Ray Brown (muzyk)
![]() | |||
Imię i nazwisko | Raymond Matthews Brown | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 13 października 1926 | ||
Data i miejsce śmierci | 2 lipca 2002 | ||
Instrumenty | kontrabas | ||
Gatunki | jazz (swing, bebop, West Coast) | ||
Zawód | muzyk, producent muzyczny | ||
Wydawnictwo | Verve, Concord, Pablo, Telarc | ||
Powiązania | Jimmy Blanton, Dizzy Gillespie, Oscar Peterson | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
Raymond Matthews „Ray” Brown (ur. 13 października 1926[1] w Pittsburghu[1], zm. 2 lipca 2002[2] w Indianapolis[2]) – amerykański kontrabasista jazzowy, kompozytor, producent i menedżer muzyczny.
Życiorys
Od dziewiątego roku życia pobierał lekcje gry na fortepianie. Będąc w szkole średniej, chciał dostać się do składu jednego z jej zespołów. Ze względu na dużą liczbę pianistów zamierzał grać na puzonie, ale z braku środków na instrument porzucił ten pomysł. Szkoła udostępniła mu natomiast kontrabas, na którym zaczął ćwiczyć. Już jako kontrabasista prędko znalazł się w szkolnej orkiestrze jazzowej i w ten sposób rozpoczął swoją wielką karierę instrumentalną.
U jej początków największy wpływ na jego grę miał Jimmy Blanton[3], kontrabasista orkiestry Duke’a Ellingtona. Młodziutki Brown szybko zdobył renomę utalentowanego instrumentalisty i otrzymywał wiele propozycji występów w zespołach zawodowych. Jego matka jednak kategorycznie sprzeciwiała się temu, wymagając na synu ukończenie szkoły. Po zaliczeniu końcowych egzaminów Ray natychmiast podjął pracę profesjonalnego muzyka. Jeździł w trasy koncertowe z różnymi zespołami, m.in. sekstetem Jimmy’ego Hinsleya i orkiestrą Snookuma Russella. Następnie już na własną rękę wyjechał do Nowego Jorku, zachęcony doniesieniami o kwitnącej tam scenie jazzowej.
Pierwszego dnia po przyjeździe dwudziestoletni Brown spotkał w Nowym Jorku pianistę Hanka Jonesa, z którym grywał podczas wcześniejszych tournées, ten zaś przedstawił go Dizzy’emu Gillespiemu. Gillespie akurat potrzebował kontrabasisty i od razu zaangażował młodego muzyka. Wkrótce potem Brown już występował u boku tak wielkich jazzmenów jak Art Tatum i Charlie Parker.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/D.Gillespie_J.Lewis_C.Payne_M.Davis_R.Brown%28Gottlieb%29.jpg/220px-D.Gillespie_J.Lewis_C.Payne_M.Davis_R.Brown%28Gottlieb%29.jpg)
W latach 1946–1951 Brown grał w orkiestrze i małych (Two Bass Hit) zespołach Gillespiego. Kiedy sekcja dęta (głównie trąbek) big-bandu odpoczywała podczas występu po wykonaniu wyczerpujących partii w wysokich rejestrach, koncert kontynuowała sekcja rytmiczna: Milt Jackson, John Lewis, Brown i Kenny Clarke. W 1951 muzycy ci jako The Milt Jackson Quartet nagrali płytę, a sam zespół (bez Browna) przekształcił się w The Modern Jazz Quartet.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/M.Jackson_R.Brown_ca.1946-1948%28Gottlieb%29.jpg/220px-M.Jackson_R.Brown_ca.1946-1948%28Gottlieb%29.jpg)
Jeszcze w 1947 Gillespie zaangażował na tournée po południowych stanach USA Ellę Fitzgerald. Pozamuzycznym efektem tych koncertów był ślub Browna i słynnej wokalistki. W 1949 para adoptowała nowo narodzonego syna przyrodniej siostry Fitzgerald, Frances, który po chrzcie stał się Rayem Brownem juniorem. W 1952 Brown i Fitzgerald rozwiedli się, ale pozostali przyjaciółmi i nie zaprzestali współpracy.
