Kościenica wodna
![]() Kościenica wodna | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | okrytonasienne | ||||
Klasa | Magnoliopsida | ||||
Nadrząd | goździkopodobne | ||||
Rząd | goździkowce | ||||
Rodzina | goździkowate | ||||
Rodzaj | gwiazdnica | ||||
Gatunek | kościenica wodna | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Stellaria aquatica (L.) Scop. Fl. Carniol., ed. 2, 1: 319 (1771)[3][4] | |||||
| |||||
|
Kościenica wodna (Myosoton aquaticum (L.) Moench ≡ Stellaria aquatica (L.) Scop.) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych. Tradycyjnie zaliczany był do monotypowego rodzaju kościenica Myosoton, jednak okazał się zagnieżdżony w obrębie rodzaju gwiazdnica Stellaria. Rośnie w miejscach wilgotnych. Zasięg obejmuje niemal całą Europę (z wyjątkiem południowych i północnych jej krańców) i Azję (z wyjątkiem krańców północnych oraz części południowo-wschodniej i południowej)[5]. Gatunek zawleczony na wszystkie kontynenty w strefie klimatu umiarkowanego[5]. W całej Polsce gatunek pospolity[6].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Myosoton_aquaticum0.jpg/200px-Myosoton_aquaticum0.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Myosoton_kz2.jpg/200px-Myosoton_kz2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Myosoton_kz1.jpg/200px-Myosoton_kz1.jpg)
- Pokrój
- Roślina wieloletnia, rozesłana lub wspierająca się na roślinach sąsiednich.
- Łodyga
- Wiotka, osiąga długość od 30 do 120 cm. Jest 4-kanciasta i górą gruczołowato owłosiona. Często zakorzenia się w węzłach.
- Liście
- Ulistnienie naprzeciwległe, liście siedzące lub na krótkim ogonku, sercowate, ostro zakończone. Tylko liście dolne i na płonnych łodygach ogonkowe.
- Kwiaty
- Kwiatostan typu wierzchotka dwupromieniowa. Kielich 5-działkowy, ogruczolony, płatków pięć, nieco dłuższych od kielicha, białych, rozciętych niemal do nasady. 5 szyjek słupka. Kielich owłosiony, długości podobnej jak korona.
- Owoc
- Jajowata torebka pękająca pięcioma ząbkami, zawiera kilka nasion.
- Gatunek podobny
- Bardzo podobna jest gwiazdnica gajowa, która różni się od kościenicy wodnej walcowatą łodygą, słupkiem z 3 znamionami, torebką pękającą do połowy długości trzema ząbkami.
Biologia i ekologia
Bylina. Siedlisko: obrzeża wilgotnych lasów, zarośla, rowy, brzegi wód. Uważany za chwast[7]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Convolvuletalia[8]. Roślina kwitnie od czerwca do sierpnia. Liczba chromosomów 2n = 28[6].
Systematyka
Gatunek wyodrębniany był do początku XXI wieku zwykle w osobnym rodzaju kościenica Myosoton, wyróżnianym od rodzaju gwiazdnica Stellaria na podstawie obecności pięciu szyjek słupka, a nie trzech jak u tego drugiego. Badania molekularne wykazały, że takson ten jest jednak zagnieżdżony w obrębie rodzaju gwiazdnica w jego sekcji Petiolares. Jest gatunkiem siostrzanym dla Stellaria bungeana, a siostrzanym wobec tej pary jest Stellaria sennii. Wszystkie te trzy gatunki tworzą klad siostrzany względem grupy obejmującej kompleks gwiazdnica pospolita Stellaria media wraz z gwiazdnicą gajową Stellaria nemorum[9][10]. Mimo wyjątkowej budowy słupkowia, na zagnieżdżenie kościenicy wodnej w obrębie rodzaju Stellaria wskazują także inne cechy morfologiczne, budowa nasion, embriologia[11][12]. W efekcie w aktualizowanych bazach taksonomicznych gatunek zaliczany jest do rodzaju gwiazdnica jako Stellaria aquatica (L.) Scop.[3][4]
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-10-07] (ang.).
- ↑ a b Stellaria aquatica (L.) Scop.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-11-18].
- ↑ a b c Stellaria aquatica Scop.. [w:] The World Flora Online [on-line]. [dostęp 2022-11-18].
- ↑ a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
- ↑ a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Włodzimierz Tymrakiewicz: Atlas chwastów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1976, s. 94.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Sharples, Mathew T.; Tripp, Erin A.. Phylogenetic Relationships Within and Delimitation of the Cosmopolitan Flowering Plant Genus Stellaria L. (Caryophyllaceae): Core Stars and Fallen Stars. „Systematic Botany”. 44, 4, s. 857-876, 2019.
- ↑ Greenberg, A. K., M. J. Donoghue. Molecular systematics and character evolution in the Caryophyllaceae. „Taxon”. 60, s. 1637–1652, 2011.
- ↑ Xubo Chen, Shiyong Meng, Quanru Liu. Numerical Taxonomic Analysis of Stellaria and Myosoton (Caryophyllaceae). „Chinese Bulletin of Botany”. 47, 3, s. 271-277, 2012. DOI: 10.3724/SP.J.1259.2012.00271.
- ↑ Wang, L., Y.-Y. Zhao, J.-X. Liu. Embryology of Myosoton and Stellaria and its taxonomic significance (Caryophyllaceae). „Phytotaxa”. 306, s. 124–134, 2017.
Bibliografia
- Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
- SNL: sprøarve
- BioLib: 38549
- EoL: 587273
- EUNIS: 165865
- Flora of China: 220008901
- Flora of North America: 220008901
- FloraWeb: 3805
- GBIF: 3085313
- identyfikator iNaturalist: 430124
- IPNI: 155819-1
- ITIS: 20314
- NCBI: 228244
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:155819-1
- Tela Botanica: 43376
- identyfikator Tropicos: 6300180
- USDA PLANTS: MYAQ
- CoL: 45676