Przetacznik wczesny
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | jasnotowce | ||
Rodzina | babkowate | ||
Rodzaj | przetacznik | ||
Gatunek | przetacznik wczesny | ||
Nazwa systematyczna | |||
Veronica praecox All. Auct. Fl. Pedem. 5, t. 1, fig. 1. 1789 | |||
| |||
|
Przetacznik wczesny (Veronica praecox All.) – gatunek rośliny z rodziny babkowatych (Plantaginaceae), w systemach XX-wiecznych klasyfikowany zwykle do trędownikowatych (Scrophulariaceae) lub przetacznikowatych (Veronicaceae). Występuje w Europie, północnej Afryce i Azji.
Zasięg geograficzny
Występuje na trzech kontynentach[3]:
- Europa: Albania, Austria, Belgia, Bułgaria, Czechy, Dania, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Mołdawia, Niemcy, Polska, Rosja, Rumunia, Słowacja, Szwajcaria, Szwecja, Ukraina, Węgry, Włochy, dawna Jugosławia
- północna Afryka: Algieria, Maroko, Tunezja
- Azja: Turcja, Azerbejdżan, Rosja (Kaukaz Północny)
W Polsce największe skupienia stanowisk znajdują się na Pomorzu Zachodnim, ziemi lubuskiej, Pojezierzu Gnieźnieńskim i Kujawach[4].
Morfologia
- Pokrój
- Drobna, gruczołowato owłosiona roślina.
- Łodyga
- Wzniesiona, do 20 cm wysokości.
- Liście
- Z krótkim ogonkiem, jajowate, sercowate u nasady, karbowano-piłkowane[5].
- Kwiaty
- Na szypułkach, ciemnoniebieskie.
- Owoc
- Słabo spłaszczona torebka.
Biologia i ekologia
Roślina jednoroczna. Rośnie na polach uprawnych i w murawach kserotermicznych. Kwitnie od kwietnia do maja.
Zagrożenia
Kategorie zagrożenia gatunku:
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006)[6]: E (wymierający); 2016: VU (narażony)[7].
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Polskiej Czerwonej Księgi Roślin (2001)[4]: CR (krytycznie zagrożony); 2014: VU (narażony)[8].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-06] (ang.).
- ↑ Veronica praecox. [w:] Germplasm Resources Information Network – (GRIN) [on-line]. USDA, ARS, National Genetic Resources Program. National Germplasm Resources Laboratory. Beltsville, Maryland. [dostęp 2008-03-29].
- ↑ a b R. Kaźmierczakowa, K. Zarzycki: Polska czerwona księga roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2001. ISBN 83-85444-85-8.
- ↑ W. Szafer, S. Kulczyński, B. Pawłowski Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- ↑ Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
- BioLib: 40867
- EoL: 5669051
- EUNIS: 183746
- FloraWeb: 6273
- GBIF: 7331926
- identyfikator iNaturalist: 336253
- IPNI: 812510-1
- NCBI: 314196
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2463036
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:812510-1
- Tela Botanica: 71306
- identyfikator Tropicos: 29200442
- CoL: 5B78K