Wodorotlenek glinu
| |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
Ogólne informacje | |||||||||||||||||||||||
Wzór sumaryczny | Al(OH) | ||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Masa molowa | 78,00 g/mol | ||||||||||||||||||||||
Wygląd | |||||||||||||||||||||||
Identyfikacja | |||||||||||||||||||||||
Numer CAS | 21645-51-2 | ||||||||||||||||||||||
PubChem | 10176082 | ||||||||||||||||||||||
DrugBank | DB06723 | ||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||||||||||||||||||||||
Klasyfikacja medyczna | |||||||||||||||||||||||
ATC | A02AB01 | ||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
|
Wodorotlenek glinu, Al(OH)
3 – nieorganiczny związek chemiczny o charakterze amfoterycznym.
Otrzymywanie
Otrzymuje się go zwykle jako biały, krystaliczny osad w wyniku wprowadzenia dwutlenku węgla do roztworu glinianu:
- 2[Al(OH)
4]−
+ CO
2 → 2Al(OH)
3 + CO2−
3 + H
2O
Właściwości
Po wysuszeniu jest to biały proszek. Postać osadu zależy od sposobu strącenia – gdy wodorotlenek strąca się powoli, otrzymuje się krystaliczny osad, który ulega znacznie trudniej działaniu kwasów i ługów. Świeżo strącony bezpostaciowy osad, który nie zdążył się „zestarzeć” i przejść w postać krystaliczną łatwo rozpuszcza się w kwasach i zasadach.
Praktycznie nie rozpuszcza się w etanolu[2], rozpuszcza się w kwasach i zasadach z powodu charakteru amfoterycznego. W silnie kwasowych warunkach powstaje Al(OH)+
2, w silnie zasadowych warunkach – Al(OH)−
4.
Znane są 2 odmiany krystaliczne – minerał gibbsyt (hydrargilit) i bajeryt (otrzymywany sztucznie), których struktura odpowiada wzorowi Al
2O
3·3H
2O (Al(OH)
3). Oprócz tego znane są dwa minerały będące tlenkiem wodorotlenkiem glinu, które odpowiadają wzorowi AlO(OH) (Al
2O
3·H
2O) – diaspor i bemit. Wszystkie cztery minerały występują w boksycie (bemit w największych ilościach).
Ogrzewanie wodorotlenku glinu prowadzi do powstania tlenku glinu:
- 2Al(OH)
3 → Al
2O
3 + 3H
2O
Podczas działania zasad na roztwory soli glinu wytrąca się bezpostaciowy osad – żel, o zmiennej zawartości wody.
Zastosowanie
Jest on stosowany w produkcji papieru, mydła, kosmetyków, środków na nadkwaśność żołądka (w połączeniu z wodorotlenkiem magnezu) oraz w lecznictwie (substancja ścierająca i polerująca przy produkcji proszków i past do zębów). Z uwagi na wydzielanie wody w podwyższonej temperaturze, dodaje się go do izolacji specjalnych kabli energetycznych w celu zwiększenia ich odporności na ogień.
Zastosowania medyczne
Wodorotlenek glinu – jako wodorotlenek glinu (ATC A02AB01) lub algeldrat (ATC A02AB02) – jest stosowany w chorobach związanych z nadmierną kwasowością soku żołądkowego[4].
Stosowany jest też jako adiuwant w niektórych szczepionkach w celu zwiększenia ich skuteczności[5]. Jego działanie opiera się na kilku mechanizmach. Jednym z nich jest zatrzymanie podanych antygenów w miejscu szczepienia. Są one następnie uwalniane stopniowo, przez co wydłuża się czas stymulacji układu odpornościowego. Jony glinu mogą wiązać antygeny w kompleksy, co zwiększa prawdopodobieństwo ich pobrania przez komórki prezentujące antygen. Glin pobudza również silną odpowiedź limfocytów Th2[6]. Sugeruje się związek inflamosomów NLRP3 z immunopobudzającym efektem glinu[6][7].
Przypisy
- ↑ a b c Farmakopea Polska VI, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2002, s. 1176, ISBN 83-88157-18-3 .
- ↑ a b c d e f Aluminium hydroxide, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank [online], Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 3800 [dostęp 2017-11-18] (niem. • ang.).
- ↑ Aluminum hydroxide Material Safety Data Sheet [online], ScienceLab [dostęp 2017-11-18] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-01] (ang.).
- ↑ Aluminum hydroxide [online], DrugBank [dostęp 2021-03-15] .
- ↑ Vaccine Adjuvants [online], Centers for Disease Control and Prevention [dostęp 2017-11-16] (ang.).
- ↑ a b Vaccine Adjuvants review [online], InvivoGen [dostęp 2019-03-16] (ang.).
- ↑ HanfenH. Li HanfenH. i inni, Cutting edge: inflammasome activation by alum and alum's adjuvant effect are mediated by NLRP3, „Journal of Immunology”, 181 (1), 2008, s. 17–21, PMID: 18566365, PMCID: PMC2587213 .
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.
- p
- d
- e
- p
- d
- e
A02A – Leki zobojętniające sok żołądkowy |
| ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
A02B – Leki stosowane w chorobie wrzodowej i chorobie refluksowej |
- Britannica: science/aluminum-hydroxide
- Catalana: 0220799