Obserwatorium Astronomiczne w Ostrowiku
![]() Budynek teleskopu z kopułą | |
Państwo |
|
---|---|
Położenie | Ostrowik |
Wysokość | 200 m n.p.m. |
Zarządzający | |
Kod obserwatorium | 060 |
Teleskopy | |
| |
Położenie na mapie gminy Celestynów ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu otwockiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Północna Stacja Obserwacyjna Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego znajduje się w miejscowości Ostrowik niedaleko Otwocka. Na wyposażeniu obserwatorium znajduje się 60-centymetrowy teleskop Cassegraina produkcji Carl Zeiss, wyposażony w kamerę CCD 512x512 px Tektronix.
Aktualnie teleskop wykorzystywany jest głównie przez studentów w celach szkoleniowych, prowadzona jest też praca badawcza:
- obserwacje obiektów zmiennych (m.in. obiekty przejściowe wykryte przez teleskop satelity Gaia)
- obserwacje meteorów dzięki stacji bolidowej PFN01 (projekt studenckiego Koła Naukowego Astronomów UW).
Ostrowickie obserwatorium jest zaangażowane w działalność popularyzatorską. Na terenie obserwatorium od 2021 r. znajduje się model Układu Słonecznego, w którym odległość Słońce–Neptun to około 500 m[1]. Do pokazów nieba wykorzystywany jest refraktor o średnicy 25 cm produkcji firmy Sir Howard Grubb-Parsons and Co.(inne języki), który przed wojną znajdował się w obserwatorium na Popie Iwanie[2]. Zwiedzanie i zajęcia popularyzatorskie oferowane są tylko szkolnym grupom zorganizowanym oraz w ramach Festiwalu Nauki[3]. Wspólnie z Krajowym Funduszem na rzecz Dzieci obserwatorium organizuje warsztaty i staże naukowe dla zdolnych uczniów szkół średnich[4].
Historia
Teren, na którym znajduje się obserwatorium, był wcześniej majątkiem ziemskim, a później PGR[5][6]. Budynki znajdujące się na jego terenie zostały zniszczone w czasie wojny. Komisja UW przejęła teren pod budowę obserwatorium dnia 23 marca 1948 r. W lipcu następnego roku przeniesiono do Ostrowika inwentarz (2 wagony kolejowe i 2 ciężarówki) z tymczasowej powojennej lokalizacji astronomów warszawskich w Przegorzałach (obrzeża Krakowa)[6]. Stację w Przegorzałach ostatecznie zamknął Jan Gadomski w lipcu 1950 roku[6][7]. Oficjalnie obserwatorium działa w Ostrowiku od 1952 roku[8]. Jednymi z instrumentów używanych w Przegorzałach oraz początkowo w Ostrowiku były poniemieckie lunety uzyskane z czechosłowackiego Obserwatorium nad Łomnickim Stawem w ramach wymiany barterowej[9]. Pierwsza praca naukowa wykonana w Ostrowiku to obserwacje SW Lac (układ podwójny typu W UMa) wykonane przez Krzysztofa Serkowskiego fotometrem klinowym i refraktorem 25 cm w wakacje 1950 roku[10][11]. W 1955 r. do Ostrowika po raz pierwszy przyjechał Bohdan Paczyński (15-letni wówczas, później wybitny astrofizyk)[12].
Teleskop 60 cm oddano do użytku 3 października 1973 r.[7]. Duży wkład w powstanie teleskopu miały Maria Glegolska i Jenina Rosiecka[9]. Latem 1987 r. uruchomiono fotometr dwukanałowy[13]. W lipcu 1991 r. zainstalowano pierwszą w Polsce kamerę CCD[14][15], a w roku następnym udostępniono ją naukowcom z innych ośrodków w trybie obserwacji zarówno osobistych, jak i zleconych[16]. Doświadczenie w budowie instrumentów zdobyte przez warszawskich astronomów w Ostrowiku dały podstawę do budowy instrumentów projektu OGLE[17]. Od lipca 1995 r. z Ostrowikiem wiąże się Pracownia Komet i Meteorów – wtedy odbywa się I Obóz Astronomiczny PKiM[18]. W listopadzie 2002 r. członkowie Pracowni Komet i Meteorów przeprowadzili pierwsze obserwacje meteorów kamerami wideo[19]. Obserwacje meteorów kamerami wideo na stałe (oraz doraźnie aparatami fotograficznymi) prowadzone były od lutego 2004 r., kiedy to powstała Polska Sieć Bolidowa[20][21].
