Pałac Senacki
![]() | |||
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miasto wydzielone |
| ||
Adres | Kreml, korpus nr 1 | ||
Typ budynku | pałac, budynek rządowy | ||
Styl architektoniczny | klasycyzm | ||
Architekt | Matwiej Kazakow | ||
Rozpoczęcie budowy | 1776 | ||
Ukończenie budowy | 1787 | ||
Położenie na mapie Moskwy ![]() | |||
Położenie na mapie Rosji ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
Pałac Senacki (ros. Сенатский дворец) – wystawny budynek na obszarze moskiewskiego Kremla, zaprojektowany przez rosyjskiego architekta Matwieja Kazakowa i wybudowany w latach 1776–1787. Został zamówiony przez carycę Katarzynę II w charakterystycznym dla tamtych czasów stylu klasycystycznym. W czasach carskich Pałac Senacki odgrywał drugorzędną rolę jako budynek rządowy, ale po rewolucji październikowej stał się główną siedzibą rządu radzieckiego, a obecnie jest roboczą rezydencją prezydenta Rosji[2].
Historia
XVIII–XIX wiek
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Alexeev_Senatskaya_plocshad.jpg/220px-Alexeev_Senatskaya_plocshad.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/N.A.Naidenov_%281884%29._Views_of_Moscow._34._Senate.png/220px-N.A.Naidenov_%281884%29._Views_of_Moscow._34._Senate.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Senat_kr_pl1883.gif/220px-Senat_kr_pl1883.gif)
Budowę Pałacu Senackiego rozpoczęto w 1776 roku na polecenie Katarzyny II. Początkowo budynek był przeznaczony na spotkania szlachty guberni moskiewskiej, ale po podziale Senatu na wydziały w pałacu umieszczono wszystkie, z wyjątkiem wydziałów sądownictwa i praw szlachty, które zostały przeniesione do Petersburga. Aby wygospodarować przestrzeń potrzebną pod budowę, od książąt Trubieckiego i Bariatinskiego wykupiono ich dziedzińce Kremla, a dziedzińce klasztorne zostały zniszczone. Wybrane miejsce miało trójkątny kształt i nie było dogodne dla prac budowlanych: znajdowało się pomiędzy murem Kremla, budynkiem Arsenału i monasterem Czudowskim. Z dwóch przedstawionych projektów – Karla Blanka i Matwieja Kazakowa – wybrano projekt tego drugiego, a Blank został wyznaczony na konsultanta budowlanego[3][4][2].
Po remoncie w 1856 roku w budynku rozlokowały się lokalne organy samorządowe: Sąd Okręgowy, Trybunał Sprawiedliwości, Kancelaria Mieżewaja i inne instytucje, a pałac stał się gmachem moskiewskich instytucji sądowniczych. Kopułę budowli zwieńczono symbolem carskiej sprawiedliwości – filarem z koroną królewską i napisem „Prawo”[4].
XX–XXI wiek
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/%D0%9C%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8C._%D0%97%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%A1%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0.jpg/220px-%D0%9C%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%9A%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8C._%D0%97%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D0%A1%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0.jpg)
W marcu 1918 roku Włodzimierz Lenin przeniósł się do Pałacu Senackiego, gdzie zamieszkał na drugim piętrze w kwaterze byłego prokuratora carskiego. Obok niego urządzono pomieszczenia Biura Politycznego i Rady Komisarzy Ludowych. Łączna powierzchnia mieszkań Lenina w Pałacu Senackim wyniosła 560 m². W 1955 roku w dawnym biurze Lenina utworzono muzeum: „Biuro i mieszkanie W. I. Lenina na Kremlu”. Muzeum przylegało do siedziby Rządu ZSRR i składało się z ponad 40 tysięcy eksponatów. W 1994 roku na polecenie Rządu Federacji Rosyjskiej w związku z odbudową gmachu Senatu i umieszczeniem w nim rezydencji prezydenta Rosji zbiory zostały przekazane do Państwowego Muzeum Historycznego – Rezerwatu „Gorki Leninskije”[2][5].
Po zorganizowaniu rządu sowieckiego w 1918 roku w miejscu słupa z koroną zainstalowano maszt z flagą RFSRR, później flagą ZSRR. W budynku mieściła się Rada Komisarzy Ludowych i Wszechrosyjski Centralny Komitet Wykonawczy. W dawnej Sali Katarzyny, która w czasach sowieckich otrzymała nazwę Swierdłowskiej, przyznawano nagrody państwowe, na przykład Nagrodę Leninowską, zbierały się tam sesje plenarne KC KPZR, znajdowała się tam także stała sala posiedzeń Biura Politycznego KPZR[6][7][5].
