Nadwodnik okółkowy
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | malpigiowce | ||
Rodzina | nadwodnikowate | ||
Rodzaj | nadwodnik | ||
Gatunek | nadwodnik okółkowy | ||
Nazwa systematyczna | |||
Elatine alsinastrum L. Sp. Pl. 1: 368. 1753 | |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() | |||
|
Nadwodnik okółkowy (Elatine alsinastrum) – gatunek rośliny z rodziny nadwodnikowatych (Elatinaceae Dumort.).
Rozmieszczenie geograficzne
Występuje na rozproszonych stanowiskach w środkowej, południowej i wschodniej Europie, w zachodniej Azji i północnej Afryce. W Polsce po 1980 r. potwierdzono 12 stanowisk, zlokalizowanych na Pojezierzu Myśliborskim, Równinie Gorzowskiej, Pojezierzu Gnieźnieńskim i w dolinach Sanu, Wisły i Nidy[4].
Morfologia
- Łodyga
- 3–5 mm grubości, dęta, naga, do 100 cm wysokości.
- Liście
- Siedzące. U formy lądowej 8–16 liści w okółku, jajowatych lub podługowato lancetowatych; u formy wodnej 3 liście w okółku, równowąskolancetowate[4].
- Kwiaty
- Drobne, zielonobiałe, czterokrotne.
- Owoc
- Kulista torebka. Nasiona długie, cylindryczne, lekko zagięte.
Biologia i ekologia
Bylina. Kwitnie od lipca do września. Nasiona rozsiewane są przez ptaki[5]. Liczba chromosomów 2n=40. Rośnie na mulistej glebie na brzegach stawów i kałuż.
Zagrożenia i ochrona
Od 2014 roku roślina jest objęta w Polsce częściową ochroną gatunkową[6]. W latach 2004–2014 gatunek znajdował się pod ochroną ścisłą[7]. Zamieszczony na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006) jako gatunek wymierający (kategoria E)[8]. W wydaniu z 2016 roku otrzymał kategorię EN (zagrożony)[9]. Umieszczony także w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin (2001) jako gatunek narażony na wymarcie (kategoria VU). W wydaniu z 2014 roku otrzymał kategorię EN (zagrożony)[10]. Źródłem zagrożenia jest zanieczyszczenie wód oraz zanikanie siedlisk[5].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-12-18] (ang.).
- ↑ Elatine alsinastrum, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b A. Popiela: Nadwodnik okółkowy. W: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: 2001, s. 250-252. ISBN 83-85444-85-8.
- ↑ a b Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Wyd. II. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, s. 45, seria: Flora Polski. ISBN 83-7073-444-8.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. z 2014 r. poz. 1409).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz.U. z 2004 r. nr 168, poz. 1764).
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- ↑ Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
- BioLib: 3628
- EoL: 5713699
- EUNIS: 169030
- FloraWeb: 2073
- GBIF: 5646136
- identyfikator iNaturalist: 372342
- IPNI: 324663-1
- NCBI: 1532799
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2786510
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:324663-1
- Tela Botanica: 23623
- identyfikator Tropicos: 11800038
- CoL: 395CK