Ulica Elizy Orzeszkowej w Siemianowicach Śląskich
Michałkowice | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() Ulica Elizy Orzeszkowej przy placu 11 Listopada (widok w kierunku wschodnim) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Państwo |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Miejscowość | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Długość | ok. 485 m | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przebieg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Siemianowic Śląskich ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Ulica Elizy Orzeszkowej – ulica w Siemianowicach Śląskich o długości około 485 metrów, położona na całej długości w dzielnicy Michałkowice. Od zachodu łączy się z ulicami: Kościelną, Oświęcimską i Maciejkowicką, zaś od wschodu z ulicą Wyzwolenia i ulicą Michałkowicką. Przy tej ulicy została uruchomiona pod koniec XIX wieku kopalnia węgla kamiennego „Max” (w późniejszym okresie przemianowana na „Michał”), w którym w zachowanym szybie „Krystyn” urządzono Park Tradycji. Ulica E. Orzeszkowej jest ponadto siedzibą wielu firm różnej branży, a także kursują po niej autobusy ZTM.
Charakterystyka i przebieg
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Siemianowice_%C5%9Al._-_Micha%C5%82kowice_%283%29.jpg/220px-Siemianowice_%C5%9Al._-_Micha%C5%82kowice_%283%29.jpg)
Ulica E. Orzeszkowej znajduje się w północno-zachodniej części Siemianowic Śląskich, w całości na obszarze dzielnicy Michałkowice[1]. Od wschodu krzyżuje się z ulicą Wyzwolenia (na wprost) i ulicą Michałkowicką (w prawo), zaś w przeciwnym kierunku na rondzie z ulicami: Oświęcimską (w lewo; dalej droga prowadzi do Bytkowa), Maciejkowicką (na wprost; droga kieruje się dalej do chorzowskiej osady Maciejkowice w dzielnicy Chorzów Stary) i Kościelną (w prawo; centrum Michałkowic). Droga na całej długości biegnie równoleżnikowo i od strony wschodniej w kierunku zachodnim przecina kolejno następujące ulice: Stawowa, J. Dreyzy, W. Łukasińskiego (po prawej stronie), E. Orzeszkowej (w lewo; boczne odgałęzienie głównego ciągu; przy nim położony jest plac 11 Listopada) i Przyjaźni (w prawo), a dalej również drogę w kierunku placu Bohaterów Września (w lewo). Łączna długość ulicy wynosi 405 metrów[2].
Ulica E. Orzeszkowej jest drogą powiatową[3] i w systemie TERYT widnieje ona pod numerem 15211[4]. Kod pocztowy na adresów przy ulicy wynosi 41-103[5], zaś dla numeru 24 to 41-105 (pod tym numerem znajduje się Agencja Pocztowa Poczty Polskiej)[6].
Wzdłuż ulicy E. Orzeszkowej kursują autobusy organizowane na zlecenie Zarządu Transportu Metropolitalnego (ZTM). Zlokalizowany jest tu jeden przystanek: Michałkowice Plac 11 Listopada, przy których zatrzymywało się na początku listopada 2021 roku 9 linii w kierunku wschodnim i 10 linii w kierunku zachodnim (w tym jedna nocna). Linie te łączą tę część miasta z innymi dzielnicami oraz niektórymi miejscowościami Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, w tym z: Będzinem, Bytomiem, Chorzowem, Katowicami, Piekarami Śląskimi, Sosnowcem, Świętochłowicami i Tarnowskimi Górami[7].
W 2014 roku ulica E. Orzeszkowej nie miała stałych mieszkańców[8].
