Kosaciec trawolistny
![]() | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | okrytonasienne | ||||
Klasa | Magnoliopsida | ||||
Nadrząd | liliopodobne (≡ jednoliścienne) | ||||
Rząd | szparagowce | ||||
Rodzina | kosaćcowate | ||||
Rodzaj | kosaciec | ||||
Gatunek | kosaciec trawolistny | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Iris graminea L. Sp. Pl. 1:39. 1753[3] | |||||
| |||||
| |||||
|
Kosaciec trawolistny[4]' (Iris graminea L.) – gatunek roślin cebulowych i kłączowych należący do rodziny kosaćcowatych.
Rozmieszczenie geograficzne
Naturalny zasięg występowania obejmuje Kaukaz oraz obszary południowej, południowo-wschodniej i środkowej Europy[5]. W Polsce występował tylko na Pogórzu Cieszyńskim: na górze Tuł oraz w okolicach Brennej i Cisownicy. Stanowiska z tych okolic podawane były na przełomie XIX i XX wieku i mogły być pochodzenia synantropijnego. Później nie zostały odnalezione i gatunek ten uważa się za wymarły w Polsce[6].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Iris_graminea_cleaned_Sturm.png/180px-Iris_graminea_cleaned_Sturm.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Iris_graminea_MHNT.BOT.2016.24.47.jpg/180px-Iris_graminea_MHNT.BOT.2016.24.47.jpg)
- Łodyga
- Spłaszczona, do 30 cm wysokości, wyrastająca z grubego, płożącego się kłącza[6].
- Liście
- 1-3 liście o szerokości do 1 cm, wyższe od łodygi[6].
- Kwiaty
- Dwa, duże, na szypułkach. Zewnętrzne działki okwiatu jasnoliliowe, nagie, odgięte, zwężone powyżej połowy. Wewnętrzne działki okwiatu krótsze od zewnętrznych[6].
- Owoc
- Szerokoelipsoidalna, sześciograniasta torebka o długości 2,5-5 cm[6].
Biologia i ekologia
Bylina, geofit. Rośnie w murawach, zaroślach i na łąkach. Kwitnie w maju i czerwcu. Liczba chromosomów 2n=34[6].
Zagrożenia i ochrona
Kategorie zagrożenia gatunku:
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006)[7]: Ex (wymarły); 2016: RE (wymarły na obszarze Polski)[8].
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Polskiej Czerwonej Księgi Roślin (2001): EW (extinct in wild, wymarły w naturze); 2014: EX (całkowicie wymarły)[9].
Zastosowanie
Roślina często uprawiana jako roślina ozdobna. Nadaje się do wilgotnych ogrodów skalnych oraz na rabaty i obwódki. Preferuje częściowe zacienienie i wilgotną glebę. Źle znosi przesadzanie. Rozmnaża się przez podział późnym latem, po przekwitnięciu[10].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-09] (ang.).
- ↑ a b The Plant List. [dostęp 2017-03-19].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-05-15].
- ↑ a b c d e f Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- ↑ Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
- ↑ GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
- BioLib: 42061
- EoL: 5866639
- EUNIS: 186621
- FloraWeb: 3091
- GBIF: 5298908
- identyfikator iNaturalist: 464801
- IPNI: 438663-1
- NCBI: 995795
- Plant Finder: 281128
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-321895
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:438663-1
- Tela Botanica: 35923
- identyfikator Tropicos: 16600230
- CoL: 3PZQS