Storczyk cuchnący
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||
Rząd | szparagowce | ||
Rodzina | storczykowate | ||
Podrodzina | storczykowe | ||
Rodzaj | koślaczek | ||
Gatunek | storczyk cuchnący | ||
Nazwa systematyczna | |||
Anacamptis coriophora (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase Lindleyana 12: 120 1997[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
| |||
|
Storczyk cuchnący[4] (Anacamptis coriophora (L.) R.M.Bateman, Pridgeon & M.W.Chase, Lindleyan[3][5]) – gatunek byliny z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). W wykazie flory Polski opisany jest jako Orchis coniophora L[4]. Po odkryciu polifiletycznego charakteru rodzaju Orchis gatunek ten włączony został do rodzaju koślaczek (Anacamptis)[6].
Gatunek ten występuje w Europie, zachodniej Azji i północnej Afryce[7].
Morfologia
- Łodyga
- Roślina osiąga wysokość 15–40 cm.
- Bulwa
- Osiąga od 1 do 2 cm średnicy.
- Liście
- Równowąskie i lancetowate o długości do 10 cm.
- Kwiaty
- Zebrane w kwiatostan, dość gęsty, długości do 15 cm. Wydzielają nieprzyjemny zapach.
Biologia i ekologia
Bylina, geofit. Rośnie na wilgotnych łąkach. Kwitnie od maja do lipca. Liczba chromosomów 2n = 36, 38[8].
Zagrożenia i ochrona
Gatunek w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin (2001) uznany już został za wymarły na terytorium Polski. Odnaleziony został jednak w 2003 w Kotlinie Biebrzańskiej w okolicach Wizny[9] oraz w 2006 w Kotlinie Sandomierskiej[10].
Roślina objęta jest w Polsce ścisłą ochroną gatunkową.
Kategorie zagrożenia:
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006)[11]: E (wymierający, krytycznie zagrożony); 2016: CR (krytycznie zagrożony)[12].
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Polskiej Czerwonej Księgi Roślin (2001): EX (wymarły) – nieaktualne; 2014: CR (krytycznie zagrożony)[13].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-08-04] (ang.).
- ↑ a b c The Plant List. [dostęp 2017-03-21].
- ↑ a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: 10.3372/wi.46.46105.
- ↑ Bateman, Richard M.; Hollingsworth, Peter M.; Preston, Jillian; Yi-Bo, Luo; Prodgeon, Alec M. & Chase, Mark W.. Molecular phylogenetics and evolution of Orchidinae and selected Habenariinae (Orchidaceae). „Bot. J. Linn. Soc.”. 142(1), s. 1–40, 2003. DOI: 10.1046/j.1095-8339.2003.00157.x.
- ↑ Anacamptis coriophora na eMonocot [dostęp 2013-11-03].
- ↑ L. Bernacki Storczyk cuchnący. s. 486-487. W: Czerwona Księga Karpat Polskich, Kraków 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
- ↑ Z. Głowacki, T. Grużeńska, W. Grużeński, J. Raczuk 2004. Nowe stanowisko Orchis coriophora (Orchidaceae) w dolinie Narwi pod Wizną (południowo-wschodnia Polska). Fragm. Flor. Geobot. Polonica 11 (2):287-292.
- ↑ Krawczyk R. 2008. Nowe stanowisko storczyka cuchnącego Orchis coriophora L, w Kotlinie Sandomierskiej. Chrońmy Przyr. Ojcz. 64 (3): 57-62.
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- ↑ Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.