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Ogolny_widok_kopalni_%22Michal%22._1910-1939_%2871084459%29.jpg/220px-Ogolny_widok_kopalni_%22Michal%22._1910-1939_%2871084459%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Siemianowice_%C5%9Al%C4%85skie_-_Ulica_Plater.jpg/220px-Siemianowice_%C5%9Al%C4%85skie_-_Ulica_Plater.jpg)
Ulica E. Orzeszkowej w przeszłości była częścią dawnego traktu prowadzącego z centrum dawnych Michałkowic do Bańgowa i Siemianowic[9]. Ulica ta zaznaczona jest na mapie wydanej w 1883 roku. Ulica ta natomiast miała na części trasy inny przebieg – na zachód od kapliczki droga biegła wówczas w śladzie obecnego południowego odgałęzienia ulicy, zaś w miejscu obecnego głównego ciągu ulicy znajdował się budynek szkoły[3]. Sama zaś kapliczka powstała około 1870 roku[10]. Przy obecnej ulicy E. Orzeszkowej została założona kopalnia „Max” (później przemianowana na „Michał”), w której wydobycie węgla kamiennego rozpoczęto w 1883 roku[11]. W nocy z 31 sierpnia na 1 września 1939 roku oddział Freikorpsu zajął teren kopalni „Michał”. Oddział został wyparty po ciężkich walkach przez oddział wojska polskiego oraz miejscowych harcerzy i powstańców[9]. Wydarzenie to każdego roku jest upamiętniane przy znajdującym się przy ulicy E. Orzeszkowej obelisku poświęconym obrońcom kopalni „Michał”[12].
W 1951 roku Michałkowice wraz z obecną ulicą E. Orzeszkowej weszły w skład Siemianowic Śląskich[13]. W czasach Polski Ludowej ulica nosiła swoją obecną nazwę[3]. W tym okresie wzdłuż ulicy E. Orzeszkowej ciągnęła się m.in. zabudowa michałkowickiego PGR-u[14]. W dniu 28 grudnia 1957 roku z kopalnia „Michał” uzyskała pozwolenie na budowę pomnika obrońców kopalni „Michał”[15]. W 1994 roku kopalnię zlikwidowano. Nowy właściciel terenów pokopalnianych doprowadził do wyburzenia w 2004 roku części historycznych budynków dawnej kopalni „Michał” mimo ustanowienia na obszarze po kopalni strefy ścisłej ochrony konserwatorskiej[15]. We wrześniu 2012 roku w zabudowaniach po dawnym szybie „Krystyn” oddano do użytku SCK Park Tradycji[16].
Na przełomie lutego i marca 2013 roku miasto Siemianowice Śląskie ogłosiło przetarg na budowę ronda na skrzyżowaniu ulic: Kościelnej, E. Orzeszkowej, Oświęcimskiej i Maciejkowickiej[17]. Realizację prac budowlanych rozpoczęto 9 kwietnia 2013 roku[18]. Rondo dla ruchu samochodowego oddano do użytku 31 lipca 2013 roku[19]. Łączny koszt prac wyniósł 2,7 mln złotych, a zostały one zrealizowane przez katowicką firmę Drogopol-ZW[18]. W 2014 roku wyremontowano odgałęzienie od ulicy E. Orzeszkowej prowadzące w kierunku SCK Parku Tradycji[20]. W czerwcu 2016 roku wymieniono nawierzchnię jezdni ulicy E. Orzeszkowej[21]. Prace te, obejmujące również odgałęzienie przy placu 11 Listopada, kosztowały około 333 tys. złotych[22]. Do 2019 roku na wysokości sklepu Lidl powstało inteligentne przejście dla pieszych wyposażone m.in. w czujniki ruchu, elementy odblaskowe i pasy akustyczne[23].
