Jan Woleński
![]() Jan Woleński, 2023 | |||
Data i miejsce urodzenia | 21 września 1940 | ||
---|---|---|---|
Zawód, zajęcie | prawnik, filozof | ||
Tytuł naukowy | doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nauk humanistycznych | ||
Alma Mater | |||
Uczelnia | |||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() | |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Jan_Wole%C5%84ski1.jpg/220px-Jan_Wole%C5%84ski1.jpg)
Jan Woleński, właściwie Jan Wiktor Hertrich-Woleński (ur. 21 września 1940 w Radomiu)[1] – polski filozof analityczny, teoretyk prawa, logik, epistemolog i filozof języka, badacz koncepcji prawdy oraz dokonań szkoły lwowsko-warszawskiej, profesor nauk humanistycznych.
Członek Polskiej Akademii Nauk, Polskiej Akademii Umiejętności oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, publicysta. W 2013 roku laureat Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej[2]. Doktor honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego.
Życiorys
Urodził się w rodzinie o korzeniach żydowskich[3].
Edukacja
W latach 1958–1963 studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ), w latach 1960–1964 filozofię na tej samej uczelni.
W 1968 obronił pracę doktorską z analitycznej teorii prawa (Filozofia lingwistyczna a jurysprudencja analityczna) na Wydziale Prawa UJ napisaną pod kierunkiem prof. Kazimierza Opałka, zaś w 1972 uzyskał stopień doktora habilitowanego w zakresie teorii prawa (Logiczne problemy wykładni prawa) na tej samej uczelni.
Kariera naukowa
- 1963–1965, asystent, UJ
- 1965–1968, starszy asystent, UJ
- 1968–1974, adiunkt, UJ
- 1974–1979, docent, UJ
- 1979–1988, docent, Politechnika Wrocławska
- 1988–1990, docent, UJ
- 1990–1992, profesor nadzwyczajny, UJ
- 1992 – profesor nauk humanistycznych, profesor zwyczajny na UJ
- profesor zwyczajny w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie[4]
Działalność społeczna
Był członkiem PZPR od 1965 r. Opuścił szeregi tej partii po wprowadzeniu stanu wojennego w 1981 r. W latach 1980–1990 był członkiem NSZZ „Solidarność”.
W latach 1983–1985 był wydawcą podziemnej gazetki „Riposta” ukazującej się we Wrocławiu. Z powodu wystąpienia z PZPR nie otrzymywał paszportu w latach 1982–1986 i był objęty zakazem prowadzenia zajęć dydaktycznych na Politechnice Wrocławskiej w latach 1982–1988. W latach 1982–1988 wstrzymano wniosek o nadanie mu tytułu profesora.
Był jednym z założycieli Ruchu na Rzecz Demokracji w Krakowie w roku 2007. Jest członkiem Rady Programowej Konwersatorium „Doświadczenie i Przyszłość”. Członek-założyciel reaktywowanego Żydowskiego Stowarzyszenia B’nai B’rith w Rzeczypospolitej Polskiej, a w latach 2007–2012 pełnił funkcję wiceprezydenta.
Jest ateistą[5][6][7]. W latach 60. XX wieku był związany ze Stowarzyszeniem Ateistów i Wolnomyślicieli. Od 2007 roku członek Komitetu Honorowego Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów.
Dorobek naukowy i popularnonaukowy
Jest uważany za kontynuatora tradycji szkoły lwowsko-warszawskiej. W 2013 r. otrzymał Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w obszarze nauk humanistycznych i społecznych za wszechstronną analizę prac szkoły lwowsko-warszawskiej i wprowadzenie jej dokonań do międzynarodowego dyskursu współczesnej filozofii.
Jest autorem lub współautorem prawie 2000 publikacji naukowych i popularnych, z czego 650 zostało napisanych w językach obcych. W tym: książki – 29, artykuły naukowe – 620[8], autoreferaty i abstrakty – 84, skrypty –5, głosy w dyskusjach, polemiki, artykuły informacyjne, artykuły słownikowe, artykuły okolicznościowe, artykuły popularnonaukowe, przedmowy, posłowia i listy – 363, recenzje – 195, prace edytorskie – 30, przedruki – 15, przekłady – 6.
Był promotorem 25 prac doktorskich[8] i recenzentem 27 prac doktorskich i habilitacyjnych.
