Promnitzowie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/POL_COA_Promnicz.svg/150px-POL_COA_Promnicz.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Siebmacher056.jpg/150px-Siebmacher056.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Siebmacher029.jpg/150px-Siebmacher029.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Zamek_w_Pszczynie003_kpjas.jpg/150px-Zamek_w_Pszczynie003_kpjas.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Dzietrzychowice_wieza.jpg/150px-Dzietrzychowice_wieza.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Palac_Zary_2.jpg/150px-Palac_Zary_2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/Wichow_kosciol.jpg/150px-Wichow_kosciol.jpg)
Promnitzowie – dolnośląski ród szlachecki herbu własnego.
Historia
Ród znany jest od początków XV wieku. Siedzibami rodowymi były Wichów, Lasocin oraz Dzietrzychowice koło Kożuchowa w księstwie głogowskim. Pierwszą znaną historyczną postacią był Sigismund von Promnitz, który zmarł w roku 1444. Jego wnuk[1] Baltazar von Promnitz w roku 1539 został biskupem wrocławskim. Nabył kilka majątków, m.in. wolne państwa stanowe: Pszczynę na Górnym Śląsku i Żary w Łużycach Dolnych.
Bratankowie biskupa Baltazara: Stanisław i Karol wraz z kuzynem Zygfrydem otrzymali w 1559 roku tytuły baronów czeskich (Freiherr). Zygmunt Zygfryd (wnuk Zygfryda) otrzymał tytuł czeskiego hrabiego (Graff), a później został mianowany hrabią Rzeszy Niemieckiej (Reichsgraf). Był założycielem tzw. linii hrabiowskiej.
Linia baronowska – potomkowie Karola i Stanisława – wygasła pod koniec XVII wieku. Linia hrabiowska wygasła w 1785 roku na hrabim Janie Erdmanie von Promnitzu (urodzonym w 1719).
Od Piastów do Promnitzów
Żoną Henryka Anzelma (zm. 1622), pana Pszczyny była Zofia a teściową księżniczka legnicka Helena (zm. 1583), córka ks. Fryderyka III.
Jan Kurzbach 1) zm. 18 V 1549 | Anna Zborowska 2) | Fryderyk III, ks. Legnicy i Brzegu ur. 22 II 1520 zm. 15 XII 1570 | ks. Katarzyna Meklemburska 3) ur. 14 IV 1518 zm. 17 XI 1581 | ||||||||||
Zygmunt II Kurzbach ur. 1547 zm. 31 XII 1579 | Helena ur. 1546 zm. 6 IV 1583 | ||||||||||||
Henryk Anzelm von Promnitz ur. 26 XI 1564 zm. 24 III 1622 OO 20 I 1590 | Zofia ur. 1572 zm. po 1605 | ||||||||||||||||||||||
Urszula Benigna | Anna Zofia 4) zm. 1624 | hrabia Zygmunt Zygfryd von Promnitz 5) ur. 17 VII 1595 zm. 30 VI 1654 | Klara Euzebia zm. 22 X 1627 | Polyksena Elżbieta 6) ur. 1599 zm. 1650 | |||||||||||||||||||
Henryk Krystian | Maksymilian zm. 1624 | Bibiana ur. 2 I 1605 zm. 12 II 1632 | Erdmann Leopold von Promnitz (1631-1664) syn Zygmunta | Eleonore von Racknitz (1636-1679) | |||||||||||||||||||
Balthasar Erdmann von Promnitz (1656-1703) | Emilie Agnes von Reuß-Schleiz (1667-1729) | ||||||||||||||||||||||
Erdmann II Promnitz (1683-1745) |
|
Od Anhaltów przez Promnitzów do Hochbergów
Ostatni z rodu Promnitzów, Jan Erdmann (1719-1785), przekazał ziemię pszczyńską swemu siostrzeńcowi z rodu Anhalt-Köthen, Fryderykowi Erdmannowi (1731-1797). Kolejni właściciele Pszczyny z rodu Anhaltów władali tutejszymi majątkami do połowy XIX w. W 1846 r. ostatni z rodu, książę Henryk von Anhalt-Köthen (1778–1847), oddał ziemię pszczyńską swemu siostrzeńcowi, księciu Janowi Henrykowi X von Hochberg (1806–1855) z potężnego rodu magnackiego Hochbergów.