Obiekty historyczne i zabytkowe
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Siemianowice_%C5%9Al._-_Park_Tradycji_%2841%29.jpg/220px-Siemianowice_%C5%9Al._-_Park_Tradycji_%2841%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Siemianowice_Slaskie_Michal_sport_complex.jpg/220px-Siemianowice_Slaskie_Michal_sport_complex.jpg)
Przy ulicy znajdują się lub istniały następujące historyczne obiekty:
- Zespół zabudowy dawnej kopalni „Michał” – na kompleks ten składają się następujące budynki: stajnia, łaźnia górnicza z 1900 roku, hala sprężarek z rozdzielnią z 1905 roku, kotłownia, komin kotłowni, maszyny szybu „Wschodniego”, maszynownia szybu „Krystyn” z 1902 roku (obecnie SCK Park Tradycji), wieża wyciągowa szybu „Krystyn” z 1975 roku; obiekty wpisane są do gminnej ewidencji zabytków[24]. Na kompleks składał się też nieistniejący obecnie budynek magazynu (dawna cechownia; ul. E. Orzeszkowej 2), który był symbolem walk z września 1939 roku; w 2006 roku na tym terenie zbudowano sklep[25],
- Kapliczka słupowa[26] – pochodząca z około 1870 kapliczka, znajdująca się w pobliżu bramy wjazdowej do dawnej kopalni „Michał”; jest ona zbudowana w formie słupkowo-domkowym, przykryta daszkiem dwuspadowym udekorowanym fryzem i dwoma gzymsami; w górnej części kaplicy umieszczono figurę Chrystusa Zmartwychwstałego, zaś na dole figurki m.in. Matki Boskiej Królowej z Dzieciątkiem[10]; wpisana do gminnej ewidencji zabytków[26],
- Głaz z tablicą ku czci poległych w obronie kopalni „Michał” przed bojówkarzami faszystowskimi we wrześniu 1939 roku; na tablicy wymienione są nazwiska poległych obrońców[27].
Gospodarka i instytucje
W 2014 roku przy ulicy E. Orzeszkowej zarejestrowanych było łącznie 6 średnich i dużych przedsiębiorstw[28]. Do systemu REGON do początku listopada 2021 roku zostało wpisanych łącznie 149 podmiotów zarejestrowanych przy ulicy E. Orzeszkowej. Pośród dalej funkcjonujących, swoją siedzibę mają tutaj takie placówki jak m.in.: stylista, kancelaria notarialna i adwokacka, piekarnia, zakład szklarski, gabinet stomatologiczny, gabinet lekarski, przedsiębiorstwa budowlane, sklep medyczny[29], dostawca systemów ogrodzeniowych[30], dyskont sieci Lidl (ul. E. Orzeszkowej 2d)[31], zakład opieki zdrowotnej[32] i inne[29].
Swoją siedzibę mają tu też następujące instytucje:
- Kompleks Sportowy „Michał” (ul. E. Orzeszkowej 1)[33] – w nim m.in. Siemianowicki Klub Kyokushin Karate[34],
- SCK Park Tradycji (ul. E. Orzeszkowej 12)[35].
Przypisy
- ↑ Grodzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej: Geoportal Miasta Siemianowice Śląskie. siemianowice.geoportal2.pl. [dostęp 2021-11-01]. (pol.).
- ↑ Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Geoportal krajowy. geoportal.gov.pl. [dostęp 2021-11-01]. (pol.).
- ↑ a b c Wojewódzki Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Katowicach: Geoportal Województwa Śląskiego – ORSIP. mapy.orsip.pl. [dostęp 2021-11-01]. (pol.).
- ↑ Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. Wyszukiwanie. eteryt.stat.gov.pl. [dostęp 2021-11-01]. (pol.).
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2020, s. 1152 [zarchiwizowane 2020-12-21] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2020, s. 1708 [zarchiwizowane 2020-12-21] .
- ↑ Zarząd Transportu Metropolitalnego: Rozkład jazdy ZTM. rj.metropoliaztm.pl. [dostęp 2021-11-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-08-29)]. (pol.).
- ↑ Lokalny... 2016-12 ↓, s. 117.
- ↑ a b Halor 2000 ↓, s. 114.
- ↑ a b Polska Niezwykła: Kapliczka przy ul. Elizy Orzeszkowej z ok. 1870 roku, w Michałkowicach. www.polskaniezwykla.pl. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ Śląska Organizacja Turystyczna: Park Tradycji. www.zabytkitechniki.pl. [dostęp 2021-11-01]. (pol.).
- ↑ Ewa Roch-Wyrzykowska: Upamiętnimy 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej. www.siemianowice.pl, 2019-08-30. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ Derus 2015 ↓, s. 20.
- ↑ Marian Jadwiszczok: Kościół, PGR i Sztadion bez odległych Falklandów. www.twoje.siemianowice.pl, 2016. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ a b Derus 2010 ↓, s. 91.
- ↑ Siemianowickie Centrum Kultury: SCK – PARK TRADYCJI. Informacje o obiekcie. www.siemck.pl. [dostęp 2021-11-04]. (pol.).
