Krzekotowice
wieś | |||
![]() Sklep i świetlica w Krzekotowicach | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Powiat | |||
Gmina | Pępowo | ||
Liczba ludności (2022) | 287[2] | ||
Strefa numeracyjna | 65 | ||
Kod pocztowy | 63-830[3] | ||
Tablice rejestracyjne | PGS | ||
SIMC | 0374284 | ||
Położenie na mapie gminy Pępowo ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu gostyńskiego ![]() | |||
![]() | |||
|
Krzekotowice (pol. hist. Krzekotowo) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, w gminie Pępowo.
Historia
![Wikipedia:Weryfikowalność](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Question_book-4.svg/50px-Question_book-4.svg.png)
Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.
Wieś pierwotnie związana była z Wielkopolską. Istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIV wieku. Wymieniona została w łacińskim dokumencie z 1310 jako „Crzecotovo”, 1390 „Krzecothowo”, 1394 „Crzekotowo”, 1407 „Crzecotowo”, 1411 „Crzekothowicze”, 1415 „Krzecotowicze”, 1417 „Crzecotowicze”, 1447 „Crzekothowycze, Crzecothowo”[4].
Pierwszy zapis o wsi pochodzi z dokumentu wystawionego w 1310 w kancelarii księcia głogowskiego i wielkopolskiego Henryka III Głogowczyka, który ustanowił Poniec siedzibą dystryktu, a Krzekotowice znalazły się w jego granicach[4].
Miejscowość była początkowo wsią szlachecką należącą do lokalnych rodów wielkopolskich Krzekotowskich herbu Czasza, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później do Pampowskich herbu Gozdawa w odmianie Poronia i Miaskowskich herbu Bończa, Jastrzębskich, Kromolickich, Siedleckich, Konarzewskich. W 1447 wieś leżała w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego. W 1510 znajdowała się w parafii Pępowo[4].
W 1366 w jednym z dokumentów odnotowano jako świadka Sobka dziedzica w Krzekotowicach. W latach 1390-1420 jako właściciel we wsi był Michał Krzekotowski herbu Czasza, którego odnotowują dokumenty historyczne w kilku sprawach sądowych. W 1390 wraz z bratem Dzierżkiem pozwani zostali przez Więcesława o 4 skradzione konie. W 1393 Michał toczył proces z Tworkiem bratem Pokrzywczyna o Pępowo. W dwóch procesach poświadczał także szlachectwo: w 1405 Pawłowi Koterbie i w 1411 Sobkowi Zaleskiemu z Zalesia koło Borku[4].
W latach 1405-1447 źródła historyczne odnotowują także nazwisko Mikołaja Krzekotowskiego, którego historycy nie potrafią jednoznacznie utożsamić z tym wcześniej wymienionym i być może był inną osobą o tym samym nazwisku. W 1447 Mikołaj ten zapisał swojej żonie Barbarze po 100 grzywien posagu oraz wiana na dworze oraz na części dziedzicznej w Krzekotowicach. W latach 1447-1450 jako właściciel we wsi wspomniany został brat Mikołaja Piotr Krzekotowski, który w 1450 zapisał swojej żonie Beacie z Wolenic po 50 grzywien posagu oraz wiana na połowie Krzekotowic. W 1463 Mikołaj Krzekotowski zapisał żonie Elżbiecie po 110 grzywien posagu oraz wiana na całej części dziedzicznej w Krzekotowicach oraz na połowie wsi Szarpatki[4].
W 1447 dziedzice pępowscy, Stanisław z Pępowa (wnuk Dzierżka Krzekotowskiego oraz syn Pielgrzyma Międzyborskiego) wraz z bratem Wojciechem, kupili od swego rodzeństwa Jana, Anny i Jadwigi Krzekotowskich dziedziców Pępowa części majątku po matce Małgorzacie Krzekotowskiej, we wsiach Pępówko Małe (łac. „Minor Pampowo”) oraz Krzekotowice za 250 grzywien. W 1462 Stanisław w asystencji brata niedzielnego Wojciecha zapisał swojej żonie Annie po 100 kóp groszy posagu i wiana na Pępowie oraz połowie części posiadanych w Krzekotowie[4].
