Klon włoski
Klon włoski w Parku Narodowym Abruzji, Lacjum i Molise | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | okrytonasienne | ||||
Klasa | Magnoliopsida | ||||
Nadrząd | |||||
Rząd | mydleńcowce | ||||
Rodzina | mydleńcowate | ||||
Rodzaj | klon | ||||
Gatunek | klon włoski | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Acer opalus Mill. Gard. Dict. ed. 8 8 1768[3] | |||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||||
![]() najmniejszej troski | |||||
| |||||
|
Klon włoski (Acer opalus Mill.) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae Juss.). Występuje naturalnie w południowej i zachodniej Europie oraz w Afryce Północnej[5]. W Polsce podawany jest między innymi z kolekcji arboretum w Rogowie[6].
Rozmieszczenie geograficzne
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Acer_opalus_in_Eastwoodhill_Arboretum_%282%29.jpg/240px-Acer_opalus_in_Eastwoodhill_Arboretum_%282%29.jpg)
Rośnie naturalnie w Niemczech, Szwajcarii, krajach byłej Jugosławii, w Grecji, Albanii, Włoszech, Francji, Hiszpanii, Maroku oraz północnej części Algierii[5]. We Włoszech został zarejestrowany w regionach Abruzja, Apulia, Basilicata, Emilia-Romania, Friuli-Wenecja Julijska, Kalabria, Kampania, Lacjum, Liguria, Lombardia, Marche, Molise, Piemont, Sycylia, Toskania i Umbria[7]. We Francji występuje głównie w południowej i południowo-wschodniej części kraju. Został zaobserwowany w departamentach Ain, Alpy Górnej Prowansji, Alpy Wysokie, Alpy Nadmorskie, Ardèche, Ariège, Aude, Aveyron, Delta Rodanu, Cantal, Korsyka Południowa, Górna Korsyka, Côte-d’Or, Creuse, Dordogne, Doubs, Drôme, Gard, Górna Garonna, Żyronda, Hérault, Isère, Jura, Loara, Lozère, Oise, Pireneje Atlantyckie, Pireneje Wysokie, Pireneje Wschodnie, Rodan, Górna Saona, Saona i Loara, Sabaudia, Górna Sabaudia, Tarn i Garonna, Var oraz Vaucluse. Nie potwierdzone jest jego występowanie w departamencie Marna, natomiast w Puy-de-Dôme wyginął[8]. W Szwajcarii występuje w dolinie Rodanu, Alpach Berneńskich, nad Jeziorem Genewskim oraz w górach Jura[9].
Morfologia
- Pokrój
- Drzewo dorastające do 20 m wysokości. Korona jest szeroko rozpostarta. Kora ma szarą barwę o różowym odcieniu, łuszczy się dużymi, kwadratowymi płatami[6].
- Liście
- 3- lub 5-dłoniasto klapowane. Mierzą około 10 cm długości i szerokości. Z wierzchu są gładki, natomiast od spodu są lekko owłosione. Na brzegu jest tępo ząbkowany o tępym lub lekko ostrym wierzchołku. Młode liście mają czerwonobrązową barwę, są błyszczące i omszone od spodu, latem stają się zielone i nadal są błyszczące, natomiast jesienią przebarwiają się na żółto. Osadzone są na czerwonych ogonkach liściowych[6][8].
- Kwiaty
- Niepozorne, zebrane są w długie, nagie, zwisające baldachogrona. Mają jasnożółtą barwę[6].
- Owoce
- Składające się z dwóch skrzydlaków rozpostartych pod zmiennym kątem – od prawie ostrego do niemal 180°[8]. Mierzą do 4 cm długości[6].
- Drewno
- Jest twarde. Ma różowobiałą barwę[8].
- Gatunki podobne
- Rośliną podobną jest klon jawor, który ma bardziej wcięte liście[10].
Biologia i ekologia
Rośnie w lasach z przewagą buka i dębu omszonego[8]. Występuje na wyżynach i w górach, na wysokości od 400 do 1900 m n.p.m.[6][10]
Dobrze rośnie w pełnym nasłonecznieniu. Preferuje gleby o odczynie lekko zasadowym[8]. Dobrze znosi okresy suszy, natomiast nie jest wytrzymały na silne mrozy – występuje do 5. strefy mrozoodporności. Jest rośliną wolno rosnącą[6]. Kwitnie na początku kwietnia, prawie w tym samym czasie co klon zwyczajny (Acer platanoides L.)[8], pojawiają się przed liśćmi[9].
Zmienność
W obrębie tego gatunku oprócz podgatunku nominatywnego wyróżniono także jeden podgatunek[3]:
- Acer opalus subsp. obtusatum (Waldst. & Kit. ex Willd.) Gams – występuje na Korsyce, krajach byłej Jugosławii, w Grecji, Albanii, Włoszech oraz północnej części Algierii[11]
Zastosowanie
Drewno tego gatunku ma podobne zastosowanie do klona polnego (Acer campestre L.). Jest używane między innymi w tokarstwie, do wyrobu stołów. Ma zastosowanie także jako drewno opałowe.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-01] (ang.).
- ↑ a b c Acer opalus Mill.. The Plant List. [dostęp 2015-08-29]. (ang.).
- ↑ Acer opalus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b Taxon: Acer opalus Mill.. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2015-08-29]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g Klon włoski. Klony. [dostęp 2015-08-29]. (pol.).
- ↑ Acer opalus Mill.. [w:] Schede di Botanica [on-line]. Altervista. [dostęp 2015-08-29]. (wł.).
- ↑ a b c d e f g Acer opalus. Tela Botanica. [dostęp 2015-08-29]. (fr.).
- ↑ a b Acer opalus Mill.. Infolora. [dostęp 2015-08-29]. (fr.).
- ↑ a b Acer opalus. crdp.ac-besancon.fr. [dostęp 2015-08-29]. (fr.).
- ↑ Taxon: Acer opalus Mill. subsp. obtusatum (Waldst. & Kit. ex Willd.) Gams. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2015-08-29]. (ang.).
- EoL: 5612984
- EUNIS: 150791
- FloraWeb: 13
- GBIF: 7100278
- identyfikator iNaturalist: 198881
- IPNI: 781424-1
- ITIS: 837856
- NCBI: 168567
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2616113
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:781424-1
- Tela Botanica: 193
- identyfikator Tropicos: 200125
- USDA PLANTS: ACOP3
- CoL: 94FR