Klitoria ternateńska
![]() Kwiat | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | bobowce | ||
Rodzina | bobowate | ||
Podrodzina | |||
Rodzaj | klitoria | ||
Gatunek | klitoria ternateńska | ||
Nazwa systematyczna | |||
Clitoria ternatea L. Sp. pl. 2:753. 1753 | |||
Synonimy | |||
| |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Clitoria_ternatea_Blanco2.301-cropped.jpg/220px-Clitoria_ternatea_Blanco2.301-cropped.jpg)
Klitoria ternateńska (Clitoria ternatea L.) – gatunek tropikalnej rośliny należący do rodziny bobowatych (Fabaceae).
Morfologia
Roślina zielna, liście o długości 6–17 cm, naprzemianległe, z 5–7 eliptycznymi listkami o długości 2–7 cm. Kwiaty najczęściej fioletowe, niekiedy białe lub różowe, z żółto-białą plamką w środku. Kwiaty odwrócone o 180 stopni w porównaniu z kwiatkami innych motylkowych. Pod działaniem kwasów kwiat zmienia barwę na czerwoną, zaś zasad – na niebieską[4]. Owoce: zielone, lekko owłosione strąki o długości 5–12 cm.
Zastosowanie
- Ze względu na ładne kwiaty w krajach o tropikalnym klimacie jest uprawiana jako roślina ozdobna.
- W niektórych krajach Azji stosuje się do barwienia żywności.
- Roślina jest wykorzystywana w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej. Tradycja przypisuje jej działanie przeciwstresowe, wzmacniające pamięć i inne. Badania naukowe potwierdziły przeciwbakteryjne, przeciwgorączkowe, przeciwzapalne, przeciwbólowe, moczopędne, znieczulające, przeciwcukrzycowe, owadobójcze działanie ekstraktów, wpływ na agregację płytek krwi oraz działanie relaksujące, połączone z rozluźnieniem mięśni gładkich[5][6]. Etanolowy ekstrakt z korzenia stosowany jest w medycynie ludowej jak lek przeciwastmatyczny. Także w tym zakresie ocena naukowa potwierdza wartość farmaceutyczną wykorzystywanego gatunku. Substancjami aktywnymi mogą być flawonoidy i saponiny obecne w roślinie[7].
Obecność w kulturze i symbolice
- W Indiach kwiaty klitorii (sanskryt: aparadźita, dosłownie: „niezwyciężona”) uważane są za symbol bogini Durgi[potrzebny przypis].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-09-23] (ang.).
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-26].
- ↑ JensJ. Rohwer JensJ., Atlas roślin tropikalnych, Warszawa: Horyzont, 2002, s. 180, ISBN 83-7311-378-9, OCLC 68634821 .
- ↑ B.Parimala Devi, R Boominathan, Subhash C Mandal. Anti-inflammatory, analgesic and antipyretic properties of Clitoria ternatea root. „Fitoterapia”. 74 (4), s. 345–349, 2003. DOI: 10.1016/S0367-326X(03)00057-1. ISSN 0367-326X. (ang.).
- ↑ Mukherjee PK, Kumar V, Kumar NS, Heinrich M. The Ayurvedic medicine Clitoria ternatea--from traditional use to scientific assessment.. „J Ethnopharmacol”. 120 (3), s. 291-301, 2008. DOI: 10.1016/j.jep.2008.09.009. PMID: 18926895. (ang.).
- ↑ Taur DJ, Patil RY. Evaluation of antiasthmatic activity of Clitoria ternatea L. roots.. „J Ethnopharmacol”. 136 (2), s. 374-6, 2011. DOI: 10.1016/j.jep.2011.04.064. PMID: 21575696. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Clitoria ternatea, [w:] Tropical Forages [online], tropicalforages.info [dostęp 2023-04-09] .
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
- EoL: 643360
- Flora of China: 200012053
- Flora of North America: 200012053
- GBIF: 2946519
- identyfikator iNaturalist: 160759
- IPNI: 486606-1
- ITIS: 26543
- NCBI: 43366
- Plant Finder: 280445
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): ild-2539
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:486606-1
- identyfikator Tropicos: 13028697
- USDA PLANTS: CLTE3
- CoL: W9KM