Poryblin jeziorny
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Klasa | widłaki | ||
Rząd | poryblinowce | ||
Rodzina | poryblinowate | ||
Rodzaj | poryblin | ||
Gatunek | poryblin jeziorny | ||
Nazwa systematyczna | |||
Isoetes lacustris L. Sp. Pl.: 1100 (1753)[3] | |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Poryblin jeziorny (Isoetes lacustris L.) – gatunek roślin z klasy widłaków różnozarodnikowych. Rośnie w zbiornikach wodnych Syberii, Europy i w Ameryce Północnej. W Polsce występuje głównie na Pomorzu Zachodnim, w regionie o największej koncentracji jezior lobeliowych. Znane jest także stanowisko w Karkonoszach.
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Is%C3%B2ets_a_l%27estany_de_G%C3%A0rgolhes.jpg/220px-Is%C3%B2ets_a_l%27estany_de_G%C3%A0rgolhes.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Isoetes_lacustris_rivnenskyi.jpg/220px-Isoetes_lacustris_rivnenskyi.jpg)
- Pokrój
- Mała, wodna roślina wieloletnia, rosnąca kępami, w warunkach naturalnych często tworzy wielkie skupienia, charakterystyczna dla wielu jezior o dużej przejrzystości wód i ubogich w substancje odżywcze. Rozmnaża się przez podział kłącza i zarodniki.
- Pędy
- Krótka, bulwiasta łodyga, osiąga zazwyczaj od 5 do 15 cm wysokości.
- Liście
- Szydlaste, wąskie o długości do 20 cm, w kolorze od jasno do ciemnozielonego, przy korzeniach ułożone są w rozetę. W górnej części są twarde i kruche. Swoim kształtem przypomina garść długich sosnowych igieł wbitych w dno.
- Kłos zarodnionośny
- Roślina dwupienna. Zarodnie wytwarzające różnopłciowe zarodniki ukryte są wewnątrz rozszerzonych nasad blaszek liściowych.
Ekologia
Oligotroficzne zbiorniki o podłożu piaszczystym lub piaszczysto-mulistym o dużej przejrzystości wód i ubogich w substancje odżywcze. Preferuje płytkie wody w strefie głębokości od 3 do 4 m Hydrofit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Isöetion lacustris, Ass. Isöetetum lacustris[5].
Zastosowanie
Roślina jest stosowana jako ozdobna do zimnowodnego akwarium.
Zagrożenia i ochrona
Gatunek objęty w Polsce ścisłą ochroną gatunkową od 1983 roku[6][7].
Kategorie zagrożenia gatunku:
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006, 2016)[8][9]: VU (narażony na wyginięcie).
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Polskiej czerwonej księgi roślin[10]: VU (vulnerable, narażony).
Zagrożenie dla rośliny stanowią zanieczyszczenia jezior i glony zarastające ich naturalne stanowiska w zbiornikach wodnych.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
- ↑ The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.
- ↑ Isoetes lacustris L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-05-14] .
- ↑ Isoetes lacustris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Władysław Matuszkiewicz. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 30 kwietnia 1983 r. w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony roślin Dz.U. z 1983 r. nr 27, poz. 134.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin Dz.U. z 2014 r. poz. 1409.
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- ↑ Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
- Britannica: plant/Isoetes-lacustris
- BioLib: 3061
- EoL: 597780
- EUNIS: 150229
- Flora of North America: 250076848
- FloraWeb: 3110
- GBIF: 2688270
- identyfikator iNaturalist: 127024
- IPNI: 310437-2
- ITIS: 17131
- NCBI: 50271
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): tro-26602046
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:310437-2
- Tela Botanica: 36056
- identyfikator Tropicos: 26602046
- USDA PLANTS: ISLA
- CoL: B8XJT