Członkostwo w towarzystwach naukowych
- Polska Akademia Umiejętności, członek korespondent (od 2010 roku), członek rzeczywisty (od 2020 roku)[9]
- Towarzystwo Naukowe Warszawskie (członek zwyczajny)
- Polska Akademia Nauk (członek korespondent)
- Institut International de Philosophie(inne języki)
Był prezydentem Europejskiego Towarzystwa Filozofii Analitycznej w kadencji 2005–2008. Bierze udział w pracy komitetu redakcyjnego czasopisma „Theoria”(inne języki)[10].
Nagrody
Nagrody naukowe
- 1987: Nagroda im. Tadeusza Kotarbińskiego w dziedzinie filozofii (Wydział I PAN)
- 1991: Societatis Scientiarium Varsoviensis Premium Triennale
- 1996: Nagroda Naukowa miasta Krakowa
- 2001: Nagroda Prezesa Rady Ministrów za wybitny dorobek naukowy
- 2013: Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej[11].
Doktoraty honorowe
Profesury honorowe
- 2022: profesor honorowy Uniwersytetu Jagiellońskiego[13][14]
Ordery i odznaczenia
- 1997: Medal Komisji Edukacji Narodowej
- 2011: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski[15][16]
Nagrody kulturalne
- 2004: Nagroda Krakowska Książka Miesiąca (listopad) za książkę Granice niewiary
- 2020: Kowadło Kuźnicy przyznane przez Stowarzyszenie „Kuźnica”[17]
Publikacje (wybór)
- Wstęp do nauki o państwie i prawie, wraz z Marią Borucką-Arctową, UJ, Kraków, 1972 (wyd. 3.).
- Z zagadnień analitycznej filozofii prawa, Quaestiones ad philosophiam analyticam iuris pertinentes, Warszawa, PWN, 1980.
- Filozoficzna szkoła lwowsko-warszawska, Warszawa, PWN, 1985.
- Logic and philosophy in the Lvov-Warsaw school, Dordrecht, London, Kluwer, 1989.
- Kotarbiński, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1990.
- Kotarbinski: logic, semantics and ontology (ed.), Dordrecht, Kluwer Academic Publishers, 1990.
- Metamatematyka a epistemologia, Warszawa, PWN, 1993.
- Philosophical Logic in Poland (ed.), Dordrecht, London, Kluwer Academic Publishers, 1994.
- Wstęp do prawoznawstwa, wraz z Marią Borucką-Arctową, WPiAUJ, Kraków, 1995.
- W stronę logiki, Aureus, Krakow, 1996. (Wybór artykułów.)
- Szkoła Lwowsko-Warszawska w polemikach, Warszawa, Scholar, 1997.
- Alfred Tarski and the Vienna circle: Austro-Polish connections in logical empiricism, wydane wraz z Eckehartem Köhlerem, Dordrecht, London, Kluwer Academic, 1999.
- Okolice filozofii prawa, Universitas, Kraków, 1999.
- Epistemologia, 3 tomy, Aureus, Kraków, 2000.
- Myśli filozoficzne i jeszcze inne, Universitas, Kraków, 2000.
- Granice niewiary, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 2004.
- Epistemologia. Poznanie, prawda, wiedza i realizm, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2006.
- Lustracja jako zwierciadło, Universitas, 2007.
- Historia filozofii polskiej, wraz z Janem Skoczyńskim, Wydawnictwo WAM, Kraków, 2010
- Szkice o kwestiach żydowskich, Wydawnictwo Austeria Klezmerhojs, Kraków, Budapeszt, 2011
- Essays on Logic and Its Applications in Philosophy, Peter Lang, Frankfurt am Main 2011,
- L’école de Lvov-Varsovie: Philosophie et logique en Pologne (1895-1939), Vrin, Paris 2011.
- Historico-Philosophical Essays, v. 1, Copernicus Center Press, Kraków 2013
- Wykłady z analitycznej filozofii balangi, Brosz, Rzeszów 2013
- Jan Woleński. Wierzę w to, co potrafię zrozumieć, rozmawiają S. Kołodziejczyk, J. Prusak i J. Workowska, Copernicus Center Press, Kraków 2014
- Wykłady o naturalizmie, Wydawnictwo UMK, Toruń 2016
- Logika i inne sprawy, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania, Rzeszów/Copernicus Center Press, Kraków 2017, 330 s.
- Logic and Its Philosophy, Peter Lang, Berlin 2018
- Dwa szkice o Holokauście, Austeria, Kraków 2019
- Semantics and Truth, Springer Nature, Heidelberg 2019
- Rozmaitości filozoficzne i inne, Universitas, Kraków 2022
- Hasło Systemy Leśniewskiego w Encyklopedii PWN[18].
Przypisy
- ↑ Woleński Jan, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-03-25] .