W 1949 Brown występował również w koncertach Jazz at the Philharmonic (uczestniczył w JATP ponad 18 lat), podczas których zaczął grywać z Oscarem Petersonem. Luźna współpraca przerodziła się w 1951 w stały alians muzyczny, który funkcjonował przeszło 15 lat, owocując dziesiątkami nagranych płyt i ogromną liczbą koncertów zagranych na całym świecie.
Po rozstaniu w styczniu 1966 z triem Petersona, Brown osiadł w Los Angeles. Prowadził w tam aktywną działalność na wielu polach. Produkował koncerty jazzowe dla Hollywood Bowl, pisał podręczniki gry na kontrabasie, zbudował jazzową wiolonczelę[3], a jako muzyk sesyjny nagrywał płyty z dziesiątkami wykonawców. Akompaniował m.in. takim artystom jak Frank Sinatra, Billy Eckstine, Tony Bennett, Sarah Vaughan i Nancy Wilson. Został także menedżerem The Modern Jazz Quartet oraz Quincy'ego Jonesa oraz regularnie występował w telewizji z orkiestrą zaangażowaną do programów Merva Griffina. Komponował muzykę do filmów i programów telewizyjnych. Jeden z jego utworów, Gravy Waltz, otrzymał nagrodę Grammy. Stał się także tematem przewodnim programu telewizyjnego Steve’a Allena (który dopisał tekst do utworu), zyskując dzięki temu ogólnokrajową popularność[4].
Bardzo ważnym dla Browna epizodem w karierze była współpraca z Dukem Ellingtonem na początku lat 70., w ten sposób bowiem spełniło się marzenie jego życia[3]. Efektem ich muzycznego spotkania stała się płyta This One's for Blanton, która była hołdem dla idola Browna z lat młodzieńczych.
Na początku 1974 Brown wraz z Laurindo Almeidą, Budem Shankiem i Shelley Mannem (w 1977 zastąpił go Jeff Hamilton) założył zespół L.A. Four, istniejący do 1982. Z kwartetem tym nagrał szereg płyt oraz koncertował w wielu krajach świata, występując m.in. w Polsce w 1978.
W 1980 Brown poznał Dianę Krall, młodą, utalentowaną pianistkę, której bardzo pomógł w dalszej karierze. M.in. zachęcił ją do śpiewania i przez pewien okres był jej muzycznym edukatorem i opiekunem.
W 1983 powrócił do współpracy z Miltem Jacksonem, nagrywając m.in. klasyczną dziś dla jazzu płytę: Jackson, Johnson, Brown & Company, której współtwórcami – obok wspomnianej dwójki – byli także puzonista J.J. Johnson, pianista Tom Ranier, gitarzysta John Collins i perkusista Roy McCurdy. W 1984 założył trio, w którego skład weszli ponadto pianista Gene Harris i perkusista Jeff Hamilton. W tym zestawieniu zespół działał przez dziesięć lat. W późniejszym okresie skład tria dość często się zmieniał.
W latach 1990–1993 odbył kolejną podróż sentymentalną za sprawą reaktywowanego pod nieco zmienioną nazwą The Legendary Oscar Peterson Trio. Trzecim stałym członkiem grupy był gitarzysta Herb Ellis, a wymiennie grali w niej jeszcze perkusiści Bobby Durham i Jeff Hamilton. Nagrane przez trio płyty zdobyły cztery nagrody Grammy. Niestety w maju 1993 Peterson doznał udaru mózgu i zespół zakończył działalność.
Później przez krótki okres Brown grał w zespole The Quartet, który wraz z nim tworzyli: pianista Monty Alexander, Milt Jackson i perkusista Mickey Roker. Następnie powrócił do pracy ze swoim triem, z którym występował aż do śmierci. 2 lipca 2002 miał dać koncert w Indianapolis. Po przedpołudniowej grze w ulubionego golfa, zdrzemnął się przed występem i zmarł podczas snu.