W 1932 roku Józef Stalin przejął pięciopokojowe mieszkanie na parterze. Rok później budynek po raz pierwszy przebudowano, zmieniając wnętrza: ściany obłożono dębowymi panelami, zamontowano nowe drzwi. Nad mieszkaniem Stalina znajdował się jego gabinet osobisty i Sektor Specjalny KC WKP (b). Zaufany sekretarz Stalina, generał dywizji Aleksandr Poskriobyszew i jego zastępca L.A. Łoginow pracowali po prawej stronie od sali przyjęć[2].
Podczas II wojny światowej w pałacu mieścił się Państwowy Komitet Obrony ZSRR, aparat Prezydium Rady Najwyższej ZSRR i Rada Komisarzy Ludowych. Po śmierci Stalina w 1953 roku Nikita Chruszczow urządził swój gabinet na drugim piętrze pałacu, zajmował on 100 m². W 1972 roku w budynku mieściły się biura Sekretarza Generalnego KC KPZR i pracowników Wydziału Generalnego KC KPZR, pokój rekreacyjny, małe biuro, sala przyjęć, Sala Orzechowa, sala posiedzeń Biura Politycznego, archiwum i grupa Sektora Specjalnego Departamentu Generalnego KC KPZR. W 1985 roku do pałacu przeniósł się Michaił Gorbaczow, dla którego urządzono nowe mieszkania na drugim piętrze[2].
25 grudnia 1991 roku miejsce flagi sowieckiej na kopule zajęła flaga rosyjska, którą później zastąpił sztandar prezydencki. Odnowę budynku rozpoczęto w tym samym roku. Sala Katarzyny i Sala Owalna zachowały swój historyczny wygląd, pozostałe zostały przebudowane zgodnie z pierwotnym stylem Matwieja Kazakowa. W wyniku prac konserwatorskich w latach 1994–1996 w holach odtworzono dawne płaskorzeźby, gzymsy, fryz i kapitele[2][8].
Obecnie Pałac Senacki jest roboczą rezydencją prezydenta Rosji[5][9].
Cechy architektoniczne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Senate_Palace_-_Presidential_library.jpg/220px-Senate_Palace_-_Presidential_library.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Senate_Palace_-_Room_of_the_Security_Council.jpg/220px-Senate_Palace_-_Room_of_the_Security_Council.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Replica_of_Lenin%27s_office_in_Kremlin_%28GIM%29_02_by_shakko.jpg/220px-Replica_of_Lenin%27s_office_in_Kremlin_%28GIM%29_02_by_shakko.jpg)
Pałac Senacki stał się największym zrealizowanym projektem Matwieja Kazakowa. Zgodnie z planem architekta budynek miał symbolizować ideały obywatelskie, praworządność i sprawiedliwość. Znalazł ich ucieleśnienie w klasycznych formach antyku. Tłumaczy to lakonizm budynku, za pomocą którego Kazakow chciał wzmocnić wyrazistość architektoniczną placu Czerwonego jako głównego placu Moskwy[2][8].
Pałac Senacki to dwukondygnacyjny budynek wzniesiony na planie trójkąta równoramiennego. Jego obwód zewnętrzny wynosi 450 metrów, wewnętrzny 360. Zewnętrzne elewacje budynku mają trzy ryzality, zaznaczone doryckimi pilastrami. Pierwsze i piwniczne kondygnacje są rustykowane, co nadaje budynkowi cech monumentalności i jedności bryły. Narożniki budowli ścięto i zaakcentowano ryzalitami, w projektowaniu których wykorzystano motyw łuków triumfalnych powtarzający się w centrum wszystkich trzech fasad. Od strony Placu Senackiego na dziedziniec prowadzi sklepione przejście poprzedzone czterokolumnowym portykiem jońskim z frontonem[10]. Pałac wieńczy zielona kopuła w formie półkuli, pod którą znajduje się Sala Katarzyny[4][9].
Z zewnątrz na szczycie kopuły do 1812 roku znajdowała się rzeźbiarska grupa jeździecka przedstawiająca św. Jerzego Zwycięzcę. W czasie okupacji Moskwy, z rozkazu Napoleona, pomnik został usunięty i wywieziony do Francji[4].
Wnętrza
Rezydencja prezydencka składa się z dwóch części: roboczej i reprezentacyjnej. Część robocza obejmuje biura robocze i reprezentacyjne, salę obrad Rady Prezydenckiej, bibliotekę oraz pomieszczenia Rady Bezpieczeństwa. Część reprezentacyjna to uroczysta amfilada sal, w których odbywają się spotkania międzynarodowe i wizyty dyplomatyczne. Wszystkie pomieszczenia rozmieszczone są wzdłuż zewnętrznych fasad i połączone korytarzami biegnącymi wzdłuż obwodu dziedzińców[2][8].
