Jan Moll
![]() Jan Witold Moll, 1976 r. | |||
Państwo działania | Polska | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 24 października 1912 | ||
Data i miejsce śmierci | 2 czerwca 1990 | ||
profesor nauk medycznych | |||
Specjalność: chirurgia, kardiochirurgia | |||
Alma Mater | Uniwersytet Warszawski | ||
Doktorat | 1946 – nauki medyczne | ||
Habilitacja | 1957 – nauki medyczne | ||
Profesura | 1961 | ||
Doktor honoris causa Akademia Medyczna w Białymstoku – 1984 Śląski Uniwersytet Medyczny – 1990 | |||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Heart_transplantation_by_prof._Jan_Witold_Moll.jpg/220px-Heart_transplantation_by_prof._Jan_Witold_Moll.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Lodz_grobowiec_Jana_Witolda_Molla.jpg/220px-Lodz_grobowiec_Jana_Witolda_Molla.jpg)
Jan Witold Moll (ur. 24 października 1912 w Schönsee, zm. 2 czerwca 1990 we Wrocławiu) – kardiochirurg, jeden z pionierów kardiochirurgii w Polsce[1]. Pierwszy w Polsce podjął (nieudaną) próbę operacji przeszczepu serca[2][3].
Rodzice i rodzeństwo
Ojciec, Tadeusz Moll, był magistrem farmacji i właścicielem apteki „Pod Lwem” w Inowrocławiu. Matka – Bronisława, z d. Stachanowska. Miał dwoje rodzeństwa: starszą siostrę Marię Izabelę (1910–1972) i młodszego brata Henryka (1918–1980)[4].
Życiorys
Absolwent ówczesnego gimnazjum, dziś Liceum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu. Studiował medycynę w Poznaniu, Nancy i w Warszawie, gdzie w czerwcu 1939 uzyskał dyplom lekarza. W czasie wojny pracował jako chirurg w Radomiu pod kierownictwem profesora Kazimierza Nowakowskiego, z narażeniem życia ratując m.in. żołnierzy AK. Po wojnie był związany początkowo ze Szpitalem im. Józefa Strusia w Poznaniu, gdzie w 1949 stworzył od podstaw Oddział Chirurgii Torakalnej. W Poznaniu w 1946 doktoryzował się, a w 1957 uzyskał stopień doktora habilitowanego i stanowisko docenta w tamtejszej Akademii Medycznej. W 1961 otrzymał tytuł profesora[3][5].
1 czerwca 1958 został przeniesiony z Akademii Medycznej w Poznaniu do Akademii Medycznej w Łodzi na stanowisko kierownika II Kliniki Chirurgicznej w Szpitalu Klinicznym im. dr. Seweryna Sterlinga w Łodzi, przekształconej w 1975 w Klinikę Kardiochirurgiczną Instytutu Kardiologii Akademii Medycznej w Łodzi i nieprzerwanie piastował to stanowisko aż do przejścia w stan spoczynku w 1983. Od 1977 był ponadto dyrektorem Instytutu Kardiologii Akademii Medycznej w Łodzi[3][6].
W 1958 wyjechał na roczne stypendium w ramach Fundacji Rockefellera do kliniki chirurgicznej uniwersytetu w Minneapolis w USA pod kierownictwem profesora Clarence’a W. Lilleheia, gdzie zapoznał się z aktualnymi osiągnięciami w kardiochirurgii. W trakcie pobytu wielokrotnie odwiedzał Klinikę Mayo w Rochester, gdzie jako czołowy kardiochirurg pracował John W. Kirklin. Na zakończenie pobytu w USA zwiedził przodujące ośrodki chirurgii serca i naczyń w Ameryce i Wielkiej Brytanii, między innymi klinikę profesora Michaela DeBakeya w Houston, który zapoznał go z nowymi technikami w chirurgii naczyniowej z zastosowaniem protez dakronowych. Tam poznał także Dentona Cooleya i obserwował jego nadzwyczajną technikę chirurgiczną[3][7].
