Léon Degrelle
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 15 czerwca 1906 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 31 marca 1994 | ||
Przywódca Christus Rex | |||
Okres | od 1935 | ||
Poprzednik | urząd utworzony | ||
Następca | urząd zniesiony | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c4/Drapeau_de_Rex.svg/240px-Drapeau_de_Rex.svg.png)
Léon Degrelle (ur. 15 czerwca 1906 w Bouillon w Belgii, zm. 31 marca 1994 w Maladze w Hiszpanii[1]) – belgijski polityk i wojskowy o poglądach nacjonalistyczno-faszystowskich[2], kolaborant Niemiec nazistowskich, zaocznie skazany na karę śmierci.
Oficer Wehrmachtu i SS (wojnę zakończył w stopniu SS-Standartenführer d. R. Waffen-SS), w czasie II wojny światowej dowodził 28 Ochotniczą Dywizją Grenadierów Pancernych SS „Wallonien” walczącą u boku armii niemieckiej na froncie wschodnim. Po wojnie znaczący działacz neofaszystowski. Głosiciel kłamstwa oświęcimskiego i negator holocaustu[3].
W ostatnich dniach wojny przedostał się do Hiszpanii, gdzie przebywał do końca życia. Zmarł w wieku 87 lat w szpitalu San-Antonio-Park w Maladze.
Życiorys
Dzieciństwo i młodość
Urodził się w rodzinie katolickiej, ojciec był właścicielem browaru. Ukończył szkołę średnią w Namur prowadzoną przez jezuitów. Od 1925 roku studiował na wydziale prawa Uniwersytetu w Louvain, gdzie działał w Akcji Katolickiej. W tym okresie zetknął się z twórczością Charlesa Maurrassa, ideologa Akcji Francuskiej, twórcy nacjonalizmu integralnego, który wywarł na niego duży wpływ[4]. W 1930 roku opuścił uniwersytet bez uzyskania dyplomu[5].
Działalność polityczna
W 1930 r. wyjechał do Meksyku ogarniętego powstaniem Cristeros, gdzie napisał serię artykułów o prześladowaniach katolików[potrzebny przypis]. Po powrocie do Belgii władze kościelne powierzyły mu stanowisko[potrzebny przypis] dyrektora katolickiego wydawnictwa Christus Rex. W 1935 założył ruch nacjonalistyczny Christus Rex[5], zwany partią reksistowską[6]. W 1936 ruch uzyskał 271 491 głosów, co stanowiło 11,5% wszystkich głosów w wyborach do belgijskiego parlamentu i dało partii 21 miejsc w niższej izbie parlamentu i 8 w senacie. Wynik ten uznano za największe zaskoczenie wyborów[7].
Przed wybuchem wojny Degrelle nawiązał kontakty międzynarodowe i m.in. spotykał się z Josephem Goebbelsem, pobierał wsparcie finansowe od Benita Mussoliniego[5]. W 1939 partia przegrała jednak wybory, zdobyła znacznie mniej głosów niż w 1936, jedynie 103 636 głosów, co dało jej tylko 3 miejsca w parlamencie. Wpływ na słaby wynik mógł mieć fakt, że prymas Belgii uznał partię za „zagrożenie dla kraju i kościoła” i zakazał katolikom na nią głosować[8].
Pod okupacją
Po wkroczeniu w maju 1940 wojsk niemieckich do Belgii, Degrelle został aresztowany z pogwałceniem immunitetu parlamentarnego przez służby specjalne i wydany w ręce Francuzów. Obawiano się bowiem, że będzie współpracował z nazistami przeciwko państwu belgijskiemu jako niemiecka piąta kolumna[9]. Po uwolnieniu powrócił do Belgii i rozpoczął rozmowy z okupantem na temat utrzymania jej jedności państwowej[potrzebny przypis]. Rex został oficjalnie uznany przez nazistów za jedyną legalną partię w Walonii, wszystkie inne partie musiały zjednoczyć się z Rex lub zostać rozwiązane[10].
