Rada Narodowa (Szwajcaria)
![]() | Ten artykuł dotyczy izby niższej szwajcarskiego parlamentu. Zobacz też: Rada Narodowa. |
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Rodzaj | izba niższa | ||
Rok założenia | 1848 | ||
Kierownictwo | |||
Przewodniczący | Eric Nussbaumer(inne języki) (SPS/PSS) | ||
Pierwszy Wiceprzewodniczący | Maja Riniker(inne języki) (FDP) | ||
Struktura | |||
![]() | |||
Liczba członków | 200 | ||
Stowarzyszenia polityczne |
| ||
Ordynacja | proporcjonalna | ||
Ostatnie wybory | 23 października 2023 | ||
Siedziba | |||
![]() | |||
Bundeshaus Bundesplatz 3 3005 Berno | |||
| |||
Strona internetowa |
Rada Narodowa[1][2] (niem. Nationalrat, fr. Conseil National, wł. Consiglio Nazionale, rom. Cussegl Naziunal) – izba niższa dwuizbowego parlamentu Szwajcarii, składająca się z 200 członków wybieranych w wyborach powszechnych, systemem proporcjonalnym. Kadencja Rady Narodowej trwa 4 lata.
Obrady Rady Narodowej odbywają się symultanicznie w trzech głównych językach Konfederacji Szwajcarskiej (niemieckim, francuskim i włoskim), tzn. deputowany mówi w jednym języku, a jego wystąpienie jest tłumaczone na bieżąco na dwa pozostałe języki[3][4] .
Ostatnie wybory odbyły się 23 października 2023 r.[5].
Historia
Po zakończeniu wojny domowej dokonano reorganizacji państwa szwajcarskiego czego efektem było uchwalenie Konstytucji Federalnej z dnia 12 września 1848 roku. Na mocy konstytucji zastąpiono jednoizbowy Tagsatzung dwuizbowym Zgromadzeniem Federalnym, wybieranym na trzyletnią kadencję.
1848-1851
Rada Narodowa I kadencji liczyła 111 deputowanych. Sposób ich wybrania określony został przez każdy kanton osobno.
Kanton | Liczba mandatów | Liczba okręgów wyborczych |
---|---|---|
![]() | 12 | 4 |
![]() | 20 | 6 |
![]() | 6 | 1 |
![]() | 1 | 1 |
![]() | 2 | 2 |
![]() | 1 | 1 |
![]() | 1 | 1 |
![]() | 1 | 1 |
![]() | 1 | 1 |
![]() | 5 | 5 |
![]() | 3 | 1 |
![]() | 1 | 1 |
![]() | 2 | 1 |
![]() | 2 | 1 |
![]() | 2 | 1 |
![]() | 1 | 1 |
![]() | 8 | 4 |
![]() | 4 | 4 |
![]() | 9 | 1 |
![]() | 4 | 4 |
![]() | 6 | 1 |
![]() | 9 | 3 |
![]() | 4 | 4 |
![]() | 3 | 1 |
![]() | 3 | 1 |
RAZEM | 111 | 52 |
1851-1919
W 1851 roku Zgromadzenie Federalne wprowadziło jednolite prawo wyborcze do Rady Narodowej, wprowadzające większościową ordynację wyborczą. Kraj podzielony został na jedno- i wielomandatowe okręgi wyborcze. Liczba mandatów zależna była od liczby mieszkańców – 1 mandat na 20 000 obywateli oraz dodatkowy mandat jeżeli pozostała część przekraczała 10 000. Zmian w okręgach wyborczych dokonywano raz na dziesięć lat, na podstawie dziesięcioletniego spisu ludności. Na przestrzeni lat 1848-1911 liczba mandatów wzrosła z 111 do 189.