Emanuel Lebrecht Anhalt-Köthen (1671–1704)[2] | Gisela Agnes von Rath (1669–1740) | Erdmann II Promnitz (1683-1745) | Anna Maria von Sachsen-Weißenfels (1683-1731) | ||||||||||
August Ludwig von Anhalt-Köthen (1697-1755) | Christine Johanna Emilie Promnitz (1708–1732) | ||||||||||||
Fryderyk Erdmann Anhalt-Köthen (1731-1797) | Luise Ferdinande zu Stolberg-Wernigerode (1744-1784) | ||||||||||||
Anna Emilie von Pleß (1770–1830) | Jan Henryk VI von Hochberg-Fürstenstein (1768–1833) | ||||||||||||
Jan Henryk X von Hochberg (1806–1855) |
Literatura
- Hans Friedrich von Ehrenkrook: Ahnenreihen aus allen deutschen Gauen, t. 1. Görlitz: Verlag für Sippenforschung und Wappenkunde C. A. Starke 1928.
- Heinrich Graf von Brühl und die Herrschaft Forst-Pförten, wyd. Brandenburgisches Textilmuseum Forst (Lausitz) 2003.
- Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011. ISBN 978-83-7481-467-6.
- Prof. dr Ernst Heinrich Kneschke (red.): Neues allgemeines Deutsches Adels-Lexicon im Verein mit mehreren Historikern, t. 7, Leipzig 1867.
- Piotr Kowalski: Wpływ Promnitzów na rozwój gospodarki leśnej na terenie pogranicza śląsko-łużyckiego w XVII-XVIII wieku. [w:] Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011, s. 117-125. ISBN 978-83-7481-467-6.
- Piotr Kowalski, Izabela Taraszczuk: Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. [w:] "Przegląd Zachodni. Czasopismo Instytutu Zachodniego w Poznaniu". Poznań: Instytut Zachodni 2010, Nr 1(334)/2010, s. 296-298, ISSN 0033-2437 (sprawozdanie z konferencji naukowej „Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc” zorg. przez Instytut Historii (Uniwersytet Zielonogórski) i Urząd Miasta Żary w Żarach w dn. 22.10.2009 r.).
- Hans Erich Kubach, Joachim Seeger, Wilhelm Jung: Die Kunstdenkmäler des Kreises Sorau und der Stadt Forst. Cykl: Die Kunstdenkmäler der Provinz Brandenburg, hrsg. vom Brandenburgischen Provinzialverband unter der Schriftleitung von Heinrich Jerchel. Berlin: Deutscher Kunstverlag 1939.
- Johann Samuel Magnus: Historische Beschreibung der Hoch-Reichs-Gräfflichen Promnitzschen Residentz-Stadt Sorau in Niederlausitz, Und Deroselben Regenten Kirchen- und Regiment-Sachen, Wie auch Gelehrten Leuthen Und Sonderbahren Begebenheiten. Leipzig 1710.
- Marcin Maciejewski: Tytulatura rodu von Promnitz z linii żarskiej w XVI-XVIII wieku w świetle rękopisów i starodruków. [w:] "Studia Zachodnie" 2016, t. 18. ISSN 1428-0663
- Ekkehart Neumann-Reppert: Die Familie von Promnitz.
- Jerzy Polak: Erdmann II Promnitz. Wolny pan na Pszczynie i Żarach (1683-1745). Pszczyna 1996. ISBN 83-903008-7-7.
- Detlev Schwennicke: Europäische Stammtafeln, Neue Folge Bd. XIX. Zwischen Weser und Oder. Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann 2000. ISBN 3-465-03074-5.
- Johann Sinapius: Schlesische Curiositäten, Bd. I. Leipzig 1720, S. 95-109.
- Johann Sinapius: Schlesische Curiositäten, Bd. II. Leipzig 1728.
- Wojciech Strzyżewski: Herby rodziny von Promnitzów. [w:] Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011, s. 31-37. ISBN 978-83-7481-467-6.
- Izabela Taraszczuk: Obraz rodu Promnitzów w literaturze pięknej. [w:] Tomasz Jaworski, Sylwia Kocioł (red. nauk.): Promnitzowie w dziejach Śląska i Łużyc. Zielonogórskie Studia Łużyckie, t. 7. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2011, s. 187-210. ISBN 978-83-7481-467-6.
- Johann Gottlob Worbs: Geschichte der Herrschaften Sorau und Triebel. Sorau: Rauert 1826.
Przypisy
Linki zewnętrzne
- Zamek Bibersteinów i Pałac Promnitzów w Żarach
- Die Familie von Promnitz: wywód drzewa genealogicznego. dirkpeters.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-26)]. (niem.)
- [2] Die Kunstdenkmäler des Kreises Sorau und der Stadt Forst na stronie Zielonogórskiej Biblioteki Cyfrowej
- [3] Johann Samuel Magnus na stronie Zielonogórskiej Biblioteki Cyfrowej