Pokrzywa żegawka
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | pokrzywowate | ||
Rodzaj | pokrzywa | ||
Gatunek | pokrzywa żegawka | ||
Nazwa systematyczna | |||
Urtica urens L. Sp. pl. 2:984. 1753[3] | |||
| |||
|
Pokrzywa żegawka (Urtica urens L.) – gatunek rośliny z rodziny pokrzywowatych (Urticaceae Juss.). Gatunek kosmopolityczny, występujący na wszystkich kontynentach (z wyjątkiem Antarktydy) i na wielu wyspach. W Europie jej zasięg na północy sięga po Islandię i północne wybrzeża Półwyspu Norweskiego, występuje także na Grenlandii[4]. W Polsce jest archeofitem występującym dość pospolicie na całym obszarze kraju[5].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Urtica_urens_flower%2C_kleine_brandnetel_bloemen.jpg/180px-Urtica_urens_flower%2C_kleine_brandnetel_bloemen.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Urtica_urens_sl12.jpg/180px-Urtica_urens_sl12.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Urtica_urens_sl15.jpg/180px-Urtica_urens_sl15.jpg)
- Łodyga
- Wysokość średnio 20 cm (maksymalnie 50 cm). Czworograniasta, pokryta krótkimi szczecinkami oraz dłuższymi włoskami parzącymi[6]. Zwykle rozgałęziona, prosto wzniesiona lub podnosząca się[7].
- Korzeń
- Białawożółtawy, cienki[8], wrzecionowaty[7].
- Liście
- Naprzeciwległe, długoogonkowe, o długości od 1 do 5 cm i szerokości od 1 do 4 cm. Blaszka liściowa jajowata lub eliptyczna (mniej więcej na środku najszersze), wciętopiłkowana, u nasady klinowato zbiegająca lub zaokrąglona, na szczycie zaostrzona[7]. Liście pokryte bezbarwnymi włoskami parzącymi, znajdującymi się na białozielonych wzgórkach[6][8].
- Kwiaty
- Niepozorne, zielone, zebrane w wiechowate kwiatostany wyrastające w kątach liści, krótsze od ogonka liściowego (do 2 cm długości)[7]. Kwiaty męskie i żeńskie rozwijają się w tych samych kwiatostanach[6], przy czym kwiaty żeńskie są liczniejsze[7]. Ich listki okwiatu osiągają do 2,5 mm długości i do 1,8 mm szerokości. Znamię owłosione pędzelkowato[7].
- Owoce
- Jednonasienny orzeszek[6], jajowaty, nieco spłaszczony, błyszczący, żółtawozielony[7].
Biologia i ekologia
Roślina jednoroczna. Rośnie na glebach żyznych, bogatych w związki azotowe lub próchnicę (gatunek azotolubny). Jest chwastem[9]. Rośnie w ogrodach, przy drogach, płotach, domach, na gruzach i przy oborach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Ass. Urtico-Malvetum[10]. Kwitnienie od maja do listopada.
Tworzy mieszańce z pokrzywą zwyczajną[6].
Zastosowanie
- Roślina lecznicza. Zastosowanie podobne, jak w przypadku pokrzywy zwyczajnej.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-19] (ang.).
- ↑ The Plant List. [dostęp 2015-02-10].
- ↑ Discover Life Maps. [dostęp 2015-01-10].
- ↑ Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ a b c d e Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- ↑ a b c d e f g Adam Jasiewicz (red.): Flora Polski. Rośliny naczyniowe. Tom III. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 1992, s. 77-78. ISBN 83-85444-06-8.
- ↑ a b Zofia Schwarz i Janina Szober: Rośliny towarzyszące człowiekowi. Wydanie piąte. Wyd. Szkolne i Pedagogiczne Warszawa 1992. ISBN 83-02-04850-X
- ↑ Włodzimierz Tymrakiewicz: Atlas chwastów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1976, s. 36.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- BioLib: 3529
- EoL: 596217
- EUNIS: 185160
- Flora of China: 233501339
- Flora of North America: 233501339
- FloraWeb: 6148
- GBIF: 5361815
- identyfikator iNaturalist: 53315
- IPNI: 857987-1
- ITIS: 19158
- NCBI: 473050
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2449000
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:857987-1
- Tela Botanica: 70431
- identyfikator Tropicos: 33400380
- USDA PLANTS: URUR
- CoL: 7F3LX