Ulica Karmelicka w Krakowie
Stare Miasto | |||
![]() Widok od Plant na północny zachód. | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Miejscowość | |||
Długość | 780 m | ||
Przebieg | |||
Położenie na mapie Krakowa ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Ulica Karmelicka – ulica w Krakowie, główna ulica dawnej dzielnicy Piasek. Stanowi przedłużenie ulicy Szewskiej i łączy ją z placem Inwalidów[1].
Od średniowiecza wiodła tędy droga do Czarnej Wsi i do Łobzowa, w którym mieścił się letni pałac królewski. Obecna zabudowa ulicy pochodzi jednak głównie z XIX wieku. Mieszkali wówczas przy niej m.in. Ambroży Grabowski, Maciej Stęczyński (w kamienicy pod nr 52).
Przy ulicy Karmelickiej znajduje się Park im. Wisławy Szymborskiej. Został on wybudowany w latach 2021–2023 w miejscu, gdzie dotychczas znajdował się parking. Otwarty 2 lipca 2023 roku, w 100. rocznicę urodzin poetki[2].
Zabudowa
- ul. Karmelicka 1 (ul. Dunajewskiego 1) – Dom Strenka, mieściła się tutaj w latach 1908-1926 kawiarnia Jana Bisanza, dzierżawiona następnie przez Bolesława Górskiego. Przeniesiona potem do pałacu Juliana Dunajewskiego przy ul. Dunajewskiego 4. Przed lokalem ustawiony był charakterystyczny szpaler świerków w donicach, który został wymieniony w parodii arii Jontka z Halki Stanisława Moniuszki, śpiewanej w Szopce Zielonego Balonika. Parodia ta dotyczyła ówczesnych sporów młodopolskich, toczonych przez bywalców kawiarni. W Szopce Zielonego Balonika śpiewano następująco:
- Szumią jodły u Bisanza,
- Szumią niby las,
- Czyta se Kafehauspflanza,
- Jak mnie zerżnął „Czas”.
- Nie mam żalu do Rosnera,
- Jeno do ciebie, cholera!
- Oj moderna, oj niewierna
- Polsko ty Młoda![3]
- ul. Karmelicka 4-6 – Teatr Bagatela.
- ul. Karmelicka 12 – dawny ratusz jurydyki Garbary.
- ul. Karmelicka 19 – kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny karmelitów.
- ul. Karmelicka pomiędzy 22 a 28 – Park im. Wisławy Szymborskiej
- ul. Karmelicka 27 – kamienica w której w latach 1938-39 i 1945-55 mieszkał i pracował Xawery Dunikowski o czym informuje tablica pamiątkowa.
- ul. Karmelicka 35 – (na rogu z ul. Batorego) zabytkowa kamienica Pod Pająkiem, zaprojektowana przez Teodora Talowskiego. Na szczycie południowo-zachodniej ściany kamienicy „Pod Pająkiem” znajduje się zegar słoneczny[4].
- ul. Karmelicka 51 – Dom Erazma Barącza, dawny oddział Muzeum Narodowego.
- Widok ze skrzyżowania z ul. Batorego na południe.
- ... i na północ
- ul. Karmelicka 1 (ul. Dunajewskiego 1)
Dom Antoniego Strenka (proj. Kazimierz Wyczyński, 1907) - ul. Karmelicka 5
Kamienica (proj. Karol Żychoń (?), 1884) - ul. Karmelicka 4
Teatr Bagatela - ul. Karmelicka 6
Kamienica (proj. Aleksander Biborski, 1891) - ul. Karmelicka 7
Kamienica (proj. Karol Scharoch, 1902–1903) -
- ul. Karmelicka 11
Kamienica (proj. Zygmunt Luks, 1899) - ul. Karmelicka 12
Ratusz jurydyki Garbary (1780) - ul. Karmelicka 15
Dom Ambrożego Grabowskiego (po prawej), jaśniejszą kostką zaznaczono, zasypane obecnie koryto rudawskiej Młynówki - ul. Karmelicka 19
Kościół Nawiedzenia NMP i klasztor karmelitów od których ulica wzięła nazwę - ul. Karmelicka pomiędzy 22 a 28
Park im. Wisławy Szymborskiej - ul. Karmelicka 27
Kamienica (proj. Filip Pokutyński, ok. 1875) - ul. Karmelicka 29
Pałac Pokutyńskich (proj. Filip Pokutyński, 1875) - ul. Karmelicka 31
Kamienica (proj. Teodor Talowski, 1885) - ul. Karmelicka 35
Kamienica Pod Pająkiem (proj. Teodor Talowski, 1889) - ul. Karmelicka 36
Kamienica (proj. Maksymilian Nitsch, 1871) - ul. Karmelicka 38
Kamienica (proj. Władysław Ekielski, ok. 1892) - ul. Karmelicka 41
Kamienica (proj. Stefan Ertel, Maksymilian Nitsch, 1871) -
- ul. Karmelicka 45
Kamienica (proj. Jan Zawiejski, 1912) -
- ul. Karmelicka 50
Kamienica (proj. Aleksander Biborski (?), 1905) - ul. Karmelicka 51
Dom Erazma Barącza - ul. Karmelicka 53
Kamienica (proj. Bronisław Müller, 1881) - ul. Karmelicka 57
Kamienica (1910)
Przypisy
- ↑ JerzyJ. Kossowski JerzyJ., LeszekL. Ludwikowski LeszekL., Ulicami Krakowa, Kraków: Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, 1968, s. 114-115 .
- ↑ Otwarcie parku Wisławy Szymborskiej. [w:] Kraków.pl [on-line]. 2023-07-07. [dostęp 2023-07-12].
- ↑ Marek Żukow-Karczewski, Wspomnienia smakosza z dawnego Krakowa, „Echo Krakowa” magazyn „Czas przeszły i przyszły”. 24,25,26 VII 1987 r., nr 142 (12442).
- ↑ Zegar słoneczny. [dostęp 2011-11-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-10-08)]. (pol.).
Bibliografia
- Demart – "Kieszonkowy atlas Krakowa" – wydanie z 2007 roku