W 1491 Benedykt Pampowski, syn Stanisława z Pępowa, dał swojemu bratu stryjecznemu kasztelanowi rospierskiemu Ambrożemu Pampowskiemu oraz synowi Jana Pampowskiego, całe części majątku po ojcu w Pępowie i Krzekotowicach, a w zamian otrzymał od niego połowę Smogorzewa oraz 200 grzywien. W 1514 syn Ambrożego Jan Pampowski dał Marcinowi Ponieckiemu całe wsie Pępowo, Wolenice, Rogowo, Włostowo, części wsi Pasierbice, Krzekotowice i Raciborowo, a w zamian otrzymał dobra Marcina w Poniecu z przyległościami[4].
Miejscowość odnotowano również w historycznych rejestrach poborowych. W 1510 w Krzekotowicach odnotowano folwark należący do dziedziców, 20 łanów osiadłych oraz dwa łany sołeckie zamienione na łany kmiece. W 1530 pobrano podatki od 11 łanów, trzy grosze od wiatraka. W 1563 Jerzy Miaskowski zapłacił od 6 łanów oraz 3 kwart, a także od karczmy dorocznej. Maciej Krajewski natomist zapłacił od 3 łanów i jednego komornika. Pani Siedlecka ujściła opłatę od 9,5 łana oraz jednego komornika. W 1580 Maciej Kromolicki zapłacił od 5,5 łana. W 1580 Jan Miaskowski zapłacił od 3,5 łana oraz jednego zagrodnika. W 1580 Melchior Konarzewski i Jakub Jastrzębski zapłacili podatki od 5 łanów, jednego łana opuszczonego oraz jednego zagrodnika. W 1582 płatnikiem poboru był Maciej Kromolicki. W latach 1582-1583 podatki we wsi zapłacili Adrian i Seweryn Miaskowscy synowie Jerzego. W 1583 płatnikami poboru podatkowego byli Jakub Jastrzębski, Melchior Konarzewski oraz Jan Miaskowski[4].
Krzekotowice w 1510 roku były jeszcze dużą wsią z dwudziestoma kmieciami, dwoma sołectwami, zamienionymi później na gospodarstwa kmiece. Wieś szlachecka położona była w 1580 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów[5]. Po „potopie” szwedzkim w 1667 roku na 10 łanach osadzono nowych kmieci. Wieś powoli się dźwigała. W 1789 roku było tu 31 dymów (gospodarstw domowych) i ta liczba utrzymywała się do końca XVIII wieku.
Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kröben (krobskim) w rejencji poznańskiej[6]. Krzekotowice należały do okręgu krobskiego tego powiatu i stanowiły odrębny majątek, którego właścicielem była wówczas (1846) Bojanowska[6]. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 279 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 24 dymy (domostwa)[6]. W skład majątku Krzekotowice wchodziła także kolonia Magdalenowo (dziś Magdalenki)[6].
Chłopi z Krzekotowic wnieśli o uwłaszczenie w 1830 roku. Przeprowadził je dziedzic Kalikst Bojanowski, który w tym czasie (październik - listopad 1831r.) gościł samego Adama Mickiewicza. Zetknięcie się poety z tą akcją mogło przyczynić się do włączenia jej do epopei narodowej. Również spór Kaliksta Bojanowskiego z Ksawerym Bojanowskim (właścicielem Konarzewa) o charty mógł być zalążkiem kłótni Rejenta i Asesora z „Pana Tadeusza”.
W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie leszczyńskim.
Zabytki
Z zabudowań dworskich pozostał w bardzo zniszczonym stanie stary spichlerz przebudowany w 1906 roku. Na terenie Krzekotowic znajdowała się stara kuźnia, lecz została rozebrana w latach 70.
Znane osoby urodzone w Krzekotowicach
- Konstancja Łubieńska (1798-1867) - literatka i publicystka
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 63156
- ↑ NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych [online], Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2022-10-06] .
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 634 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ a b c d e f g h Chmielewskii 1988 ↓, s. 471-474.
- ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 80.
- ↑ a b c d Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère), 1846, s. 231.
Bibliografia
- Stefan Chmielewski: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu, cz. II (I-Ł), hasło: „Krzekotowice”. Wrocław: Ossolineum, 1988, s. 471-474.
Linki zewnętrzne
- Krzekotowice, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010–2014 .
- Krzekotowice, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 774 .
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Pępowo
Wsie |
|
---|---|
Osady |
|
Przysiółek | |
Osada leśna |
|
Integralne części wsi |
|