Postać
Ray Brown był nie tylko jednym z najwybitniejszych kontrabasistów jazzowych i gwiazdą tej muzyki, ale także jej wielkim propagatorem i pedagogem. Swoje bogate doświadczenia przekazywał kilku pokoleniom młodych muzyków, którzy dzięki jego pomocy stawali się cenionymi artystami.
Został uhonorowany wieloma nagrodami jazzowymi. Był m.in. laureatem NEA Jazz Masters Award[5] (1995). Wielokrotnie zajmował pierwsze miejsca w kategorii kontrabasu w prestiżowych plebiscytach jazzowych. M.in. od momentu powstania w 1958 ankiety „Playboya”, przez kilkanaście lat nieprzerwanie wygrywał w głosowaniu czytelników na basistę „All Star Jazz Band”[1]. W 2003 został włączony do „Jazz Hall of Fame”[6] słynnego miesięcznika jazzowego, „Down Beat”.
Brown był znany ze swojej obowiązkowości. Bardzo dbał także o dobrą formę fizyczną, którą utrzymywał m.in. dzięki regularnym wizytom na polu golfowym[7]. Był jednocześnie palaczem i kolekcjonerem cygar oraz uchodził za arbitra elegancji[7].
Odznaczenia
- Austriacki Krzyż Honorowy Nauki i Sztuki I klasy (2001)[8]
Dyskografia
Osobny artykuł: Dyskografia Raya Browna.
Przypisy
- ↑ a b c Leonard Feather: The Encyclopedia of Jazz in the Sixties. Horizon Press, 1966, s. 69. LCCN 66-26705.
- ↑ a b The Hard Bob – Ray Brown (ang.) [dostęp 2011-04-27]
- ↑ a b c Jazz Profiles from NPR – Ray Brown (ang.) [dostęp 2011-04-27]
- ↑ Leonard Feather: The Encyclopedia of Jazz in the Seventies. Horizon Press, 1976, s. 77. ISBN 0-8180-1215-3.
- ↑ NEA Jazz Masters – Ray Brown. [dostęp 2014-07-05].
- ↑ DownBeat Hall of Fame. downbeat.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-10)]. (ang.) [dostęp 2017-02-23]
- ↑ a b Wojciech Soporek: Granice jazzu. Polskie Radio, 1979.
- ↑ parlament.gv.at – Lista odznaczonych odznakami honorowymi Republiki Austrii od 1952 (niem.) [dostęp 2012-10-04]
Bibliografia
- Leonard Feather, The Encyclopedia of Jazz in the Sixties, Horizon Press 1966, Library of Congress Catalog Number: 66-26705
- Leonard Feather, The Encyclopedia of Jazz in the Seventies, Horizon Press 1978, ISBN 0-8180-1215-3
- Jazz Profiles from NPR – Ray Brown
- The Hard Bop – Ray Brown
Linki zewnętrzne
- Connections – Ray Brown
- „The New York Times” – Ray Brown (...) Dies at 75
- ISNI: 0000000109378171
- VIAF: 114617513
- LCCN: n81058271
- GND: 120558947
- NDL: 001183814
- LIBRIS: fcrvz6dz13fdt2l
- BnF: 13891909n
- SUDOC: 06720483X
- SBN: UBOV888334
- NLA: 35965716
- NKC: xx0053158
- BNE: XX838794
- NTA: 086588729
- BIBSYS: 90138755
- CiNii: DA09438601
- PLWABN: 9810569904505606
- NUKAT: n2009089158
- J9U: 987007371010105171
- PTBNP: 1575485
- LNB: 000247479
- NSK: 000226710
- CONOR: 19774051
- BLBNB: 000554258
- KRNLK: KAC2020O5491
- LIH: LNB:g0i;=Bg
- Britannica: biography/Ray-Brown
- Universalis: ray-brown
- NE.se: ray-brown
- SNL: Ray_Brown
- DSDE: Ray_Brown