Po utworzeniu w lipcu 1941 Legionu Walońskiego w ramach Wehrmachtu, jako 373 Waloński Batalion Piechoty zgłosił się do Legionu jako ochotnik – szeregowiec na front wschodni[11], gdyż wobec braku doświadczenia wojskowego nie mógł zostać oficerem (został po roku za zasługi na polu walki awansowany do stopnia porucznika)[12]. W sierpniu 1941 wraz z Legionem udał się na ćwiczenia w Międzyrzeczu w Brandenburgii, a następnie został skierowany na front wschodni[13]. Do grudnia brał udział w operacjach antypartyzanckich[14]. W miesiącach zimowych odznaczył się wraz z Legionem w ciężkich walkach o utrzymanie ciągłości frontu, szczególnie w okolicach Gromowej Białki[15].
Wojna dała Degrellowi możliwość wzbogacenia się. Na początku 1943 roku powrócił z frontu do Belgii i zajął się przejmowaniem majątku po społeczności żydowskiej, za zdobyte w ten sposób pieniądze kupował nieruchomości w Cannes. Stworzył także pismo „L’Avenir”, które przyniosło mu ogromne dochody[16]. 12 kwietnia 1943 zamordował kochanka swojej żony, nie został za to ukarany[16]. Dążył do tego, by stać się naczelną postacią wśród Belgów kolaborujących z III Rzeszą, 31 stycznia 1943 roku Hitler wydał polecenie: „wszelkimi sposobami musimy popierać Degrelle’a”, w praktyce oznaczało to akty przemocy i ataki na oponentów reksistów[17].
W lipcu 1943 roku Degrelle został ekskomunikowany przez hierarchów belgijskiego kościoła katolickiego[18]. Ksiądz Michel Poncelet odmówił udzielenia mu sakramentu eucharystii. Na skutek tego zwolennicy Degrelle’a pobili księdza, wyrzucili go z kościoła i zamknęli w grobowcu[18]. Klątwa została odwołana w grudniu 1943 roku[19].
W maju 1943 roku spotkał się z przywódcą SS Heinrichem Himmlerem i ustalił, że Legion Waloński zostanie przemianowany na Brygadę Szturmową SS „Walonia” i podporządkowany SS[20].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/L%C3%A9on_Degrelle_%C3%A0_Charleroi_-_02.jpg/220px-L%C3%A9on_Degrelle_%C3%A0_Charleroi_-_02.jpg)
W listopadzie 1943 roku Degrelle udał się ponownie na front wschodni, tym razem jako jeden z przywódców oddziału SS[19]. Brał udział w walkach nad Dnieprem i w bitwie pod Czerkasami[21], za który został odznaczony osobiście przez Adolfa Hitlera Krzyżem Rycerskim[12], krzyż został mu wręczony w kwaterze Hitlera w Wilczym Szańcu[22]. W 1945 28 Ochotnicza Dywizja Grenadierów Pancernych SS „Wallonien” została rozbita na Pomorzu, a Degrelle trafił wraz z niedobitkami do Berlina. Pięciokrotnie ranny podczas walk, Degrelle zakończył wojnę w stopniu SS-Standartenführera Waffen-SS. Odznaczony został wieloma odznaczeniami hitlerowskimi, w tym: Krzyżem Żelaznym i Krzyżem Rycerskim Krzyża Żelaznego z liśćmi dębowymi (za walki w Estonii i Kurlandii we wrześniu-październiku 1944)[12]. Wręczając mu to odznaczenie, na początku 1945 roku, Adolf Hitler powiedział: Gdybym miał syna, chciałbym by był taki jak Ty[23].
