Skowrończyk krótkopalcowy
Calandrella brachydactyla[1] | |||
(Leisler, 1814) | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | skowronki | ||
Rodzaj | Calandrella | ||
Gatunek | skowrończyk krótkopalcowy | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() w sezonie lęgowym występuje przez cały rok przeloty zimowiska | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Calandrella_brachydactyla_MHNT.jpg/240px-Calandrella_brachydactyla_MHNT.jpg)
Skowrończyk krótkopalcowy (Calandrella brachydactyla) – gatunek małego ptaka z rodziny skowronków (Alaudidae). Występuje od południowej Europy po środkową Azję oraz na północnym i północno-zachodnim wybrzeżu Afryki. Zimuje w Afryce, środkowej Azji oraz od Półwyspu Arabskiego po północno-zachodnie Indie. Do Polski zalatuje sporadycznie. Do 2021 roku stwierdzony 20 razy (obserwowano 21 osobników).
Podgatunki i występowanie
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia 8 podgatunków C. brachydactyla:[5][6]
- C. brachydactyla brachydactyla – południowa Europa i śródziemnomorskie wyspy, prawdopodobnie północno-zachodnia Afryka.
- C. brachydactyla hungarica – Węgry i północna Serbia.
- C. brachydactyla rubiginosa – północna Afryka.
- C. brachydactyla hermonensis – południowa Turcja i Syria do północno-wschodniego Egiptu.
- C. brachydactyla woltersi – południowa Turcja i północno-zachodnia Syria.
- C. brachydactyla artemisiana – środkowa Turcja i Kaukaz Południowy do północno-zachodniego Iranu.
- C. brachydactyla longipennis – Ukraina i południowa Rosja do południowo-środkowej Syberii i południowej Mongolii.
- C. brachydactyla orientalis – środkowa Syberia, północna Mongolia i północne Chiny.
Podgatunek C. brachydactyla orientalis bywa synonimizowany z C. brachydactyla longipennis, gdyż różnice między nimi są nieznaczne[5]. Takson C. brachydactyla dukhunensis, uznawany dawniej za podgatunek skowrończyka krótkopalcowego, został wyodrębniony w osobny gatunek o nazwie skowrończyk smugowany (Calandrella dukhunensis)[5].
Wygląd
Mały, o niepozornym ubarwieniu. Krępa sylwetka z dużą głową. Jasnobrązowy, z kreskowanym wierzchem i białym spodem. Spód ogona czarny, z białymi obrzeżeniami. U niektórych występuje mała, czarna kreska z boku piersi[7]. Czarny pasek oczny. Ptaki w Hiszpanii i północnej Afryce mają rdzawe ciemię[7]. Żółty, mocny dziób i czarny pasek na pokrywach skrzydłowych, są charakterystyczne dla tego gatunku. W locie z wierzchu możemy zaobserwować również dwa inne, tym razem żółte paski na pokrywach naskrzydłowych[7].
Głos
Suche "drit, będące bardziej skoczne, niż u skowronka, podobne do oknówki i "trlip", brzmiące jak świergotek polny. Wydaje również podobne do skowrończyka małego "drrr-t-t". Wydaje dwie wersje piosenki. Krótki, świergotliwy głos i zwrotki trwające 1-2s. Początek jest chaotyczny, później przyspiesza i kończy się klekoczącym albo trelującym końcem. Zwrotki trwają 5-30 s. Może również wplątywać naśladownictwa. Piosenka podobna do skowronka i skowrończyka małego, ale jeśli ten drugi nie wplecie naśladownictwa lub niespójność, łatwiej rozpoznać gatunek[7].
Wymiary
Długość:
Rozpiętość skrzydeł 25–30 cm[8]
waga 20–26 g[8]
Ekologia
Biotop
Suche tereny otwarte, pola uprawne, jałowe równiny oraz stepy[8].
Sposób gniazdowania
Pojedynczo lub w koloniach, liczących kilka ptaków. Monogamiczny[8].
Gniazdo
W niewielkim zagłębieniu, znajdującym się w ziemi, zasłonięte roślinnością. Wyścielone jest liśćmi, łodygami, korzonkami traw i innych roślin, piórami i materiałem roślinnym. Buduje je tylko samica[8].
