fl. Fr. et Allem. 69 | |||
| |||
|
Zaraza alzacka (Orobanche alsatica Kirschleger) – gatunek byliny z rodziny zarazowatych (Orobanchaceae).
Zasięg występowania
Występuje w Afryce Północnej (Maroko), w Europie Południowej i Środkowej oraz na obszarach Azji o umiarkowanym klimacie (po Chiny)[3]. W Polsce jest bardzo rzadka i występuje głównie w południowej i północno-zachodniej części kraju[4].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Orobanche_alsatica_sl21.jpg/180px-Orobanche_alsatica_sl21.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Orobanche_alsatica_sl28.jpg/180px-Orobanche_alsatica_sl28.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Orobanche_alsatica_sl30.jpg/180px-Orobanche_alsatica_sl30.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Orobanche_alsatica_sl72.jpg/180px-Orobanche_alsatica_sl72.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Orobanche_alsatica_sl33.jpg/180px-Orobanche_alsatica_sl33.jpg)
- Łodyga
- Osiąga wysokość do 70 cm. Jest jasnożółta lub zaczerwieniona, pokryta gruczołowatymi włoskami.
- Liście
- Łuskowate, ogruczolone, długości 10–22 mm. W dolnej części łodygi wyrastają gęsto, są szerokotrójkątne, ułożone dachówkowato. Im wyżej tym bardziej lancetowate i luźno stojące.
- Kwiaty
- Kwiatostan na szczycie łodygi jest kłosowaty, gęsty, utworzony z kwiatów siedzących w kątach łuskowatych przysadek. Korona długości 12–22 mm, żółtawa lub jasnobrunatna, powyżej nasady silnie wydęta, zagięta do przodu, z szeroką gardzielą, dwuwargowa. Warga górna jest dwu-, dolna trzyłatkowa. Łatki są pokryte gruczołami, brzegiem falowane, nierówno ząbkowane. Pręciki cztery, dwusilne, przyrośnięte są 1–6 mm powyżej nasady rurki korony. Szyjka słupka jest owłosiona.
- Owoce
- Torebka o długości 7–10 mm. Nasiona liczne i drobne, długości do 0,5 mm[5].
Biologia i ekologia
Geofit. Jest rośliną bezzieleniową, bez korzenia i jak wszystkie zarazy jest pasożytem. Jej ofiarami padają gatunki z rodziny selerowatych. Liczba chromosomów 2n= 38[4]. Rośnie w zaroślach i na obrzeżach lasów[5].
Zagrożenia i ochrona
Gatunek ten jest bardzo rzadki. Spotykano go na Pomorzu Zachodnim, Śląsku oraz Wyżynie Małopolskiej. Od 2004 r. podlegał w Polsce ścisłej ochronie gatunkowej, od 2014 roku - ochronie częściowej[6]. Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[7] w grupie gatunków wymierających (kategoria zagrożenia E). W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię EN (zagrożony)[8]. Znajduje się także w Polskiej czerwonej księdze roślin w grupie gatunków zagrożonych (kategoria zagrożenia EN)[9].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-24] (ang.).
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-10-27].
- ↑ a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ a b Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Wyd. II. Multico, 2006, seria: Flora Polski. ISBN 978-83-7073-444-2.
- ↑ Dz.U. z 2014 r. poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin.
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- ↑ Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
- BioLib: 40963
- EoL: 2899376
- EUNIS: 176308
- Flora of China: 210001377
- Flora of North America: 210001377
- FloraWeb: 4021
- GBIF: 7332642
- identyfikator iNaturalist: 501214
- IPNI: 662100-1
- NCBI: 271223
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2397012
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:662100-1
- Tela Botanica: 46600
- identyfikator Tropicos: 23600014
- CoL: 757S4