Pszonacznik wschodni
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | kapustowce | ||
Rodzina | kapustowate | ||
Rodzaj | pszonacznik | ||
Gatunek | pszonacznik wschodni | ||
Nazwa systematyczna | |||
Conringia orientalis (L.) Dumort. Fl. Belg. 123 1827[3] | |||
Synonimy | |||
| |||
|
Pszonacznik wschodni (Conringia orientalis) – gatunek rośliny należący do rodziny kapustowatych. Rośnie dziko w północnej Afryce, na znacznej części Azji (Azja Zachodnia, Środkowa, Kaukaz) i w Europie, poza tym został zawleczony do Ameryki[4]. W polskiej florze jest archeofitem. Występuje w południowej części Polski. Na wielu stanowiskach prawdopodobnie wyginął. Na początku XXI wieku opisywany był jako liczny między Puławami a Sandomierzem oraz między Klonowem a Dosłońcem[5].
Morfologia
- Łodyga
- Wzniesiona, ulistniona, naga, o wysokości 15–65 cm[6].
- Liście
- Nagie, sinozielone, owoszczone, podłużnie jajowate, całobrzegie, zaokrąglone na końcach, siedzące i swoją sercowatą nasadą obejmujące łodygę[6].
- Kwiaty
- O średnicy do 15 mm, zebrane w szczytowe grono. Cztery działki kielicha osiągają ok. 7 mm długości, przy czym para działek zewnętrznych ma nasadę nieco rozdętą. Płatki korony osiągają do 12 mm długości i są żółtawe[6].
- Owoc
- Odstające skośnie ku górze łuszczyny na szypułkach do 1 cm. Sam owoc ma 9–10 cm długości i 2 mm grubości i jest czworogroniasty. Zwieńczony jest grubym i długim na ok. 2 mm dzióbkiem. Klapy z pojedynczą wiązką przewodzącą. Nasiona mają długość do 2,2 mm[6].
Biologia i ekologia
Roślina jednoroczna. Roślina segetalna. Rośnie na polach w uprawach zbożowych na rędzinach wytworzonych na wapieniach. Gatunek charakterystyczny dla zespołu Caucalido-Scandicetum[7]. Kwitnie od maja do czerwca[6]. Liczba chromosomów 2n = 14[8].
Zagrożenia i ochrona
Gatunek umieszczony jest w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin (2001) w kategorii EN (zagrożony). W wydaniu z 2014 roku posiada kategorię CR (krytycznie zagrożony)[9]. Znajduje się także na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski w kategorii E (wymierający - krytycznie zagrożony)[10]. W wydaniu z 2016 roku otrzymał kategorię CR (krytycznie zagrożony)[11].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2013-09-20] (ang.).
- ↑ Conringia orientalis (L.) Dumort.. [w:] The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-09-22].
- ↑ a b Taxon: Conringia orientalis. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2013-09-22]. (ang.).
- ↑ Zając M., Zając A., Kucharczyk M. 2001. Pszonacznik wschodni. s. 172-173. W: Polska Czerwona Księga Roślin, Kraków 2001. ISBN 83-85444-85-8.
- ↑ a b c d e Władysław Szafer (red.): Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. III. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1927, s. 184.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Conringia orientalis na Flora of North America [dostęp 2013-11-26].
- ↑ Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- SNL: kålurt
- BioLib: 39199
- EoL: 582132
- EUNIS: 163624
- Flora of North America: 242416304
- FloraWeb: 1624
- GBIF: 3040913
- identyfikator iNaturalist: 76429
- IPNI: 281541-1
- ITIS: 23103
- NCBI: 228876
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2735617
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:60455373-2
- Tela Botanica: 18684
- identyfikator Tropicos: 4101201
- USDA PLANTS: COOR
- CoL: XV57