Kanton | Liczba okręgów | Liczba mandatów | ||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1851-1863 | 1863-1872 | 1872-1881 | 1881-1890 | 1890-1902 | 1902-1911 | 1911-1919 | 1851-1863 | 1863-1872 | 1872-1881 | 1881-1890 | 1890-1902 | 1902-1911 | 1911-1919 | |
![]() | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 | 13 | 13 | 14 | 16 | 17 | 22 | 25 |
![]() | 6 | 6 | 6 | 6 | 7 | 7 | 7 | 23 | 23 | 25 | 31 | 31 | 33 | 36 |
![]() | 3 | 3 | 4 | 4 | 3 | 3 | 3 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 8 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
![]() | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 5 | 5 | 6 | 6 | 6 | 6 | 7 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 3 | 3 | 4 | 4 | 4 | 5 | 6 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 3 | 4 | 6 | 7 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
![]() | 4 | 3 | 3 | 3 | 5 | 5 | 5 | 8 | 9 | 10 | 10 | 11 | 13 | 15 |
![]() | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 1 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 6 |
![]() | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 4 | 4 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 12 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 6 | 7 |
![]() | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 6 | 6 | 6 | 7 | 6 | 7 | 8 |
![]() | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 10 | 11 | 11 | 12 | 12 | 14 | 16 |
![]() | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 6 | 6 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 6 | 7 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 3 | 4 | 4 | 5 | 5 | 7 | 8 |
RAZEM | 49 | 47 | 48 | 49 | 52 | 49 | 49 | 120 | 128 | 135 | 145 | 147 | 167 | 189 |
Od 1919
W 1919 roku przeprowadzono reformę, w wyniku której każdy kanton został pojedynczym okręgiem wyborczym. Ponadto w wielomandatowych okręgach wyborczych zmieniono ordynację na proporcjonalną. W 1931 roku postanowiono o przedłużeniu kadencji do lat czterech. W celu ograniczenia wciąż rosnącej liczby członków Rady Narodej zmieniono zasadę przypisywania mandatów zwiększając liczbę obywateli na którą przysługuje jeden mandat do 22 000 w 1931 roku oraz do 23 000 w 1951. W 1963 roku ograniczono liczbę deputowanych do 200, bez względu na liczbę ludności[6] .
Kanton | Liczba mandatów | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1919-1922 | 1922-1931 | 1931-1943 | 1943-1951 | 1951-1963 | 1963-1971 | 1971-1979 | 1979-1983 | 1983-1995 | 1995-2003 | 2003-2015 | 2015-2019 | |
![]() | 25 | 27 | 28 | 31 | 32 | 35 | 35 | 35 | 35 | 34 | 34 | 35 |
![]() | 32 | 34 | 31 | 33 | 33 | 33 | 31 | 29 | 29 | 27 | 26 | 25 |
![]() | 8 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 | 10 | 10 | 10 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
![]() | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 4 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
![]() | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
![]() | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 |
![]() | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 7 | 7 |
![]() | 6 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 6 |
![]() | 7 | 7 | 7 | 8 | 8 | 8 | 7 | 7 | 6 | 6 | 5 | 5 |
![]() | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 |
![]() | 2 | 3 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
![]() | 3 | 3 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 | 1 |
![]() | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
![]() | 15 | 15 | 13 | 13 | 13 | 13 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 |
![]() | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
![]() | 12 | 12 | 12 | 12 | 13 | 13 | 14 | 14 | 14 | 15 | 15 | 16 |
![]() | 7 | 7 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 |
![]() | 8 | 8 | 7 | 7 | 7 | 7 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 |
![]() | 16 | 16 | 15 | 16 | 16 | 16 | 16 | 16 | 17 | 17 | 18 | 18 |
![]() | 6 | 6 | 6 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 8 |
![]() | 7 | 7 | 6 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 4 |
![]() | 8 | 9 | 8 | 8 | 8 | 10 | 11 | 11 | 11 | 11 | 11 | 11 |
![]() | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | |||||||
RAZEM | 189 | 198 | 187 | 194 | 196 | 200 | 200 | 200 | 200 | 200 | 200 | 200 |
Organy Rady Narodowej
- Przewodniczący Rady Narodowej – najwyższy przedstawiciel Rady Narodu, wybrany na okres jednego roku, bez możliwości reelekcji. Do jego kompetencji należy przewodniczenie obradom Rady Narodowej i Zgromadzenia Federalnego, reprezentowanie Rady oraz kierowanie administracją Rady.
- I Wiceprzewodniczący Rady Narodowej
- II Wiceprzewodniczący Rady Narodowej
Prace Rady Narodowej
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Bundeshaus_-_Nationalratsratssaal_-_001.jpg/220px-Bundeshaus_-_Nationalratsratssaal_-_001.jpg)
Rada Narodowa pracuje w systemie sesyjnym[7]. W ciągu roku zwoływane są cztery sesje zwyczajne: wiosenna rozpoczynająca się w pierwszy poniedziałek marca, letnia w pierwszy poniedziałek czerwca, jesienna po szwajcarskim święcie dziękczynienia i zimowa w ostatni poniedziałek listopada. Każda sesja trwa trzy tygodnie, po 2-5 dni robocze w każdym tygodniu[8] . W przypadku niedokończenia prac nad ustawami rada może zwołać dodatkową sesję[9]. W sytuacjach kryzysowych na wniosek 1/4 członków Rady Narodowej lub Zgromadzenia Federalnego może zostać zwołana sesja nadzwyczajna[8][9]..
