Lasiodora
Lasiodora[1] | |||
Koch, 1850 | |||
![]() Ptasznik olbrzymi | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | stawonogi | ||
Gromada | pajęczaki | ||
Rząd | pająki | ||
Infrarząd | ptaszniki | ||
Rodzina | ptasznikowate | ||
Podrodzina | Theraphosinae | ||
Rodzaj | Lasiodora | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Mygale klugi C.L. Koch, 1841 | |||
Synonimy | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Lasiodora_klugi_%28C._L._Koch%2C_1841%29.jpg/220px-Lasiodora_klugi_%28C._L._Koch%2C_1841%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Lasiodora_striatipes_2.jpg/220px-Lasiodora_striatipes_2.jpg)
Lasiodora – rodzaj pająków z infrarzędu ptaszników i rodziny ptasznikowatych. Endemiczny dla wschodniej Brazylii. Obejmuje 7 opisanych gatunków.
Morfologia
Pająki osiągające bardzo duże rozmiary. Nieco dłuższy niż szeroki karapaks ma wyraźne rowki głowowe i tułowiowe oraz głęboką, prostą jamkę. Część głowowa karapaksu jest u samca przeciętnie, a u samicy wyraźnie wyniesiona, u obu płci z wyraźnym, szerszym niż dłuższym wzgórkiem ocznym. Oczy pary przednio-środkowej są okrągłe, równe rozmiarami oczom pary przednio-bocznej i położone bardziej z tyłu niż one. Oczy par bocznych mają jednakowe rozmiary i owalny kształt. Małe, owalne oczy pary tylno-środkowej leżą bardziej z przodu niż pary tylno-bocznej. Oskórek karapaksu gęsto porastają krótkie i cienkie szczecinki, a na krawędziach długie szczecinki sterczące dozewnętrznie. Nadustek jest niski. Pozbawione rastellum szczękoczułki mają od 9 do 15 ząbków u podstawy. W przedniej połowie niewiele szerszej niż dłuższej, prawie kwadratowej wargi dolnej leży około 100–250 kuspuli. Prawie prostokątne szczęki mają jeszcze więcej kuspuli w wewnętrznych kątach, a przednie płaty wyraźnie wyciągnięte w stożkowaty wyrostek. Dłuższe niż szerokie sternum ma zaokrąglony kąt tylny. Sigilla oddalone są od jego krawędzi o swoje średnice[2].
Na aparat strydulacyjny składają się pierzaste szczecinki na biodrach wszystkich par odnóży oraz kolcopodobne szczecinki na tylno-bocznych częściach płatów szczękowych, a czasem też kolcopodobne szczecinki na biodrach par od pierwszej do trzeciej. Przednio-boczne powierzchnie bioder opatrzone są szczecinkami kolcowatymi lub pierzastymi szpatułkowatymi. Szczecinki pierzaste wyrastają także na tylno-bocznych powierzchniach ud ostatniej pary. Nadstopia pierwszej pary mają skopule na całej długości, drugiej pary na co najmniej ¾ długości, trzeciej pary na połowie długości, a pary ostatniej na 1/6–1/3 długości. Stopy wszystkich par mają skopule na całej długości, trichobotria maczugowate w odsiebnych ⅔, przypazurkowe kępki włosków i pozbawione są kolców. U samca pierwsza para odnóży ma zakrzywione u podstawy nadstopie oraz haki na goleniach w postaci dwóch niezbiegających się wyrostków o wspólnej podstawie, z których tylno-boczny jest dłuższy i zakrzywiony w części odsiebnej[2].
Opistosoma (odwłok) ma krótkie i jednoczłonowe kądziołki przędne pary tylno-środkowej, a te pary tylno-bocznej zbudowane z trzech członów, z których ostatni jest palcowaty. U obu płci obecne są włoski drażniące typu I i III[2].
Genitalia samicy charakteryzują się krótkimi i oddzielonymi krótkim rejonem silnie zesklerotyzowanym spermatekami o szypułkach węższych niż części nabrzmiałe. Nogogłaszczki samca mają gruszkowaty bulbus z lekko odsiebnie spłaszczonym embolusem o wykształconych kilach prolateralnych górnym i dolnym, ostrym kilu retrolateralnym, dobrze rozwiniętym kilu subapikalnym i krótkim kilu apikalnym[2].
Ekologia i występowanie
Rodzaj neotropikalny, endemiczny dla wschodniej Brazylii. Preferuje stanowiska wilgotne. Zamieszkuje głównie formację Mata Atlântica. Występuje też w położonych bardziej w głębi kontynentu formacjach cerrado i caatinga, w obrębie których ograniczony jest jednak do niewielkich fragmentów zalesionych, położonych np. nad rzekami i na stokach pagórków, oraz chętnie przebywa w jaskiniach. Zasięg rodzaju na północ dochodzi do stanów Piauí i Ceará (z niepewnym rekordem z wschodniej Pary), na południe zaś do stanu São Paulo (z niepewnym rekordem z Parany)[2].
Taksonomia
Kladogram wg Bertaniego (2023, uproszczono)[2]
|
Takson ten wprowadzony został w 1850 roku przez Carla Ludwiga Kocha przez wydzielenie części gatunków z rodzaju Mygale[3]. M. klugi wyznaczony został gatunkiem typowym w 1892 roku przez Eugène’a Simona[4]. W 2023 roku rewizji i analizy kladystycznej rodzaju dokonał Rogério Bertani. Po jego publikacji do rodzaju zalicza się siedem opisanych gatunków[2][5]:
- Lasiodora benedeni Bertkau, 1880
- Lasiodora camurujipe Bertani, 2023
- Lasiodora franciscana Bertani, 2023
- Lasiodora klugi (C. L. Koch, 1841)
- Lasiodora parahybana Mello-Leitão, 1917 – ptasznik olbrzymi
- Lasiodora sertaneja Bertani, 2023
- Lasiodora subcanens Mello-Leitão, 1921
Następujące nazwy uznane zostały przez Bertaniego za wątpliwe (nomina dubia): Lasiodora bahiensis, Lasiodora citharacantha, Lasiodora cryptostigma, Lasiodora dolichosterna, Lasiodora fallax, Lasiodora fracta, Lasiodora moreni, Lasiodora pantherina, Lasiodora pleoplectra, Lasiodora saeva, Lasiodora striatipes[2][5].
Przypisy
- ↑ Lasiodora, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d e f g h R. Bertani. Taxonomic revision and cladistic analysis of Lasiodora C. L. Koch, 1850 (Araneae, Theraphosidae) with notes on related genera. „Zootaxa”. 5390 (1), s. 1-116, 2023. DOI: 10.11646/zootaxa.5390.1.1.
- ↑ C.L. Koch: Übersicht des Arachnidensystems. Heft 5. Nürnberg: J.L. Lotzbeck, 1850, s. 72.
- ↑ E. Simon: Histoire naturelle des araignées. Deuxième édition. Tome premier. Paris: Roret, 1892, s. 160.
- ↑ a b Gen. Lasiodora C. L. Koch, 1850. [w:] World Spider Catalog [on-line]. Natural History Museum Bern. [dostęp 2024-02-04].