Traszka bladoskóra
Triturus carnifex[1] | |||
(Laurenti, 1768) | |||
![]() Samiec z widocznym grzebieniem na grzbiecie | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | płazy | ||
Rząd | |||
Rodzina | salamandrowate | ||
Rodzaj | Triturus | ||
Gatunek | traszka bladoskóra | ||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
![]() | |||
| |||
|
Traszka bladoskóra[3] (Triturus carnifex) – gatunek płaza ogoniastego z rodziny salamandrowatych (Salamandridae). Występuje w południowej i środkowej Europie, ale głównie we Włoszech. Dorasta do 18 cm długości i z wyglądu przypomina spokrewnioną traszkę grzebieniastą, od której różni się m.in. jaśniejszym ubarwieniem. Do rozrodu dochodzi w stałych i okresowych zbiornikach wodnych. IUCN klasyfikuje traszkę bladoskórą jako gatunek narażony na wyginięcie (VU).
Wygląd
Duży płaz ogoniasty. Samice dorastają do 18,0 cm, a samce do 15,0 cm długości[4]. Z wyglądu przypomina spokrewnioną traszkę grzebieniastą (Triturus cristatus) i tak jak ona posiada m.in. żółtawy brzuch pokryty czarnymi plamami. Od T. cristatus T. carnifex różni się[5]:
- jaśniejszym ubarwieniem i bardziej widocznymi plamami
- mniej wyraźnymi (lub nieobecnymi) białymi kropkami na bokach ciała
- niższym, bardziej ząbkowanym grzebieniem u samca
Zasięg występowania i siedlisko
Gatunek ten obecnie występuje we włoskich Apeninach (na północ od regionu Kalabria), na południu Szwajcarii, w górzystych obszarach Austrii, na bardzo niewielkim obszarze w południowo-wschodnich Niemczech, w południowych Czechach, a także w Chorwacji, zachodniej Bośni i Hercegowinie oraz w Słowenii. Introdukowane populacje występują również w okolicach Genewy, w Portugalii, Holandii, Francji oraz Wielkiej Brytanii. Traszka bladoskóra spotykana jest na wysokościach 0–2000 m n.p.m.[2] W zachodniej Szwajcarii i w Holandii traszka bladoskóra jest gatunkiem inwazyjnym i wypiera lokalne populacji traszki grzebieniastej, głównie dzięki zdolności do zasiedlania większej liczby zbiorników wodnych, w tym tych zanieczyszczonych[5].
Populacje z zachodniej Bośni i Hercegowiny, Serbii, Macedonii Północnej, Albanii, północno-wschodniej Bułgarii oraz północno-zachodniej i środkowej Grecji od 2007 roku zaliczane są do gatunku Triturus macedonicus[6]. Ponadto populacje ze środkowej i południowo-wschodniej części Serbii zaliczane są obecnie do gatunku Triturus ivanbureschi[2].
Gatunek ten zasiedla różnorakie siedliska lądowe takie jak buczyny czy suche obszary charakteryzujące się klimatem śródziemnomorskim, a także obszary zmodyfikowane przez działalność człowieka jak np. kamieniołomy[2].
Rozmnażanie i rozwój
Okres godowy trwa od marca do lipca[5], a do rozrodu i rozwoju larw dochodzi w stałych i tymczasowych zbiornikach wodnych[2].
Status i ochrona
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN płaz ten od 2023 roku klasyfikowany jest jako gatunek narażony (VU, ang. Vulnerable); wcześniej uznawano go za gatunek najmniejszej troski (LC, ang. Least Concern). We Włoszech lokalnie gatunek ten jest bardzo pospolity, w północnej części zasięgu jest rzadszy[2].
Płaz ten jest czuły na spadki jakości wody. Zagraża mu utrata siedlisk, w tym zbiorników rozrodczych, spowodowana intensyfikacją rolnictwa oraz zanieczyszczeniami agrochemikaliami. Obserwuje się spadek populacji na Bałkanach oraz na niektórych nizinnych obszarach Włoch (co spowodowane jest introdukcją drapieżnych ryb i skorupiaków z rodziny rakowatych). Testy laboratoryjne wykazały również podatność traszki bladoskórej na infekcje patogenicznego grzyba Batrachochytrium salamandrivorans[2].
T. carnifex występuje na wielu obszarach chronionych. Chroniony jest ponadto przez ustawodawstwo krajowe kilku państw, na terenie których występuje. Wymieniony jest również w załączniku II konwencji berneńskiej oraz załączniku IV dyrektywy siedliskowej Unii Europejskiej[2].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j Triturus carnifex, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d e f g h IUCN SSC Amphibian Specialist Group, Triturus carnifex, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2023 [dostęp 2024-08-05] (ang.).
- ↑ Recenzje/Reviews: European Commission 2009. Life Focus/Life and Europe´s reptiles and amphibians: Conservation in practice. Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities, ss. 56. [ISSN 1725-5619], „Przegląd Przyrodniczy”, 2011 .
- ↑ AmphibiaWeb - Triturus carnifex [online], amphibiaweb.org [dostęp 2023-05-02] .
- ↑ a b c Dufresnes Ch., Amphibians of Europe, North Africa and the Middle East, 19 stycznia 2019, s. 134, ISBN 978-1-4729-4137-4.
- ↑ J.W.J.W. Arntzen J.W.J.W., G. EspregueiraG.E. Themudo G. EspregueiraG.E., B.B. Wielstra B.B., The phylogeny of crested newts (Triturus cristatus superspecies): nuclear and mitochondrial genetic characters suggest a hard polytomy, in line with the paleogeography of the centre of origin, „Contributions to Zoology”, 76 (4), 2007, s. 261–278, DOI: 10.1163/18759866-07604005, ISSN 1875-9866 .