Za kolaborację z hitlerowskimi Niemcami w grudniu 1944 skazany zaocznie przez belgijski sąd na karę śmierci[24].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Aterrizaje_en_la_playa_de_la_Concha_del_bombardero_modelo_Heinkel_111%2C_que_ven%C3%ADa_directamente_desde_Noruega_de_L%C3%A9on_Degrelle%2C_piloto_belga_y_cabeza_del_partido_nazi_en_B%C3%A9lgica_en_la_Segunda..._%285_de_5%29_-_Fondo_Car-Kutxa_Fototeka.jpg/220px-thumbnail.jpg)
Na emigracji
Bezpośrednio po zakończeniu działań wojennych zbiegł do Danii, a następnie do Norwegii, która w tym czasie była jeszcze pod okupacją niemiecką. Dzięki Albertowi Speerowi otrzymał do dyspozycji samolot typu Heinkel He 111. Podczas lądowania na plaży w San Sebastián w północnej Hiszpanii samolot uległ zniszczeniu, a Degrelle odniósł poważne obrażenia[25]. Frankistowskie władze odmówiły ekstradycji powołując się na zły stan jego zdrowia. Po zaaranżowanej ucieczce ze szpitala zamieszkał pod przybranymi nazwiskami Juan Munoz oraz Leon Jose de Ramirez Reina w Madrycie, gdzie prowadził życie przedsiębiorcy. Siedmiokrotnie usiłowano go zabić lub porwać. Jeszcze w 1954 próbował wrócić do kraju i oczyścić się z zarzutów na nim ciążących. Władze belgijskie odmówiły jednak powtórzenia procesu.
W wywiadzie w 1977 roku stwierdził: „Byłem hitlerowcem, ciągle nim jestem i pozostanę nim do śmierci”[26]. Negował Holokaust, w wywiadzie w 1985 stwierdził, że komory gazowe nigdy nie istniały, a Josef Mengele był zwykłym lekarzem[27]. W 1979 roku napisał list do papieża Jana Pawła II, w którym sprzeciwiał się wizycie papieża w Auschwitz w celu upamiętnienia Holokaustu[28]. W Hiszpanii współorganizował ruchy neonazistowskie[27]. Do końca życia pozostał na emigracji, zmarł w Hiszpanii 31 marca 1994.
Pokłosie
Postać Degrelle'a jest chętnie przypominana przez działaczy Narodowego Odrodzenia Polski na portalu tej partii- nacjonalista.pl[29][30] a także na łamach tegoż portalu apelują o wznowienie wydawania książek Degrelle'a.[31] Natomiast polski zespół Legion nagrał utwór upamiętniający postać lidera Christus Rex.[32]
Degrelle jest autorem między innymi następujących książek: Płonące dusze, Front wschodni 1941–1945, Wiek Hitlera i Waffen SS.
Publikacje w języku angielskim: Powieść: The Story of the Waffen S.S. ISBN 0-939484-12-9 oraz ISBN 0-87700-465-X, Campaign in Russia: The Waffen SS on the Eastern Front ISBN 0-939484-18-8 oraz ISBN 0-317-38510-0 i Hitler: Born at Versailles ISBN 0-939484-25-0 (przegląd).
Przypisy
- ↑ Degrelle Léon, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-05-18] .
- ↑ A. Meller określa jego postawę mianem „nacjonalizmu integralnego”, zob. tegoż, „Sztuka pod dyktaturą” Jerzego Waldorffa – szkic o relacjach między faszyzmem a kulturą na przykładzie Włoch, „Historia i Polityka”, 2009-2010, nr 2-3 (9-10), s. 106.
- ↑ Léon Degrelle, le dernier fasciste, Jean-Marie Frérotte, Bruxelles, Paul Legrain, 1987.
- ↑ David Littlejohn: The Patriotic traitors. A history of collaboration in German-occupied Europe, 1940-45. London: 1972, s. 138.
- ↑ a b c Littlejohn 1972 ↓, s. 138.
- ↑ Ailsby 2001 ↓, s. 110.
- ↑ Littlejohn 1972 ↓, s. 139.
- ↑ Littlejohn 1972 ↓, s. 141.
- ↑ Littlejohn 1972 ↓, s. 145.
- ↑ Littlejohn 1972 ↓, s. 159.
