Lejkówka okazała
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | grzyby | ||
Typ | podstawczaki | ||
Klasa | pieczarniaki | ||
Rząd | pieczarkowce | ||
Rodzina | Incertae sedis | ||
Rodzaj | Infundibulicybe | ||
Gatunek | Lejkówka okazała | ||
Nazwa systematyczna | |||
Infundibulicybe geotropa (Bull.) Harmaja Acta bot. Fenn. 40(3): 216 (2003) | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/2Clitocybe_geotropa.jpg/240px-2Clitocybe_geotropa.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/2011-11-07_Infundibulicybe_geotropa_180122.jpg/240px-2011-11-07_Infundibulicybe_geotropa_180122.jpg)
Lejkówka okazała (Infundibulicybe geotropa (Bull.) Harmaja) – gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1792 r. Jean Baptiste Bulliard, nadając mu nazwę Agaricus geotropus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 2003 r. Harri Harmaja, przenosząc go do rodzaju Infundibulicybe[1]. Niektóre synonimy:
- Agaricus geotropus Bull. 1792
- Agaricus gibbus ß major Fr. 1821
- Agaricus pileolarius Sowerby 1821
- Clitocybe geotropa (Bull.) Quél. 1872
- Clitocybe gilva var. geotropa (Bull. ex DC.) P. Kumm. 1871
- Omphalia geotropa (Bull.) Quél. 1886
- Omphalia geotropa (Bull.) Quél. 1886, var. geotropa[2].
Gatunek ten zaliczany był dawniej do rodzaju Clitocybe (lejkówka) jako Clitocybe geotropa (Bull.) Quél. W polskim piśmiennictwie mykologicznym miał nazwy lejkówka okazała lub lejkówka ziemnozwrotna[3]. Według Index Fungorum gatunek ten należy do rodzaju Infundibulicybe, nazwy te są więc niespójne z nazwą naukową[1].
Morfologia
- Kapelusz
O średnicy 10–25 cm. Brązowoochrowy, w młodych owocnikach początkowo biały, gładki i nagi. Najpierw wypukły z podwiniętymi brzegami i garbkiem na środku. Na starszych owocnikach kapelusz jest lejowaty[4].
- Blaszki
Najpierw białe, potem ochrowokremowe, gęste, cienkie, lekko lub wyraźnie zbiegające[4].
Wysokość 5–15 cm, grubość 1–4 cm. Cylindryczny, pełny, gładki trochę włóknisty, u podstawy obrośnięty białą filcowatą grzybnią. Jest tej samej barwy co kapelusz. Młode owocniki często mają długi trzon i bardzo mały kapelusz. Dzieje się tak z tego powodu, że początkowo trzon rośnie dużo szybciej niż kapelusz[5].
Biały, ścisły, nie zmienia zabarwienia po przekrojeniu. Smak nieznaczny, zapach niewyraźny[4].
Biały. Zarodniki prawie kuliste, gładkie, bezbarwne, o średnicy 6–8 × 5–6 µm[4].
- Gatunki podobne
Lejkówkę okazałą można pomylić z jadalną Clitocybe candida, lub ze znacznie mniejszą i również jadalną lejkówką żółtobrązową (Clitocybe gibba)[4].
Zasięg występowania i siedlisko
Występowanie tego gatunku opisano w Ameryce Północnej, Europie i Japonii[6]. W Polsce jest nieczęsty[5], w piśmiennictwie naukowym do 2003 r. podano 5 jego stanowisk[3], w późniejszych latach podano wiele następnych[7].
Naziemny grzyb mykoryzowy[3]. Rośnie od sierpnia do listopada w lasach liściastych i na leśnych polanach, zwłaszcza na glebach wapiennych. Występuje zazwyczaj w małych grupach lub w tak zwanych czarcich kołach[4].
Znaczenie
Grzyb jadalny, nadaje się głównie do marynowania w occie. Starych owocników nie należy zbierać, bo są łykowate i bez smaku. Zapach lejkówki mięsistej jest aromatyczny, zawierający składnik przypominający przyprawy kuchenne lub gorzkie migdały[4]. Niektórzy cenią ten aromat, inni go nie tolerują. W Polsce jednak grzyb ten nie jest zbierany do celów spożywczych. Jest rzadki, ponadto może być pomylony z innymi, trującymi gatunkami[5].
Przypisy
- ↑ a b c d Index Fungorum [online] [dostęp 2020-05-13] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).
- ↑ a b c WładysławW. Wojewoda WładysławW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 123, ISBN 83-89648-09-1 .
- ↑ a b c d e f g E.E. Gerhardt E.E., Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2 .
- ↑ a b c MarekM. Snowarski MarekM., Grzyby, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, ISBN 978-83-7073-776-4 .
- ↑ Występowanie Infundibulicybe geotropa na świecie (mapa) [online], Discover Life Maps [dostęp 2015-12-16] .
- ↑ Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-11-01] (pol.).
- Catalana: 0166397