Niecierpek drobnokwiatowy
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | wrzosowce | ||
Rodzina | niecierpkowate | ||
Rodzaj | niecierpek | ||
Gatunek | niecierpek drobnokwiatowy | ||
Nazwa systematyczna | |||
Impatiens parviflora DC. Prodr. 1:687. 1824 | |||
Synonimy | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Impatiens_parviflora0.jpg/250px-Impatiens_parviflora0.jpg)
Niecierpek drobnokwiatowy (Impatiens parviflora DC.) – gatunek rośliny należący do rodziny niecierpkowatych. Występował pierwotnie w północno-wschodniej i centralnej Azji oraz wschodniej Europie[3]. W XIX wieku zdziczały z ogrodów botanicznych zadomowił się w prawie całej Europie. Rozpowszechniony w całej Polsce. Kenofit, gatunek inwazyjny.
Morfologia
- Pokrój
- Roślina jednoroczna, 15–60 cm wysokości.
- Łodyga
- Naga, pojedyncza lub rozgałęziona.
- Liście
- Skrętoległe, jajowate i zaostrzone, zwężające się w oskrzydlony ogonek. Brzeg liścia piłkowany.
- Kwiaty
- Bladożółte, do 1 cm długości, kielich z prostą ostrogą, zgrupowane po 4–10 we wzniesionym gronie.
- Owoc
- Podłużna torebka pękająca na 5 odwijających się klap. W trakcie dojrzewania dwa nasiona znajdujące się w torebce przesuwają się do górnej jej części.
Biologia i ekologia
Występuje w lasach liściastych, parkach, na cmentarzach, w ogrodach, w miejscach ruderalnych, na nasypach kolejowych. Wymaga gleby żyznej i preferuje stanowiska cieniste. Roślina azotolubna. Kwitnie od czerwca do października. Rozsiewa się sam (autochoria). W dojrzałym owocu ciśnienie osmotyczne wynosi do 25 atmosfer. Silnie naprężone tkanki owocu w końcu pękają, zwykle przy dotknięciu, a nasiona wyrzucane są na znaczną odległość. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Alliarion[4].
Zastosowanie
W Azji niecierpek drobnokwiatowy jest wykorzystywany jako roślina lecznicza. Jest źródłem bioaktywnych związków fenolowych, saponin i polisacharydów[5]. Wyniki wstępnych badań sugerują, że niektóre jego składniki mają działanie przeciwzapalne, szczególnie w przypadku chorób związanych z nadmierną degradacją kwasu hialuronowego[6], np. reumatoidalnego zapalenia stawów[7]. Liście po ugotowaniu są jadalne, lecz nie należy spożywać regularnie dużych ilości ze względu na możliwą obecność szczawianu wapnia[8].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-28] (ang.).
- ↑ a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-08-15].
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ ZdenkaZ. Hromádková ZdenkaZ. i inni, Non-cellulosic polysaccharides from the leaves of small balsam (Impatiens parviflora DC.), „Carbohydrate Research”, 389, 2014, s. 147–153, DOI: 10.1016/j.carres.2014.01.016, ISSN 1873-426X, PMID: 24680545 [dostęp 2021-07-12] .
- ↑ KarolinaK. Grabowska KarolinaK. i inni, Anti-inflammatory activity of saponins from roots of Impatiens parviflora DC., „Natural Product Research”, 34 (11), 2020, s. 1581–1585, DOI: 10.1080/14786419.2018.1519708, ISSN 1478-6419, PMID: 30445861 [dostęp 2021-07-12] .
- ↑ KarolinaK. Grabowska KarolinaK. i inni, In vitro anti-denaturation and anti-hyaluronidase activities of extracts and galactolipids from leaves of Impatiens parviflora DC, „Natural Product Research”, 30 (10), 2016, s. 1219–1223, DOI: 10.1080/14786419.2015.1049175, ISSN 1478-6427, PMID: 26181315 [dostęp 2021-07-12] .
- ↑ Impatiens parviflora Smallflower touchmenot PFAF Plant Database [online], pfaf.org [dostęp 2021-07-12] .
Bibliografia
- W. Szafer, S. Kulczyński, B. Pawłowski: Rośliny Polskie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1967.
- J. Mowszowicz: Krajowe chwasty polne i ogrodowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1986.
- SNL: mongolspringfrø
- BioLib: 3588
- EoL: 486847
- EUNIS: 161752
- Flora of China: 242445561
- Flora of North America: 242445561
- FloraWeb: 3065
- GBIF: 2891782
- identyfikator iNaturalist: 51736
- IPNI: 374266-1
- ITIS: 503159
- NCBI: 191132
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2862981
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:374266-1
- Tela Botanica: 35722
- identyfikator Tropicos: 3100029
- USDA PLANTS: IMPA2
- CoL: 3PK9K