Psianka słodkogórz
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | psiankowce | ||
Rodzina | psiankowate | ||
Rodzaj | psianka | ||
Gatunek | psianka słodkogórz | ||
Nazwa systematyczna | |||
Solanum dulcamara L. Sp.Pl.2, 1753[3] | |||
|
Psianka słodkogórz (Solanum dulcamara L., łac. dulcis – słodki, amarus – gorzki) – gatunek rośliny z rodziny psiankowatych (Solanaceae L.). Rośnie dziko w Europie, Afryce Północnej, Azji Zachodniej, aż po Indie. Rozprzestrzenia się gdzieniegdzie jako gatunek zawleczony[4]. W Polsce jest pospolita na całym niżu i w niższych położeniach górskich[5].
Morfologia
- Pokrój
- Rozesłany lub pnący się półkrzew, w dolnej części zdrewniały, górą zielny. Osiąga wysokość 0,3-1,8 m. Cała roślina jest mniej lub bardziej przylegająco owłosiona[5]. Z zewnątrz słodka, wewnątrz gorzka (stąd pochodzi nazwa rośliny).
- Liście
- Ogonkowe, sercowatojajowate, na szczycie zaostrzone. U nasady mają zwykle 1-2 mniejsze łatki[5].
- Kwiaty
- Zwisłe, zebrane w szczytowe lub boczne podbaldaszki[5]. Kielich złożony z 5 działek, korona ciemnofioletowa, kółkowa z pięcioma szeroko rozchylonymi płatkami, 5 pręcików zrośniętych złocistożółtymi pylnikami w rurkę wokół pojedynczego słupka[6].
- Owoc
- Podłużna, lśniąca i soczysta jagoda o długości ok. 1 cm z nasionami o długości 3 mm[5]. Niedojrzałe owoce są zielone, dojrzałe przyjmują szkarłatnoczerwony kolor[7].
- Gatunki podobne
- Psianka słodkogórz niekiedy przez niewprawnych bywa mylona z o wiele bardziej trującą wilczą jagodą.
- Kwiat
- Owoce niedojrzałe
- Dojrzałe owoce
Biologia i ekologia
- Rozwój
- Półkrzew, chamefit. Kwitnie od lipca do sierpnia, jest owadopylny. Pręciki i słupki dojrzewają równocześnie. Kwiaty zapylane są przez muchówki i błonkówki[8].
- Siedlisko
- Pospolita w wilgotnych zaroślach, lasach olsowych, oraz nad brzegami wód. Roślina azotolubna[7].
- Fitosocjologia
- W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl./O./All. Alnetea-glutinosae[9].
Znaczenie
- Roślina lecznicza[5]:
- Roślina trująca[5]. Oprócz działania leczniczego wykazuje równocześnie silne działanie trujące i z tego powodu nie jest obecnie wykorzystywana w lecznictwie[7].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-13] (ang.).
- ↑ The Plant List. [dostęp 2015-08-12].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2015-02-03].
- ↑ a b c d e f g Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- ↑ Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
- ↑ a b c d e Jindřich Krejča, Jan Macků: Atlas roślin leczniczych. Warszawa: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1989. ISBN 83-04-03281-3.
- ↑ Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- Britannica: plant/woody-nightshade, plant/bittersweet
- Universalis: morelle-douce-amere
- SNL: slyngsøtvier
- DSDE: bittersød_natskygge
Identyfikatory zewnętrzne:
- BioLib: 40757
- EoL: 581116
- EUNIS: 185041
- Flora of China: 200020582
- Flora of North America: 200020582
- FloraWeb: 5661
- GBIF: 2932737
- identyfikator iNaturalist: 55620
- IPNI: 285213-2
- ITIS: 30414
- NCBI: 45834
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): tro-29600249
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:285213-2
- Tela Botanica: 64869
- identyfikator Tropicos: 29600249
- USDA PLANTS: SODU
- CoL: 4Y2BH