Po powrocie do Łodzi wiedzę i umiejętności zdobyte podczas pobytu w USA zastosował w swojej klinice, co zaowocowało stworzeniem i rozwojem łódzkiego ośrodka kardiochirurgii. Wkrótce głównym zainteresowaniem Kliniki stały się choroby serca, klatki piersiowej i naczyń. W 1959 w Łodzi wykonał pierwszą operację z wykorzystaniem krążenia pozaustrojowego. Należy podkreślić, że operacje z krążeniem pozaustrojowym były wykonywane z użyciem aparatu płuco-serce skonstruowanym przez prof. Jana Molla we współpracy z inżynierami – Franciszkiem Płużkiem i Stanisławem Szymkowiakiem z Zakładów im. Hipolita Cegielskiego w Poznaniu. Przeważały operacje wad wrodzonych i zastawkowych serca[3][8][9].
W 1963 wykonał pierwszą w Polsce komisurotomię mitralną (poszerzenie zwężonej zastawki mitralnej) u ciężarnej z krytycznym zwężeniem zastawki mitralnej. 24 stycznia 1967 wszczepił pierwszą w Polsce sztuczną zastawkę aortalną. W tym samym roku dokonał wszczepienia pierwszego sztucznego rozrusznika serca z wykorzystaniem elektrod nasierdziowych[10].
W styczniu 1969 podjął próbę pierwszego przeszczepu serca w Polsce. Rok później rozpoczął leczenie choroby wieńcowej za pomocą żylnych pomostów aortalno-wieńcowych. W 1972 wykonał arterializację żył serca, modyfikując metodę Becka, podwiązaniem żyły wielkiej serca przy spływie do zatoki wieńcowej. W piśmiennictwie ta zmodyfikowana operacja jest znana jako „arterializacja żył serca sposobem Becka-Molla”[11][12][13].
W połowie lat 70. XX wieku w klinice wprowadzono przeszczepy aortalnych zastawek allogennych i przeszczepy allogennej aorty wraz z zastawką aortalną w tętniakach aorty wstępującej, głównie w zespole Marfana[11].
Wprowadził także, we współpracy z położnikami i anestezjologami, kompleksowy program prowadzenia kobiet w ciąży z wadami serca i sztucznymi zastawkami, co było ewenementem nie tylko w skali krajowej[11].
Należał do wielu krajowych i zagranicznych towarzystw naukowych. Był członkiem licznych międzynarodowych i krajowych towarzystw naukowych oraz członkiem honorowym wielu uniwersytetów w kraju i zagranicą[14].
Wykształcił wielu specjalistów w zakresie chirurgii ogólnej, oraz kardiochirurgii i stworzył szkołę chirurgiczną, której uczniowie zajęli wiele stanowisk kierowniczych w ośrodkach akademickich całego kraju[14][15].
Za swoje osiągnięcia odznaczony został między innymi[16] Krzyżem Komandorskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem 10-lecia Polski Ludowej, Medalem 30-lecia Polski Ludowej, Medalem 40-lecia Polski Ludowej oraz był laureatem nagród naukowych Ministra Zdrowia[17].
W 1984 uhonorowano go tytułem doctora honoris causa Akademii Medycznej w Białymstoku[18][17].
W 1990 został uhonorowany ponownie tytułem doctora honoris causa przez Śląski Uniwersytet Medyczny[17].
Zmarł we Wrocławiu uczestnicząc w medycznym zjeździe naukowym. Pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.
Życie prywatne
Żona, Izabela ze Staniewskich, magister farmacji, pochodziła także z rodziny aptekarskiej. Pracowała jako farmaceuta początkowo w aptece rodzinnej, a następnie w aptece Szpitala im. Józefa Strusia w Poznaniu. Po narodzinach trzeciego dziecka przestała pracować zawodowo. Zajęła się wychowaniem trójki, a następnie czwórki dzieci (córki – Jolanta, Jadwiga, Izabella i syn Jacek Moll – kardiochirurg dziecięcy) i przez całe życie wspierała karierę lekarską oraz naukową męża[4].
