Obrożnik grenlandzki
Dicrostonyx groenlandicus[1] | |||
Traill, 1823 | |||
![]() | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ssaki | ||
Podgromada | żyworodne | ||
Infragromada | |||
Rząd | gryzonie | ||
Podrząd | Supramyomorpha | ||
Infrarząd | myszokształtne | ||
Nadrodzina | myszowe | ||
Rodzina | chomikowate | ||
Podrodzina | karczowniki | ||
Plemię | Dicrostonychini | ||
Rodzaj | obrożnik | ||
Gatunek | obrożnik grenlandzki | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[9] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() | |||
| |||
|
Obrożnik grenlandzki[10] (Dicrostonyx groenlandicus) – gatunek ssaka z podrodziny karczowników (Arvicolinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).
Zasięg występowania
Obrożnik grenlandzki zamieszkuje w zależności od podgatunku[11][10]:
- D. groenlandicus groenlandicus – wschodni Nunavut, w tym wschodnie Wyspy Królowej Elżbiety, Wyspa Księcia Walii, Somerset, północna Ziemia Baffina i Southampton (Kanada) oraz Grenlandia.
- D. groenlandicus clarus – zachodnie Wyspy Królowej Elżbiety.
- D. groenlandicus kilangmiutak – północny Jukon, Terytoria Północno-Zachodnie i zachodnie Nunavut (północno-zachodnia Kanada), w tym Wyspa Banksa, Wyspa Wiktorii i Wyspa Króla Williama (południowo-zachodnia część kanadyjskiego Archipelagu Arktycznego).
- D. groenlandicus lentus – południowa Ziemia Baffina.
- D. groenlandicus rubricatus – północna Alaska.
- D. groenlandicus vinogradovi – obrożnik arktyczny – Wyspa Wrangla (Rosja).
Taksonomia
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1823 roku szkocki zoolog Thomas Stewart Traill nadając mu nazwę Mus groenlandicus[2]. Holotyp pochodził z Ziemi Jamesona, w Grenlandii[12].
Liczba gatunków w obrębie rodzaju Dicrostonyx wahała się od jednego (D. torquatus) do obecnych siedmiu[11]. Kariologia, badania hodowlane i kolor sierści doprowadziły do rozpoznania sześciu gatunków (groenlandicus, hudsonius, nelsoni, nunatakensis, richardsoni i unalascensis) w Ameryce Północnej, które wcześniej były zaliczane do D. groenlandicus[11]. Niemniej jednak taksonomia D. groenlandicus nie jest jednak do końca jasna; niektórzy autorzy uważają D. g. vinogradovi za odrębny gatunek[11]. Analizy filogograficzne pozwoliły na wyodrębnienie dwóch skupisk wśród populacji krainy nearktycznej, rozdzielonych rzeką Mackenzie[11]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają sześć podgatunków[11].
Etymologia
- Dicrostonyx: gr. δικρος dikros „rozwidlony”; ονυξ onux, ονυχος onukhos „pazur”[13].
- groenlandicus: Grenlandia (duń. Grønland, ang. Greenland, gren. Kalaallit Nunaat)[14].
- clarus: łac. clarus „odrębny, jasny”[14].
- kilangmiutak: gren. nazwa kilangmiutak dla leminga oznaczająca „ten, który spada z nieba”[7].
- lentus: łac. lentus „wolny, nieaktywny”[14].
- rubricatus: łac. rubricatus „czerwono-ochrowy, rumiany”, od rubrica „czerwona ochra”, od ruber, rubra „czerwony”[14].
- vinogradovi: Boris Stiepanowicz Winogradow (ros. Борис Степанович Виноградов) (1891–1958), rosyjski zoolog[15].
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 113–151 mm, długość ogona 11–22 mm; masa ciała 52–114 g[16]. Ciało pokryte gęstym futrem, w lecie szaro-rudawe, ciemno paskowane, w zimie białe. Przednie łapy przystosowane do kopania w śniegu. Cechą charakterystyczną, odróżniającą zwierzę od innych przedstawicieli swojego rodzaju są małe, ostre siekacze i bardzo małe tylne łapy.
Tryb życia
Żyją głównie w norach, latem drążonych w ziemi, zimą w śniegu. Są roślinożerne – żywią się pąkami, kwiatami, owocami, gałązkami, trawą, mchem, a także grzybami.
Sezon godowy trwa od stycznia do września, samica wydaje w tym czasie kilka miotów. Ciąża trwa ok. 20 dni, liczba młodych w miocie waha się od jednego do jedenastu. Młode są karmione mlekiem przez 15–20 dni. Zwierzęta osiągają dojrzałość płciową już w wieku 85 dni. Na wolności rzadko żyją powyżej jednego roku.
Przypisy
- ↑ Dicrostonyx groenlandicus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b T.S. Traill: List of Animals met with on the East Coast of West Greenland, with Notes and Memoranda. W: W. Scoresby: Journal of a voyage to the northern whale-fishery: including researches and discoveries on the eastern coast of west Greenland, made in the summer of 1822, in the ship Baffin of Liverpool. Edinburgh: A. Constable and Co., 1823, s. 416. (ang.).
- ↑ J. Richardson: List of mammalia hitherto detected in the country between the ridge of the Rocky Mountains and the Pacific, from north California to the northern extremity of the continent; with references to detailed descriptions in the fauna Boreali-Amekicana.. W: F.W. Beechey: The zoology of Captain Beechey’s voyage; compiled from the collections and notes made by captain Beechey, the officers and naturalist of the expedition, during a voyage to the Pacific and Behring’s straits performed in his Majesty’s ship blossom, under the command of captain F. W. Beechey, r. n., f.r.s., &c. &c. in the years 1825, 26, 27, and 28. London: H.G. Bohn, 1839, s. 7. (ang.).
- ↑ W. Stone. Report on the birds and mammals collected by the McIlhenny Expedition to Pt. Barrow, Alaska. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 52, s. 37, 1900. (ang.).
- ↑ С.И. Огнев: Звери СССР и прилежащих стран. T. 6: Грызуны (продолжение). Москва и Ленинград: Издательство Академии Наук СССР, 1948, s. 509. (ros.).
- ↑ Handley 1953 ↓, s. 197.
- ↑ a b R.M. Anderson & A.L. Rand. The varying lemming (genus Dicrostonyx) in Canada. „Journal of Mammalogy”. 26 (3), s. 305, 1945. DOI: 10.2307/1374824. (ang.).
- ↑ Handley 1953 ↓, s. 198.
- ↑ F.F. Cassola F.F., Dicrostonyx groenlandicus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2021-2 [dostęp 2021-11-20] (ang.).
- ↑ a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 235. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d e f C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 344. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Dicrostonyx groenlandicus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-11-20].
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 229, 1904. (ang.).
- ↑ a b c d The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
- ↑ B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 432. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.).
- ↑ U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 297. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
Bibliografia
- Ch.O. Handley. Three new lemmings (Dicrostonyx) from Arctic America. „Journal of the Washington Academy of Sciences”. 43 (6), s. 197–200, 1953. (ang.).
- Dicrostonyx groenlandicus. Animal Diversity Web. [dostęp 2010-02-07]. (ang.).