Oranżeria Egipska w Końskich
![]() | |||
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Miejscowość | Końskie | ||
Adres | ul. Mieszka I-go 4 | ||
Typ budynku | Oranżeria | ||
Styl architektoniczny | klasycyzm | ||
Architekt | Franciszek Maria Lanci | ||
Inwestor | |||
Rozpoczęcie budowy | 1825[2] | ||
Ukończenie budowy | 1830[3] | ||
Ważniejsze przebudowy | 1969 | ||
Pierwszy właściciel | |||
Obecny właściciel | Miejsko-Gminny Dom Kultury w Końskich | ||
Położenie na mapie Końskich ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu koneckiego ![]() | |||
Położenie na mapie gminy Końskie ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
Oranżeria Egipska (potocznie zwana Egipcjanką) – oranżeria znajdująca się w zespole parkowo-pałacowym w Końskich. Przykład nurtu egiptyzującego w architekturze XIX w.
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Lanci_Oranzeria_Konskie_1825_1830.jpg/220px-Lanci_Oranzeria_Konskie_1825_1830.jpg)
Założenie parkowo-pałacowe w Końskich zaczął wznosić Jan Małachowski w poł. XVIII w. Do czasu śmierci fundatora zdołano ukończyć tylko cześć założenia. Wnuk Jana, Stanisław Aleksander Małachowski po 1815 r. osiadł na stałe w Końskich i rozpoczął rozbudowę parku. Projektantem rozbudowy założenia został, zaproszony przez Małachowskich, pochodzący z Włoch architekt Franciszek Maria Lanci. Oranżeria była pierwszym wzniesionym od podstaw obiektem jego projektu. Wcześniej zaprojektował tylko przebudowę kościoła św. Mikołaja w stylu neogotyckim. Lanci, który nigdy nie był w Egipcie, zaczerpnął wzorce i detale z publikacji powstałych po wyprawie Napoleona, m.in. Description de l'Égypte. Wzorował się na budowlach z okresu ptolemejsko-rzymskiego, szczególnie świątyni w Denderze[4] .
W 1969 r. od strony północnej dobudowano modernistyczną przybudówkę zaprojektowaną przez Feliksa Dzierżanowskiego, która zaburzyła charakter obiektu. Mieściła się w niej kawiarnia „Egipcjanka”[4] .
Architektura
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Ko%C5%84skie%2C_Oran%C5%BCeria_egipska_-_fotopolska.eu_%28308944%29.jpg/240px-Ko%C5%84skie%2C_Oran%C5%BCeria_egipska_-_fotopolska.eu_%28308944%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Oran%C5%BCeria_egipska_w_ko%C5%84skich.jpg/240px-Oran%C5%BCeria_egipska_w_ko%C5%84skich.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Ko%C5%84skie%2C_Oran%C5%BCeria_egipska_-_fotopolska.eu_%28308945%29.jpg/240px-Ko%C5%84skie%2C_Oran%C5%BCeria_egipska_-_fotopolska.eu_%28308945%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Ko%C5%84skie_Oran%C5%BCeria_Egipska_z_E_2014_09_24_by_Jacmu.jpg/240px-Ko%C5%84skie_Oran%C5%BCeria_Egipska_z_E_2014_09_24_by_Jacmu.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Ko%C5%84skie%2C_Oran%C5%BCeria_egipska_-_fotopolska.eu_%2820752%29.jpg/240px-Ko%C5%84skie%2C_Oran%C5%BCeria_egipska_-_fotopolska.eu_%2820752%29.jpg)
Oranżeria została wybudowana na planie wydłużonego prostokąta o wymiarach 54,75 × 7,25m. Główne wejście znajduje się w elewacji południowej w ryzalicie zwieńczonym filarami i naczółkiem z uskrzydlonym dyskiem słonecznym. Pozostałą część elewacji południowej zajmują przeszklone arkady doświetlające wnętrze. Rozdzielone są ośmiobocznymi półkolumnami z prostokątnymi bazami i kapitelami kompozytowymi. Na zwornikach łuków znajdują się rzeźby wzorowane na głowicach z podobiznami bogini Hathor. W narożnikach budynku znajdują się pylony zwieńczone gzymsem cavetto, a w elewacji wschodniej portyk z bocznym wejściem. Na południowych ścianach pylonów i ryzalitu umieszczono pseudohieroglify, a w niszach pylonów posągi faraonów wzorowane na Kolosach Memnona[4] .
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024, s. 34–35 [dostęp 2020-03-07] .
- ↑ Bilski 1999 ↓, s. 15.
- ↑ Śliwa 2006 ↓, s. 124.
- ↑ a b c Śliwa 2006 ↓.
Bibliografia
- Joachim Śliwa. Oranżeria Egipska Anny i Stanisława Małachowskich w Końskich. „Meander”. 61 (1-2), s. 122-130, 2006. DOI: 10.24425/118267. [dostęp 2020-03-05].
- Mieczysław Bilski: Skąd ten ród. Końskie: ziemie, domy, rodziny. Warszawa: 1999. ISBN 83-86504-49-8.