- ↑ Paweł Szałankiewicz: Siemianowice: Powstanie szóste rondo. W Michałkowicach. siemianowiceslaskie.naszemiasto.pl, 2013-03-01. [dostęp 2021-10-20]. (pol.).
- ↑ a b Paweł Szałankiewicz: Michałkowicach. Maciejkowicka zamknięta. Są objazdy. siemianowiceslaskie.naszemiasto.pl, 2013-04-09. [dostęp 2021-10-20]. (pol.).
- ↑ Paweł Szałankiewicz: Rondo w Michałkowicach jest już przejezdne. Brakuje jednak chodników. siemianowiceslaskie.naszemiasto.pl, 2013-08-01. [dostęp 2021-10-20]. (pol.).
- ↑ Jakub Nowak: Cały czas do przodu. www.siemianowice.pl, 2014-08-11. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ Piotr Kochanek: Remont dróg w weekend. www.siemianowice.pl, 2016-06-24. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ Najważniejsze inwestycje od 2015 roku. www.google.com. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ Dagmara Brudek-Schulz: Bezpieczne przejście dla pieszych przy ulicy Kapicy. www.siemianowice.pl, 2019-11-04. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ Pędzińska 2019 ↓, s. 30.
- ↑ Derus 2015 ↓, s. 31.
- ↑ a b Pędzińska 2019 ↓, s. 24.
- ↑ Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach: Ewidencja miejsc pamięci województwa śląskiego: miasto Siemianowice Śląskie. www.katowice.uw.gov.pl. [dostęp 2011-09-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-11-13)]. (pol.).
- ↑ Lokalny... 2016-12 ↓, s. 81.
- ↑ a b Główny Urząd Statystyczny: Baza internetowa REGON. Stan danych na dzień: 05-10-2021. wyszukiwarkaregon.stat.gov.pl, 2021-10-09. [dostęp 2021-11-01]. (pol.).
- ↑ VALLA GROUP: Kontakt. valla.pl. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ Targeo: Lidl - Supermarket. mapa.targeo.pl. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ Medycyna Praktyczna: Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "DENTOMED". placowki.mp.pl. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ Kompleks Sportowy Michał: Kontakt. www.ksmichal.mmj.pl. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ Siemianowicki Klub Kyokushin Karate: Kontakt. www.skkk.pl. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
- ↑ Siemianowickie Centrum Kultury: Kontakt. www.siemck.pl. [dostęp 2021-11-03]. (pol.).
Bibliografia
- MałgorzataM. Derus MałgorzataM., Pomniki w Siemianowicach Śląskich, „Siemianowicki Rocznik Muzealny” (9), Siemianowice Śląskie: Muzeum Miejskie w Siemianowicach Śląskich, 2010, s. 78–105, ISSN 1644-8154 (pol.).
- MałgorzataM. Derus MałgorzataM., Gminny program opieki nad zabytkami Siemianowic Śląskich na lata 2015–2018, Załącznik do Uchwały Nr 117/2015 Rady Miasta Siemianowic Śląskich z dnia 29 października 2015 r., Siemianowice Śląskie 2015 (pol.).
- AntoniA. Halor AntoniA., Przewodnik siemianowicki. Wędrówki po mieście i okolicy, wyd. pierwsze, Siemianowice Śląskie: Urząd Miasta Siemianowice Śląskie, 2000, ISBN 83-913068-1-X (pol.).
- Lokalny Program Rewitalizacji dla Miasta Siemianowice Śląskie na lata 2016-2022, Siemianowice Śląskie: Urząd Miasta Siemianowice Śląskie, grudzień 2016 [dostęp 2021-10-05] (pol.).
- MałgorzataM. Pędzińska MałgorzataM., Gminny Program Opieki nad Zabytkami Siemianowic Śląskich do 2022 roku, Załącznik Nr 1 do uchwały Nr 170/2019 Rady Miasta Siemianowic Śląskich z dnia 19 grudnia 2019 r., bip.msiemianowicesl.finn.pl, Siemianowice Śląskie 2019 (pol.).