Wilczomlecz plamisty
![]() | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | okrytonasienne | ||||
Klasa | Magnoliopsida | ||||
Nadrząd | |||||
Rząd | malpigiowce | ||||
Rodzina | wilczomleczowate | ||||
Rodzaj | wilczomlecz | ||||
Gatunek | wilczomlecz plamisty | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Euphorbia maculata L. Sp. Pl.: 455 (1753)[3] | |||||
| |||||
| |||||
|
Wilczomlecz plamisty (Euphorbia maculata L.) – gatunek z rodziny wilczomleczowatych. Pochodzi z Ameryki Północnej – Meksyku, Belize, Kuby, środkowych i wschodnich Stanów Zjednoczonych, południowo-wschodniej Kanady. Rozprzestrzeniony został w strefach umiarkowanych i podzwrotnikowych wszystkich kontynentów obu półkul[3]. W Polsce do początków XXI wieku zarejestrowany został w obrębie lub w sąsiedztwie dużych aglomeracji (Kraków, Wrocław, Górny Śląsk, Warszawa)[4], w tym zawlekany jako chwast do ogrodów botanicznych[5]. W klimacie ciepłym rośnie na terenach wyżej położonych[6]. Rośnie jako chwast w uprawach i rozprzestrzeniany jest wraz z roślinami uprawnymi. Utrzymuje się w miejscach wydeptywanych, nawet o intensywnym ruchu w centrach miast[6]. Roślina jest trująca, ale też wykorzystywana w medycynie[3].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Euphorbia_maculata_leaf_%2804%29.jpg/180px-Euphorbia_maculata_leaf_%2804%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Euphorbia_maculata_sl26.jpg/180px-Euphorbia_maculata_sl26.jpg)
- Pokrój
- Roślina jednoroczna z korzeniem palowym[6] o pędzie ścielącym się, rozgałęziającym się od nasady na 4–8 rozgałęzień rozwidlających się raz lub dwa razy. Pędy są kosmato owłosione i osiągają zwykle do kilkunastu cm długości[5], czasem do 45 cm[6]. Pędy nie zakorzeniają się w węzłach[6].
- Liście
- Naprzeciwległe, osadzone na ogonkach liściowych o długości do 1,5 mm[6]. U nasady z białawymi, postrzępionymi przylistkami o długości 4–7 mm i szerokości 2–4 mm. Blaszki jajowatopodługowate[5], o długości od kilku do 18 mm[6]. Na wierzchołku tępe lub zaostrzone, odlegle i drobno piłkowane na brzegu (zwykle tylko wzdłuż dłuższego brzegu), o nasadzie asymetrycznej. Z wierzchu nagie, od spodu owłosione. Pośrodku blaszki zwykle obecna jest ciemniejsza, czerwonawa plamka[5][6].
- Kwiaty
- Zebrane w pojedyncze cyjacja wyrastające w kątach liści lub zebrane po kilka w gęstym, wierzchotkowatym kwiatostanie złożonym. Osadzone są na szypułce długości do ok. 0,5 mm. Okrywa do 1 mm długości, pokryta jest szczecinkowatymi włoskami. Gruczołki miodnikowe 4, wąskopodługowate, początkowo zielone i żółtozielone, z czasem czerwieniejące. Kwiatów męskich jest w cyjacjum od 2 do 5. Kwiaty żeńskie z owłosioną zalążnią zwieńczoną dwudzielną szyjką słupka osiągającą do 0,4 mm długości[6].
- Owoce
- Jajowata, owłosiona torebka, do 1,5 mm długości. Nasiona jajowato-podługowate, na przekroju czterokanciaste, matowe, poprzecznie rowkowane, punktowane, białe do jasnobrązowych, o długości do 1–1,2 mm[5][6].
- Gatunki podobne
- Inne płożące gatunki z podrodzaju Chamaesyce. W Europie Środkowej występuje z tej grupy wilczomlecz rozesłany E. humifusa różniący się nagimi liśćmi, łodygami i owocami. Jego nasiona nie są poprzecznie rowkowane[5].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2024-01-22] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2024-01-22] (ang.).
- ↑ a b c d Euphorbia maculata L., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-01-22] .
- ↑ AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM. (red.), Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce: dodatek, Kraków: Uniwersytet Jagielloński. Instytut Botaniki, 2019, s. 68, ISBN 978-83-956282-0-7, OCLC 1143739807 .
- ↑ a b c d e f Adam Jasiewicz (red.): Flora Polski. Rośliny naczyniowe. Tom III. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 1992, s. 142-143. ISBN 83-85444-06-8.
- ↑ a b c d e f g h i j Euphorbia maculata Linnaeus, [w:] Flora of North America [online], eFloras.org [dostęp 2024-01-22] .
- Britannica: plant/prostrate-spurge
- BioLib: 39360
- EUNIS: 170176
- Flora of China: 242321471
- Flora of North America: 242321471
- FloraWeb: 2275
- GBIF: 3067119
- identyfikator iNaturalist: 58893
- IPNI: 347236-1
- ITIS: 28034
- NCBI: 216479
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-80720
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:347236-1
- Tela Botanica: 25956
- identyfikator Tropicos: 12803488
- CoL: 3CPMM