Gabinet Prezydenta, utrzymany w biało-zielonej kolorystyce, mieści się w Sali Owalnej. Odbywają się tam spotkania i rozmowy na szczeblu krajowym, wręczane są nagrody państwowe. Salę zdobi malachitowy kominek, ozdobiony lustrem z zegarem z brązu i kandelabrami na kominku oraz cztery wysokie rzeźby: Piotra I, Katarzyny II, Mikołaja I i Aleksandra II. Kryształowe żyrandole w holu wykonane są według rysunków Kazakowa[2].
W pogłębieniu dziedzińca znajduje się główny ośrodek kompozycyjny budowli – Kopuła Senatu, czyli Sala Katarzyny. Jest to jedna z największych okrągłych hal w Moskwie: jej średnica wynosi 25 metrów, a wysokość 27 metrów. Wcześniej była przeznaczona na spotkania szlachty. Sala jest ozdobiona 24 kolumnami z białego marmuru korynckiego i płaskorzeźbami w stylu antycznym. Ściany między oknami kopuły wypełnione są gipsowymi medalionami z płaskorzeźbionymi wizerunkami rosyjskich książąt i carów, wykonanymi na podstawie marmurowych oryginałów przez rzeźbiarza Fiedota Szubina, które od połowy XIX wieku zdobią budynek Arsenału. W filarach między kolumnami zainstalowano osiemnaście panneau Gawriiła Zamarajewa, odnoszących się do tematów wierszy Gawriła Dierżawina i Nikołaja Lwowa. Odzwierciedlają one działalność państwową Katarzyny II, gloryfikują rządy prawa, sprawiedliwość i edukację. Ozdobne listwy wykonali tacy artyści, jak I. Just, Arnoldi i inni. Sklepienie kopuły ozdobione jest kasetonami, które nadają mu głębi. Do holu prowadzą schody Szochińskie, ozdobione marmurem i granitem. Ich podstawę zdobią dwie lampy podłogowe, a przęsła rzeźby bogini sprawiedliwości Temidy[2][6][9].
Roboczy gabinet prezydenta zaprojektowano w stylu klasycystycznym z okrągłą rotundą ozdobioną żyrandolem z brązu. Obok znajduje się „niebieski pokój” z białymi i złotymi meblami. Salę Audiencyjną utrzymaną w jasnych kolorach ze złoceniami zdobią portrety rosyjskich carów, marmur i kominek o klasycznych formach. Amfiladę pokoi reprezentacyjnych uzupełnia Sala Bankietowa, zaprojektowana w jasnożółtych i niebieskich odcieniach. Zainstalowane w niej meble powstały według zachowanych rysunków z XVIII wieku[2][11].
Sala Kominkowa i Salon służą do spotkań oraz oficjalnego podpisywania dokumentów rządowych. W Jadalni odbywają się nieformalne śniadania i kolacje, a także robocze spotkania prezydenta Rosji z przywódcami innych państw[2]. Biblioteka Prezydencka znajduje się na drugim piętrze północno-wschodniej części budynku. Regały zawierają encyklopedie, informatory i akty prawne. W tym pokoju znajduje się oryginalny egzemplarz Konstytucji Federacji Rosyjskiej, na którym prezydenci składają przysięgę, obejmując urząd[8][11].
Galeria
- Schody Szochińskie
- Sala Katarzyny
- Gabinet roboczy prezydenta
- Sala Wystawowa
Przypisy
- ↑ Объект культурного наследия народов РФ. [dostęp 2021-06-07]. (ros.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l Сергиевская 2014 ↓
- ↑ Либсон, Домшлак i Аренкова 1983 ↓, s. 344.
- ↑ a b c d Слука i Чернышова 2015 ↓, s. 48–49
- ↑ a b c Сенат. Городской портал Москвы. [dostęp 2021-06-09]. (ros.).
- ↑ a b Либсон, Домшлак i Аренкова 1983 ↓, s. 345
- ↑ Коробкина 2017 ↓, s. 20.
- ↑ a b c d Сенатский дворец. ВВП. [dostęp 2021-06-09]. (ros.).
- ↑ a b c Справочник для СМИ. „Пресс-служба Президента Российской Федерации”. [dostęp 2021-06-09]. (ros.).
- ↑ Либсон, Домшлак i Аренкова 1983 ↓, s. 344–345.
- ↑ a b Сергей Девятов. Сенатский дворец Московского Кремля. „Salon”. N4 (49), 2001. [dostęp 2021-06-09]. (ros.).
Bibliografia
- Т.Т. Коробкина Т.Т. (red.), 1000 лучших мест России, которые нужно увидеть за свою жизнь, Москва: Эксмо, 2017 .
- В. Я. Либсон, М. И. Домшлак, Ю. И. Аренкова: Кремль. Китай-город. Центральные площади. Москва: Искусство, 1983, seria: Памятники архитектуры Москвы.
- И. Сергиевская: Москва парадная. Тайны и предания Запретного города. Москва: Алгоритм, 2014.
- И. Слука, О. Чернышова: Самые красивые дворцы и замки России. Москва: Эксмо, 2015.