Marsylia czterolistna
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Klasa | paprocie | ||
Podklasa | paprotkowe | ||
Rząd | salwiniowce | ||
Rodzina | marsyliowate | ||
Rodzaj | marsylia | ||
Gatunek | marsylia czterolistna | ||
Nazwa systematyczna | |||
Marsilea quadrifolia L. Sp. pl. 2:1099. 1753 | |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
| |||
|
Marsylia czterolistna (Marsilea quadrifolia) – gatunek paproci wodnej należący do rodziny marsyliowatych.
Rozmieszczenie
Gatunek występuje w Europie południowej, w Azji i jako zawleczony w Ameryce Północnej. W Polsce występowała naturalnie na Śląsku. W obrębie współczesnych granic Rybnika istniało stanowisko odkryte w 1871, ostatni raz potwierdzone w 1929. Już w latach 50. XX w. uznano, że marsylia w Polsce wyginęła. W 1973 odnaleziona przypadkowo na brzegu Jeziora Goczałkowickiego została wykopana przez znalazcę i trafiła do Ogrodu Botanicznego w Warszawie. Po namnożeniu część roślin trafiła m.in. do arboretum w Bolestraszycach, skąd w ostatnich latach XX wieku introdukowana została do zbiorników w okolicy Puław[4]. W 2020 roku pracownicy Śląskiego Centrum Wody Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach podali do publicznej wiadomości, że od 2018 roku ponownie występuje na brzegu Jeziora Goczałkowickiego[5].
Morfologia
- Liście
- Z cienkiego kłącza wyrastają listki o cienkich ogonkach i podzielonych na 4 części blaszkach - całość przypomina czterolistną koniczynę.
Biologia i ekologia
Marsylia jest paprocią różnozarodnikową: produkuje mikro- i makrospory, z których rozwijają się silnie zredukowane męskie i żeńskie przedrośla.
- Biotop
- Roślina porastająca błotniste, okresowo zalewane brzegi płytkich, żyznych zbiorników wodnych.
Zagrożenia i ochrona
Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową od 2004 roku[6][7].
Kategorie zagrożenia gatunku:
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006)[8]: EW (wymarły i zaginiony na stanowiskach naturalnych); 2016: REW (wymarły w stanie dzikim na obszarze Polski)[9].
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Polskiej Czerwonej Księgi Roślin: EW (extinct in wild, wymarły w warunkach naturalnych)[4][10].
Zastosowanie
Marsylia jest znana jako roślina akwariowa oraz hodowana w ogrodach botanicznych.
W Indiach jej liście spożywane są jako warzywo[11].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
- ↑ The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.
- ↑ Marsilea quadrifolia, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b Janusz Baryła, Maria Zając, Kazimierz Zarzycki: Marsilea quadrifolia. W: Polska Czerwona Księga Roślin. Kaźmierczakowa Róża, Kazimierz Zarzycki (red.). Kraków: PAN, 2001.
- ↑ Uznana za wymarłą, wróciła pełna blasku. dwakwadranse.pl, 2020-08-11. [dostęp 2020-08-12].
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz.U. z 2004 r. nr 168, poz. 1764).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. z 2014 r. poz. 1409).
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- ↑ Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
- ↑ Yumkham S.D., Sigh P.K.. Less known ferns and fern-allies of Manipur with ethnobotanic uses. „Indian Journal of Traditional Knowledge”. 10, 2, s. 287-291, 2011.
- EoL: 597191
- EUNIS: 150005
- Flora of China: 200005211
- Flora of North America: 200005211
- FloraWeb: 3595
- GBIF: 5274875
- identyfikator iNaturalist: 82570
- IPNI: 17145350-1
- ITIS: 17995
- NCBI: 13816
- Plant Finder: 285729
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): tro-26602150
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:17145350-1
- Tela Botanica: 40985
- identyfikator Tropicos: 26602150
- USDA PLANTS: MAQU
- CoL: 3Y9C6