Lęgi
Wyprowadza dwa lęgi w ciągu roku[8].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/EB1911_-_Lark_-_Fig._4.%E2%80%94Calandrella_brachydactyla.jpg/220px-EB1911_-_Lark_-_Fig._4.%E2%80%94Calandrella_brachydactyla.jpg)
Jaja
Znosi od 3 do 5 jaj w okresie od kwietnia, aż do lipca[8]. Wyjątkowo również 6 jaj[8]. Mają one eliptyczny kształt. Ich zabarwienie jest żółtawe z plamkami.
Wysiadywanie, opieka i wylot z gniazda
Inkubacja trwa około 13 dni, prowadzi ją tylko samica[8]. Pisklęta po wykluciu karmione są bezkręgowcami przez oboje rodziców. Młode bardzo szybko opuszczają gniazdo, po 9 lub 10 dniach od wyklucia, ale lotne są dopiero w 12 albo 13 dniu życia[8]. Po tym okresie nadal są pod opieką.
Pożywienie
Owady, bezkręgowce, nasiona zbóż, chwastów, owoce, zielone części roślin. Wygrzebuje je z gleby[8].
Status i ochrona
IUCN uznaje skowrończyka krótkopalcowego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). W 2015 roku organizacja BirdLife International szacowała liczebność populacji europejskiej wraz z całą Turcją i krajami Kaukazu Południowego na 4 730 000 – 9 050 000 par lęgowych. Globalny trend liczebności nie jest znany[9].
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[10].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Calandrella brachydactyla, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Juana i inni, Greater Short-toed Lark (''Calandrella brachydactyla''), [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [online], Lynx Edicions, Barcelona, 2020 [zarchiwizowane z adresu 2020-05-07] .
- ↑ a b c d D.D. Lepage D.D., Greater Short-toed Lark ''Calandrella brachydactyla'', [w:] Avibase [online] [dostęp 2023-01-22] (ang.).
- ↑ Calandrella brachydactyla, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c Eduardo deE. Juana Eduardo deE., FranciscoF. Suárez FranciscoF., Guy M.G.M. Kirwan Guy M.G.M., Greater Short-toed Lark (Calandrella brachydactyla), „Birds of the World”, Cornell Lab of Ornithology, 2020, DOI: 10.2173/bow.gstlar1.01 [dostęp 2023-02-15] .
- ↑ IOC World Bird List 5.1, „IOC World Bird List Datasets”, DOI: 10.14344/ioc.ml.5.1 [dostęp 2023-02-15] .
- ↑ a b c d e LarsL. Svensson LarsL. i inni, Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego, Wydanie III, poprawione i zaktualizowane, Przewodnik Collinsa, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 260,261, ISBN 978-83-7763-647-3 [dostęp 2024-02-11] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l MichałM. Radziszewski MichałM. i inni red., Ilustrowana encyklopedia ptaków Polski: przewodnik ornitologa, Bełchatów : Warszawa: Fenix ; PZWL Wydawnictwo Lekarskie Sp. z o.o, 2022, s. 240, ISBN 978-83-65808-48-6 [dostęp 2024-02-11] .
- ↑ Calandrella brachydactyla: BirdLife International, „IUCN Red List of Threatened Species”, 2018, DOI: 10.2305/iucn.uk.2018-2.rlts.t103766207a132042070.en [dostęp 2023-02-15] .
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Greater_short-toed_lark_%28Calandrella_brachydactyla%29_Photograph_by_Shantanu_Kuveskar.jpg/220px-Greater_short-toed_lark_%28Calandrella_brachydactyla%29_Photograph_by_Shantanu_Kuveskar.jpg)
Bibliografia
- Paul Sterry, Andrew Cleave, Andy Clements, Peter Goodfellow, Ptaki Europy, Warszawa: Świat Książki, 2007, ISBN 83-7311-826-8.
- PrzemysławP. Busse PrzemysławP. (red.), Mały słownik zoologiczny. Ptaki, tom 2, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, ISBN 83-214-0563-0 .
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy, [w:] eBird [online], Cornell Lab of Ornithology (ang.).