Dokonania
- w 1953 skonstruował pierwszy polski aparat sztucznego płucoserca do krążenia pozaustrojowego (wspólnie z inżynierami Zakładów Hipolita Cegielskiego w Poznaniu)
- w 1954 przeprowadził pierwsze w Polsce lewostronne cewnikowanie serca
- pierwszy w Polsce wszczepił sztuczną zastawkę aortalną
- pierwszy w Polsce założył pomosty aortalno-wieńcowe (tzw. by-passy)
- 4 stycznia 1969 próbował jako pierwszy w Polsce przeszczepić serce, bez powodzenia. Było to trzynaście miesięcy po pierwszej na świecie transplantacji serca przeprowadzonej w Kapsztadzie przez prof. Christiaana Barnarda.
- autor kilkuset prac naukowych w fachowych czasopismach krajowych i zagranicznych oraz dwóch podręczników: „Technika resekcji tkanki płucnej” i „Atlas wad serca” – tłumaczony na kilka języków
- promotor 27 rozpraw doktorskich
- stworzył warunki do przeprowadzenia dziewięciu przewodów habilitacyjnych
Przypisy
- ↑ Wojciech Noszczyk (red.) - O chirurgii polskiej końca XX wieku. Fundacja Polski Przegląd Chirurgiczny, Warszawa, 2001, s. 185, język polski, ISBN 83-911977-4-3
- ↑ Adam Czerwiński: Profesor Moll przeszczepia serce. wyborcza.pl, 2012-07-10.
- ↑ a b c d e W Łodzi dokonano operacji, o której mówił cały świat. Jan Moll i jego pionierska operacja. dzienniklodzki.pl. [dostęp 2022-07-23].
- ↑ a b Joanna Dolna. Dzieje aptekarskiej rodziny Mollów. „Tygodnik Niedziela”. ISSN 0208-872X.
- ↑ Prof. zw. dr Jan Moll, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2021-01-16] .
- ↑ Jerzy Kuch i inni 2008 ↓, s. 274.
- ↑ Jan Moll: Tajemnice serca – wspomnienia. Łódź: Wydawnictwo ADI, 1997, s. 78–98. ISBN 83-85815-18-X.
- ↑ Zarys kardiochirurgii. Zbigniew Religa (red.). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1993, s. 13. ISBN 83-200-1732-7.
- ↑ Jerzy Kuch i inni 2008 ↓, s. 279.
- ↑ JarosławJ. Drożdż JarosławJ., RyszardR. Jaszewski RyszardR., Sześćdziesięciolecie kardiologii w Szpitalu im. Seweryna Sterlinga (1950–2010), „Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska”, 7 (4, s-472–475), 2010, ISSN 1731-5530 [dostęp 2021-01-16] [zarchiwizowane z adresu 2021-01-16] .
- ↑ a b c Jerzy Kuch i inni 2008 ↓, s. 280.
- ↑ 15. Kardiochirurgia. W: O chirurgii polskiej końca XX wieku. Wojciech Noszczyk (red.). Warszawa: Fundacja Polski Przegląd Chirurgiczny, 2001, s. 280. ISBN 83-911977-4-3.
- ↑ Artur Bartoszcze: Wpływ rodzaju śródoperacyjnej ochrony serca pacjentów poddanych operacji pomostowania tętnic wieńcowych. Kraków: Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Wydział Lekarski, 2005.
- ↑ a b Jan Witold Moll (1912-1990).. ptkardio.pl. [dostęp 2024-04-14]. (pol.).
- ↑ Jerzy Kuch i inni 2008 ↓, s. 281-290.
- ↑ Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, str. 863
- ↑ a b c Jerzy Kuch i inni 2008 ↓, s. 281.
- ↑ Doktorzy Honoris Causa [online], Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2021-01-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-10] .
Bibliografia
- JerzyJ. Kuch JerzyJ., JanuszJ. Skalski JanuszJ., WandaW. Kawalec WandaW., Polskie szkoły kardiologiczne - kardiochirurgiczne - kardiologii dziecięcej, wyd. I, warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, ISBN 83-901168-1-2 .
- PWN: 3942812
- identyfikator osoby w serwisie „Nauka Polska”: 63653