Frakcje parlamentarne
Członkowie Zgromadzenia Federalnego mogą skupiać się we frakcjach parlamentarnych. Frakcję tworzy co najmniej 5 członków Zgromadzenia Federalnego. Ponieważ tylko frakcjom przysługuje prawo do posiadania członków w komisjach[10] , małe partie polityczne współtworzą ze sobą lub z jedną większą frakcje koalicyjne.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/Sitzordnung_Nationalrat_nach_Fraktion_2023.12.png/400px-Sitzordnung_Nationalrat_nach_Fraktion_2023.12.png)
Frakcje 52. kadencji Zgromadzenia Federalnego (2023-2027) | |||
---|---|---|---|
Frakcja | Partie | Liczba członków Rady Narodowej | |
Frakcja Szwajcarskiej Partii Ludowej (V) | SVP/UDC, Lega/Ligue, EDU/UDF, Mouvement citoyens genevois(inne języki) | 67 | |
Frakcja Socjaldemokratyczna (S) | SP/PS | 41 | |
Frakcja Die Mitte (M-E) | Die Mitte/Le Centre(inne języki), EVP/PEV | 31 | |
Frakcja FDP-Demokraci (RL) | FDP/PLR | 28 | |
Frakcja Zielonych (G) | GPS/PES | 23 | |
Frakcja Zielonych Liberałów (GL) | Partia Zielonych Liberałów(inne języki) (GLP/PVL) | 10 |
W 52. kadencji Rady Narodowej nie było posłów niezrzeszonych we frakcjach (stan na 8.12.2023 r.)[10] .
Przypisy
- ↑ Szwajcaria. Ustrój polityczny, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-02-09] .
- ↑ Szwajcaria. Serwis Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2024-02-09].
- ↑ swissinfo 1 ↓.
- ↑ swissinfo 2 ↓.
- ↑ Wybory parlamentarne w Szwajcarii. Wyniki wskazują na zwycięstwo prawicowej Szwajcarskiej Partii Ludowej [online], PAP, 23 października 2023 [dostęp 2024-02-09] .
- ↑ BV34 2011 ↓.
- ↑ Tytuł V, Artykuł 151 Konstytucji Szwajcarii
- ↑ a b sesja ↓.
- ↑ a b Artykuł 2 Ustawy o Zgromadzeniu Federalnym
- ↑ a b frakcje ↓.
Bibliografia
- Die Fraktionen. Oficjalna strona internetowa Zgromadzenia Federalnego. [dostęp 2024-02-09]. (niem. • fr. • wł. • ang. • retorom.).
- Sesja. Oficjalna strona internetowa Zgromadzenia Federalnego. [dostęp 2015-09-21]. (niem. • fr. • wł. • ang. • retorom.).
- Od 111 do 200. Oficjalna strona internetowa Kancelarii Konfederacji Szwajcarii, 2011-09-14, BV34 [dostęp 2015-09-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-08)]. (niem. • fr. • wł. • retorom.).
- Erich Gruner: Die Wahlen in den Schweizerischen Nationalrat 1848–1919. T. 1. Cz. 1. Bern: Francke Verlag, 1978. ISBN 3-7720-1442-9. (niem.).
- Erich Gruner: Die Wahlen in den Schweizerischen Nationalrat 1848–1919. T. 1. Cz. 2. Bern: Francke Verlag, 1978. ISBN 3-7720-1443-7. (niem.).
- Erich Gruner: Die Wahlen in den Schweizerischen Nationalrat 1848–1919. T. 2. Bern: Francke Verlag, 1978. ISBN 3-7720-1444-5. (niem.).
- Erich Gruner: Die Wahlen in den Schweizerischen Nationalrat 1848–1919. T. 3. Bern: Francke Verlag, 1978. ISBN 3-7720-1445-3. (niem.).
- Parlamentarier macht Sprung über den Röstigraben. swissinfo.ch, 2010-04-12. [dostęp 2015-09-21]. (niem.).
- Über den Köpfen der Parlamentarier. swissinfo.ch, 2003-09-26. [dostęp 2015-09-21]. (niem.).
- p
- d
- e
Ustrój | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Organy władzy |
| ||||||
Finanse i kontrola |
| ||||||
Samorząd |
| ||||||
Dyplomacja |
|