- ↑
Laureat Nagrody FNP w obszarze nauk humanistycznych i społecznych, prof. Jan Woleński, kanał Fundacji na rzecz Nauki Polskiej na YouTube, 17 grudnia 2013 [dostęp 2021-09-19].
- ↑ Marek Rembierz. Odkrywanie tożsamości żydowskiej w cieniu Holokaustu a dziedzictwo polskiej wielokulturowości – wyzwania dla edukacji i dialogu międzykulturowego. „Edukacja Międzykulturowa”. 3, s. 39–99, 2014. [zarchiwizowane z adresu].
- ↑ prof. dr hab. Jan Woleński [online], www.wsiz.rzeszow.pl [dostęp 2018-01-04] .
- ↑ Jan Woleński: Granice niewiary. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2004.
- ↑ Jan Woleński: Wierzę w to, co potrafię zrozumieć. Kraków: Copernicus Center Press, 2014, s. 145. Cytat: Jestem agnostykiem, ale ze wskazaniem ateistycznym (...). Uważam, że nie potrafię udowodnić ani istnienia Boga, ani nieistnienia Boga, ale muszę wybrać. I wybieram niewiarę. (...) Teza „za” ma być udowodniona, a nie teza „przeciw”. Ja nie akceptuję tezy „za”, bo potrafię pokazać rozmaite kłopoty pojęciowe i logiczne, ale muszę wybrać jakąś ewentualność, a nie poprzestać na postawie negatywnej. To jest ateizm praktyczny, ale nie jest to teoria świata, bo być nią nie może.
- ↑ Małgorzata I. Niemczyńska: Książka dla studentów: Dowód na nieistnienie. wyborcza.pl, 29 września 2012. [dostęp 2016-09-04].
- ↑ a b Prof. dr hab. Jan Woleński – laureat Nagrody FNP 2013 [online], Fundacja na rzecz Nauki Polskiej [dostęp 2021-01-06] (pol.).
- ↑ Hertrich-Woleński, Jan [online], Polska Akademia Nauk – Członkowie PAN, 1 maja 2020 [dostęp 2023-02-01] (pol.).
- ↑ Theoria:Editorial Board.
- ↑ Informcje na stronie internetowej Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
- ↑ Prof. Jan Woleński doktorem honoris causa UŁ. Uniwersytet Łódzki, 15 stycznia 2020. [dostęp 2020-01-22].
- ↑ Łukasz Wspaniały: Jan Woleński profesorem honorowym Uniwersytetu Jagiellońskiego. uj.edu.pl, 17 października 2022. [dostęp 2022-10-24]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Klaudia Warzecha: Kraków. Profesor Jan Woleński dołączył do grona profesorów honorowych Uniwersytetu Jagiellońskiego. dziennikpolski24.pl, 17 października 2022. [dostęp 2022-10-24]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ M.P. z 2011 r. nr 111, poz. 1116.
- ↑ Ordery dla zasłużonych wykładowców i pracowników naukowych UJ. prezydent.pl, 2011-10-01. [dostęp 2011-10-03].
- ↑ 24 lutego 2020 – Relacja z uroczystości wręczenia Kowadła Kuźnicy prof. Janowi Woleńskiemu. Kuźnica, 25 lutego 2020. [dostęp 2020-04-17].
- ↑ Leśniewskiego systemy, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-09-17] .
Bibliografia
- Prof. dr hab. czł. rzecz. PAN Jan Hertrich-Woleński, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2020-05-14] .
Linki zewnętrzne
Prof. Jan Woleński przeciwko klerykalizacji kraju, kanał Racjonalista.tv na YouTube, 19 listopada 2014 [dostęp 2021-09-17].
Jan Woleński w bazie Mathematics Genealogy Project (ang.) [dostęp 2021-10-30].
- Jan Woleński – artykuły w bibliotece Polona
- p
- d
- e
XX wiek |
|
---|---|
XXI wiek |
|
- ISNI: 000000008175877X
- ORCID: 0000-0001-7676-7839
- VIAF: 110163871
- LCCN: n86059304
- GND: 128961929
- BnF: 12099385h
- SUDOC: 029348471
- NKC: jn20000605637
- BNE: XX865655
- NTA: 07382738X
- BIBSYS: 90721809
- CiNii: DA03051096
- PLWABN: 9810542438105606
- NUKAT: n94301151
- J9U: 987007280834505171
- LNB: 000077412
- CONOR: 65116771
- LIH: LNB:Vmy;=CM
- PWN: 3997652
- PAN: HERTRICH-WOLEŃSKI, Jan
- identyfikator osoby w serwisie „Nauka Polska”: 6436
- Ludzie Nauki: x9jpD7Jg84V