- ↑ Littlejohn 1972 ↓, s. 167.
- ↑ a b c http://www.dws-xip.pl/reich/waffen/28dgren.html | data dostępu 2021-02-28, język polski.
- ↑ Littlejohn 1972 ↓, s. 168.
- ↑ Leon Degrelle 2002 ↓, s. 28–32.
- ↑ Leon Degrelle 2002 ↓, s. 72–76.
- ↑ a b Kuberski 2014 ↓, s. 129.
- ↑ Kuberski 2014 ↓, s. 131.
- ↑ a b Kuberski 2014 ↓, s. 134.
- ↑ a b Kuberski 2014 ↓, s. 135.
- ↑ Kuberski 2014 ↓, s. 133.
- ↑ Kuberski 2014 ↓, s. 136.
- ↑ Ailsby 2001 ↓, s. 172.
- ↑ Littlejohn 1972 ↓, s. 179.
- ↑ Littlejohn 1972 ↓, s. 183.
- ↑ Martin Conway, Degrelle. Les années de collaboration. 1940–1944. Le Rexisme de guerre, Ottiginies Louvain-La-Neuve, Quorum, 1994, p. 303.
- ↑ Leon Degrelle, Fascist Leader In Belgium, 87. New York Times, 1994-04-02. [dostęp 2018-10-11]. (ang.).
- ↑ a b Leon Degrelle, Belgian Fascist, Hitler Ally, Dies. Washington Post. [dostęp 2018-10-11]. (ang.).
- ↑ Florian Berger: The face of courage. The 98 men who received the Knight’s Cross and the Close-Combat Clasp in Gold. Mechanicsburg, PA: 2011, s. 65. ISBN 978-0-8117-1055-8. (ang.).
- ↑ Leon Degrelle – hołd dla Politycznego Żołnierza [online], Nacjonalista.pl - Dziennik Narodowo-Radykalny, 13 kwietnia 2017 [dostęp 2021-12-28] (pol.).
- ↑ Leon Degrelle | Nacjonalista.pl - Dziennik Narodowo-Radykalny [online], www.nacjonalista.pl [dostęp 2021-12-28] .
- ↑ True: Etsi mortuus urit [online], Nacjonalista.pl - Dziennik Narodowo-Radykalny, 22 października 2011 [dostęp 2021-12-28] (pol.).
- ↑ Legion - Leon Degrelle. [dostęp 2021-12-28].
Bibliografia
- Christopher Ailsby: Piekło na froncie wschodnim. Szokujące dokumenty o Waffen-SS. Warszawa: 2001. ISBN 83-7245-693-3.
- Degrelle, Leon Marie Joseph Ignace. TracesOfWar. [dostęp 2021-07-27]. (ang.).
- David Littlejohn: The Patriotic Traitors: A History of Collaboration in German-occupied Europe, 1940-45. London: 1972.
- Hubert Kuberski. Wschodnioeuropejska odyseja Leona Degrelle’a. Walońscy ochotnicy Waffen SS (1943-1945) na fronciewschodnim. „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej”. XLIX (z. 2), 2014. ISSN 1230-5057.
- Leon Degrelle, Fascist Leader In Belgium, 87. New York Times, 1994-04-02. [dostęp 2018-10-11]. (ang.).
- Leon Degrelle, Belgian Fascist, Hitler Ally, Dies. Washington Post. [dostęp 2018-10-11]. (ang.).
- Leon Degrelle. Front wschodni 1941 – 1945. Międzyzdroje 2002, ISBN 83-916048-2-9; ISBN 83-914072-5-X (na podstawie wydania z 1969, Paris, wydawnictwo La table ronde – przekład Dorota Tararako-Grzesiak)
- PWN: 3891345
- Britannica: biography/Leon-Degrelle
- Universalis: leon-degrelle
- NE.se: leon-degrelle
- SNL: Léon_Degrelle
- Catalana: 0021784
- DSDE: Léon_Degrelle