Szafran wiosenny
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | szparagowce | ||
Rodzina | kosaćcowate | ||
Rodzaj | szafran | ||
Gatunek | szafran wiosenny | ||
Nazwa systematyczna | |||
Crocus vernus (L.) Hill Veg. Syst. 10:1. 1765 | |||
|
Szafran wiosenny, krokus wiosenny (Crocus vernus (L.) Hill) – gatunek bulwiastej byliny należącej do rodziny kosaćcowatych. Występuje w naturze w Europie Środkowej (przez Polskę i Niemcy biegnie północna granica zasięgu), sięga na wschodzie Ukrainy, na południu Bałkanów i Włoch, na zachodzie Hiszpanii i Francji. Poza tym rozpowszechniony w uprawie[3]. Oprócz typowej formy w uprawie istnieją mieszańce z innymi gatunkami.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Crocus_vernus.jpg/240px-Crocus_vernus.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Crocus_scepusiensis_a6.jpg/240px-Crocus_scepusiensis_a6.jpg)
Systematyka i zmienność
Systematyka tego gatunku jest niejasna. Niektórzy autorzy wyróżniają wiele jego odmian, które w niektórych ujęciach taksonomicznych podnoszone są do rangi podgatunków lub oddzielnych gatunków. Według World Checklist of Selected Plant Families ma on 2 podgatunki[4]:
- C. vernus subsp. albiflorus (Kit. ex Schukt.)Ces.
- C. vernus subsp. vernus
Występujący w Polsce krokus spiski (Crocus vernus subsp. scepusiensis (Rehmer & Wol.) Soják) i wyróżniany przez niektórych autorów jako oddzielny gatunek, jest według tej listy tylko podgatunkiem krokusa wiosennego – Crocus vernus subsp. vernus.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Crocus_vernus_group1.jpg/240px-Crocus_vernus_group1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Krokusy-PlacCentralny-NowaHuta-POL%2C_Krak%C3%B3w.jpg/240px-Krokusy-PlacCentralny-NowaHuta-POL%2C_Krak%C3%B3w.jpg)
Morfologia
- Pokrój
- Niska bylina cebulkowa o wysokości do 10 cm. Kwitnie wczesną wiosną, z każdej bulwy wydając jeden tylko kwiat[5].
- Kwiat
- U dziko rosnących form kwiaty są barwy białej, różowej lub purpurowej, u uprawianych kultywarów również żółte i niebieskie, istnieją też kwiaty pasiaste[5].
Zastosowanie
- Roślina ozdobna – popularna roślina sadzona w ogródkach skalnych lub na trawnikach. Najbardziej ceniona w produkcji kwiaciarskiej[6].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-09] (ang.).
- ↑ Crocus vernus. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-04-04]. (ang.).
- ↑ Royal Botanic Garden. [dostęp 2010-01-27].
- ↑ a b GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
- ↑ A. Bernaciak, J. Omiecka, W. Smogorzewska: Rośliny ozdobne w architekturze krajobrazu. Warszawa: Hortpress, 2007. ISBN 978-83-89211-38-5.
- Britannica: plant/Crocus-vernus
- Catalana: 0209213
- BioLib: 42077
- FloraWeb: 26500
- GBIF: 2747567
- identyfikator iNaturalist: 55769
- IPNI: 60461938-2
- ITIS: 565103
- NCBI: 87752
- Plant Finder: 281107
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-327781
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:60461938-2
- Tela Botanica: 19931
- identyfikator Tropicos: 16600128
- USDA PLANTS: CRVE4