- Teleskop
- Teleskop
- Kamera CCD
Przypisy
- ↑ W Ostrowiku mają oko na gwiazdy [online], linia.com.pl, 28 maja 2021 [dostęp 2022-10-18] .
- ↑ Galeria – Stacja obserwacyjna OA UW w Ostrowiku [online] [dostęp 2022-10-22] (pol.).
- ↑ Popularyzacja – Stacja obserwacyjna OA UW w Ostrowiku [online] [dostęp 2022-10-22] (pol.).
- ↑ Warsztaty – Stacja obserwacyjna OA UW w Ostrowiku [online] [dostęp 2022-10-22] (pol.).
- ↑ Obserwatorium warszawskie – Astronomia niepodległa #3. [dostęp 2022-10-19].
- ↑ a b c JanJ. Gadomski JanJ., Uzupełnienie do „Sprawozdania z działalności Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego w okresie 1945–1950 r.”, „Postępy Astronomii”, 1953 (2), s. 104–109 .
- ↑ a b MichałM. Różyczka MichałM., Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego, „Postępy Astronomii”, 39 (3), 1991, s. 133–136, ISSN 0032-5414 .
- ↑ Obserwatorium – Stacja obserwacyjna OA UW w Ostrowiku [online] [dostęp 2022-10-16] .
- ↑ a b Konferencja jubileuszowa Stacji obserwacyjnej OAUW w OStrowiku. 103, 147 i 158 minuta. [dostęp 2024-03-03].
- ↑ Konferencja jubileuszowa Stacji obserwacyjnej OAUW w OStrowiku. 145 minuta. [dostęp 2024-03-02].
- ↑ K.K. Serkowski K.K., Photometric Researches of the Eclipsing Variable SW Lacertae, „Acta Astronomica”, 6, 1956, s. 95, ISSN 0001-5237 [dostęp 2024-03-02] (ang.).
- ↑ Konferencja jubileuszowa Stacji obserwacyjnej OAUW w OStrowiku. 136 minuta. [dostęp 2024-02-17].
- ↑ MichałM. Szymański MichałM., AndrzejA. Udalski AndrzejA., Double-beam Photometer Systems of the Warsaw University Observatory, „Acta Astronomica”, 39, 1989, s. 1–11, ISSN 0001-5237 [dostęp 2022-10-16] .
- ↑ AndrzejA. Udalski AndrzejA., Pierwsze w Polsce obserwacje CCD, w Ostrowiku..., „Postępy Astronomii”, 1991, 4, s. 180-181, ISSN 0032-5414 .
- ↑ A.A. Udalski A.A., W.W. Pych W.W., UV Persei – a New SU UMa-Type Dwarf Nova, „Acta Astronomica”, 42, 1992, s. 285–294, ISSN 0001-5237 [dostęp 2022-10-16] .
- ↑ MaciejM. Mikołajewski MaciejM. (red.), Ostrowik zaprasza, „Postępy Astronomii”, 1992 (3–4), s. 146-147, ISSN 0032-5414 .
- ↑ Konferencja jubileuszowa Stacji obserwacyjnej OAUW w OStrowiku. Andrzej Udalski (prelegent) 22 minuta. [dostęp 2024-03-09].
- ↑ ArkadiuszA. Olech ArkadiuszA., Sprawozdanie z działalności w PKiM, „Cyrqlarz”, 184, 3 marca 2007, s. 7-10 .
- ↑ MariuszM. Wiśniewski MariuszM., Leonidy 2002 w Polsce, „Cyrqlarz”, 161, 10 stycznia 2003, s. 1-3 .
- ↑ ArkadiuszA. Olech ArkadiuszA., Kula ognia nad Polską!, „Cyrqlarz”, 169, 22 maja 2004, s. 2 .
- ↑ MirosławM. Należyty MirosławM., „Cyrqlarz”, 169, 22 maja 2004, s. 1 .