Karbamoilofosforan
| |||||||||
| |||||||||
Ogólne informacje | |||||||||
Wzór sumaryczny | CH4NO5P | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Inne wzory | NH | ||||||||
Masa molowa | 141,02 g/mol | ||||||||
Identyfikacja | |||||||||
Numer CAS | 590-55-6 | ||||||||
PubChem | 278 | ||||||||
| |||||||||
| |||||||||
| |||||||||
|
Karbamoilofosforan (karbamylofosforan), NH
2−CO−OPO2−
3 – organiczny związek chemiczny, mieszany bezwodnik kwasu karbaminowego i fosforowego. Powstaje endogennie w mitochondriach (gdzie wchodzi do cyklu ornitynowego biosyntezy mocznika) i w cytozolu (gdzie jest substratem do biosyntezy pirymidyn)[1][2].
Synteza karbamoilofosforanu
Karbamoilofosforan powstaje w mitochondriach w reakcji jonów HCO−
3 z NH+
4, katalizowanej przez syntetazę karbamoilofosforanową I. W reakcji przebiegającej w cytozolu źródłem azotu jest glutamina, a katalizatorem jest syntetaza karbamoilofosforanowa II[2].
Biosynteza karbamoilofosforanu rozpoczyna się od fosforylacji HCO−
3 przez ATP, co prowadzi do powstania karboksyfosforanu (mieszanego bezwodnika fosforanowo-węglanowego). Ten reaguje następnie z jonem amonowym, tworząc kwas karbaminowy. W końcowym etapie druga cząsteczka ATP fosforyluje kwas karbaminowy, w wyniku czego powstaje karbamoilofosforan[2]. Reakcja ta jest w zasadzie nieodwracalna.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Carbamyl_phosphate_synthase_rn.png/550px-Carbamyl_phosphate_synthase_rn.png)
Formalny zapis reakcji:
- HCO−
3 + ATP → ADP + HO−COO−PO2−
3 - HO−COO−PO2−
3 + NH
3 + OH−
→ HPO2−
4 + H
2N−COO−
+ H
2O - H
2N−COO−
+ ATP → ADP + H
2N−COO−PO2−
3
Udział karbamoilofosforanu w syntezie cytruliny
Grupa karbamoilowa (−CONH
2) karbamoilofosforanu, ze względu na obecność wiązania bezwodnikowego, łatwo reaguje z nukleofilami. W mitochondriach, w reakcji katalizowanej przez karbamoilotransferazę ornitynową, jest ona przenoszona na ornitynę, co prowadzi do powstania cytruliny. Jest to pierwszy etap biosyntezy mocznika w cyklu ornitynowym[2]. Ornityna i cytrulina są aminokwasami, lecz nie są wykorzystywane do budowy białek.
Udział karbamoilofosforanu w syntezie zasad pirymidynowych
W cytozolu, w obecności karbamoilotransferazy asparaginianowej, grupa karbamoilowa karbamoilofosforanu przenoszona jest na asparaginian, co jest pierwszym etapem biosyntezy zasad pirymidynowych. Atomy C2–N3 pierścienia pirymidynowego pochodzą z karbamoilofosforanu, pozostałe z asparaginianu[1].
Przypisy
- Britannica: science/carbamoyl-phosphate