Opos szary
Philander opossum | |||||
(Linneusz, 1758)[1] | |||||
![]() | |||||
Systematyka | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||||
Typ | strunowce | ||||
Podtyp | kręgowce | ||||
Gromada | ssaki | ||||
Podgromada | żyworodne | ||||
Nadrząd | torbacze | ||||
Rząd | dydelfokształtne | ||||
Rodzina | dydelfowate | ||||
Podrodzina | dydelfy | ||||
Plemię | Didelphini | ||||
Rodzaj | opos | ||||
Gatunek | opos szary | ||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[9] | |||||
![]() najmniejszej troski | |||||
Zasięg występowania | |||||
![]() | |||||
| |||||
|
Opos szary[10][11], opos okularowy[12] (Philander opossum) – gatunek ssaka z podrodziny dydelfów (Didelphinae) w obrębie rodziny dydelfowatych (Didelphidae).
Taksonomia
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz nadając mu nazwę Didelphis opossum[1]. Miejsce typowe według oryginalnego opisu to „Ameryka” (łac. Habitat in America)[1], ograniczone przez amerykańskiego zoologa Joela Aspaha Allena do Surinamu[13][14]; uściślone przez niemieckiego zoologa Paula Matschiego do Paramaribo, w Surinamie[15][14][16][17]. Okaz typowy (lektotyp wyznaczony przez amerykańskiego zoologa Philipa Hershkovitza) to dorosła samica z trzema młodymi w torbie przechowywana w alkoholu o sygnaturze RMNH 25421a z kolekcji Rijksmuseum van Natuurlijke Historie[18], zilustrowana i opisana przez holenderskiego farmaceutę i zoologa Albertusa Sebę w 1734 roku[19].
Philander opossum wydaje się tworzyć grupę siostrzaną z P. mcilhennyi[20]. Umieszczane wcześniej w obrębie P. opossum taksony – canus, vossi i melanurus[14] – zostały wyodrębnione do rangi odrębnych gatunków>[21]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy[20].
Etymologia
- Philander: gr. φιλανδρος philandros ‘miłujący ludzi’, od φιλεω phileō ‘kochać’; ανηρ anēr, ανδρος andros ‘człowiek, mężczyzna’[22].
- opossum: algonkiańskie opassum ‘biały pies’, od op ‘biały’; assom ‘pies’[23].
Zasięg występowania
Opos szary występuje w regionie Gujana i wschodniej części amazońskiej Brazylii (na północ od Amazonki i na wschód od Rio Negro, Pará i Roraima); może być bardziej rozpowszechniony[20][17].
Wygląd
Długość ciała (bez ogona) 20–33,1 cm, długość ogona 19,5–33,5 cm; masa ciała 200–674 g[24][25]. Futro barwy czarnoszarej lub łupkowoszarej. Jako jedyny z dydelfowatych ma na czarnym tle białe obrączki wokół oczu (okulary). Brzuch szarobiały lub biały. Ogon prawie do połowy czarny, potem jasnocielistej barwy, podobnie jak stopy i nos. Nazywany jest również cuica.
Środowisko życia
Deszczowe lasy tropikalne, wilgotne lasy i zakrzewienia przybrzeżne oraz wilgotne środowiska w krajobrazie rolniczym.
Tryb życia
Aktywny wyłącznie nocą. Odżywia się małymi zwierzętami, m.in. żabami, ale również soczystymi owocami. W ciągu roku przychodzi na świat 4-5 młodych.
Status zagrożenia
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (ang. least concern „najmniejszej troski”)[9].
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b c d C. Linnaeus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 55. (łac.).
- ↑ A. Brongniart. Catalogue des mammifères envoyés de Cayenne par M. Le Blond. „Actes de la Société d’Histoire Naturelle de Paris”. 1 (1), s. 115, 1792. (fr.).
- ↑ Ch.K. André: Der Zoologe, oder Compendiöse Bibliothek des Wissenswürdigsten aus der Thiergeschichte und allgemeinen Naturkunde. Cz. 1. Eisenach: Johann Jacob Gebauer, 1797, s. 7. (niem.).
