Rozrzutka alpejska
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Klasa | paprocie | ||
Podklasa | paprotkowe | ||
Rząd | paprotkowce | ||
Rodzina | rozrzutkowate | ||
Rodzaj | rozrzutka | ||
Gatunek | rozrzutka alpejska | ||
Nazwa systematyczna | |||
Woodsia alpina (Bolton) S. F. Gray Nat. Arr. Brit. Pl. 2: 17 (1821)[3] | |||
| |||
|
Rozrzutka alpejska (Woodsia alpina (Bolton) S. F. Gray) – gatunek rośliny z rodziny rozrzutkowatych (Woodsiaceae).
Morfologia i biologia
Bylina, hemikryptofit o wysokości do 20 cm. Liście podwójnie pierzaste o okrągłodeltoidalnych odcinkach. Pod liśćmi zarodnie otoczone zawijką podzieloną na włosowate odcinki. Zarodniki dojrzewają w sierpniu. Pod ziemią krótkie kłącze. Rośnie na miejscach nasłonecznionych, w szczelinach skał, zarówno wapiennych, jak i granitowych. Liczba chromosomów 2n = 156[4].
Rozmieszczenie geograficzne
Gatunek arktyczno-górski, występujący tylko na terenach arktycznych półkuli północnej i w wyższych partiach gór. W Polsce gatunek ten podany został tylko z pojedynczych stanowisk w Sudetach (w Małym Śnieżnym Kotle w Karkonoszach) i trzech w Tatrach: Koński Żleb (ok. 1100-1200 m n.p.m.), Suchy Wierch (1480 m) i Ceprostrada (1900 m). W słowackich Tatrach podano 12 jej stanowisk[4].
Zagrożenia i ochrona
Kategorie zagrożenia gatunku:
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006)[5]: E (wymierający); 2016: CR (krytycznie zagrożony)[6].
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Polskiej czerwonej księgi roślin[7][8]: CR (krytycznie zagrożony).
Gatunek jest w Polsce zagrożony z racji rzadkości swojego występowania, ponadto stanowisko znajdujące się przy Ceprostradzie jest narażone na zadeptanie. Stanowisko w Końskim Żlebie jest monitorowane[4].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
- ↑ The Pteridophyte PhylogenyT.P.P. Group The Pteridophyte PhylogenyT.P.P., A community-derived classification for extant lycophytes and ferns, „Journal of Systematics and Evolution”, 54 (6), 2016, s. 563–603, DOI: 10.1111/jse.12229 .
- ↑ The Plant List. [dostęp 2017-01-11].
- ↑ a b c Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- ↑ R. Kaźmierczakowa, K. Zarzycki: Polska czerwona księga roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2001. ISBN 83-85444-85-8.
- ↑ Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
- BioLib: 3141
- EoL: 597331
- EUNIS: 150064
- Flora of China: 233501345
- Flora of North America: 233501345
- FloraWeb: 6432
- GBIF: 5275066
- identyfikator iNaturalist: 170333
- IPNI: 17234640-1
- ITIS: 17738
- NCBI: 1303118
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): tro-26602657
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:17234640-1
- Tela Botanica: 72998
- identyfikator Tropicos: 26602657
- USDA PLANTS: WOAL
- CoL: BBFKS