- ↑ F. Tiedemann: Zoologie: zu seinen Vorlesungen entworfen. Allgemeine Zoologie, Mensch und Säugthiere. Landshut: In der Weberichen Buchhandlung, 1804, s. 427. (niem.).
- ↑ a b J. K. W. Illiger. Ueberblick der Säugthiere nach ihrer Vertheilung über die Welttheile. „Abhandlungen der physikalischen Klasse der Königlich-Preussischen Akademie der Wissenschaften”. Aus den Jahren 1804-1811, s. 117, 1815. (niem.).
- ↑ a b I. von Olfers: Bemerkungen zu Illiger’s Überblick der Säugeth-iere nach ihrer Vertheilung über die Welttheile, rücksichtlich der Südamericanischen Arten (Species). W: W.L. von Eschwege: Journal von Brasilien oder vermischte Nachrichten aus Brasilien, auf wissenschaftlichen Reisen gesammelt. Cz. 2. Weimar: Herzoglich Sächsisch Privilegirtes Landes-Industrie-Comptoir, 1818, s. 204. (niem.).
- ↑ J.A. Wagner: Supplementband. W: J.Ch.D. von Schreber: Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen. Cz. 3: Die Beutelthiere und Nager (erster Abschnitt). Erlangen: Expedition des Schreber’schen säugthier- und des Esper’schen Schmetterlingswerkes, 1843, s. 44. (niem.).
- ↑ O. Thomas. New subspecies of Metachirus. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth series. 11 (65), s. 604, 1923. (ang.).
- ↑ a b N. de laN. Sancha N. de laN. i inni, Philander opossum, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020, wersja 2020-2 [dostęp 2020-07-22] (ang.).
- ↑ W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 5. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 69. ISBN 83-01-14344-4.
- ↑ E. Keller, J.H. Reichholf & G. Steinbach (red. red.): Ssaki. Cz. 1. Warszawa: Horyzont, 2001, s. 20, seria: Leksykon zwierząt. ISBN 83-7227-610-2.
- ↑ J.A. Allen. Descriptions of new American marsupials. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 13 (16), s. 195, 1900. (ang.).
- ↑ a b c D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Philander opossum. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-07-22].
- ↑ P. Matschie. Bemerkungen über die Gattung Didelphis L. „Sitzungsberichte der Gesellschaft Naturforschender Freunde zu Berlin”. Jahrgang 1916, s. 267, 1916. (niem.).
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Philander opossum (Linnaeus, 1758). [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-07-20]. (ang.).
- ↑ a b R. Voss. An annotated checklist of Recent opossums (Mammalia: Didelphidae). „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 455, s. 39, 2022. (ang.).
- ↑ P. Hershkovitz. Comments on generic names of four-eyed opossums (family Didelphidae). „Proceedings of the Washington Academy of Sciences”. 89, s. 295–303, 1976. (ang.).
- ↑ A. Seba: Locupletissimi rerum naturalium thesauri accurata descriptio, et iconibus artificiosissimis expressio, per universam physices historiam: opus, cui, in hoc rerum genere, nullum par exstitit. Amstelaedami: Apud J. Wetstenium, & Gul. Smith, & Janssonio-Waesbergios, 1734, s. 56, ryc. xxxvi. (łac.).
- ↑ a b c C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 52. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ R.S. Voss, J.F. Díaz-Nieto & S.A. Jansa. A Revision of Philander (Marsupialia: Didelphidae), Part 1: P. quica, P. canus, and a New Species from Amazonia. „American Museum novitates”. 3891, s. 1–70, 2018. (ang.).
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 531, 1904. (ang.).
- ↑ opossum (n.). Online Etymology Dictionary. [dostęp 2023-07-20]. (ang.).
- ↑ D. Astúa: Family Didelphidae (Opossums). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 167. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).
- ↑ Lynx Nature Books (A. Monadjem (przedmowa) & C.J. Burgin (wstęp)): All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 37. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- Britannica: animal/gray-four-eyed-opossum