Józef Mrozek
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 4 lipca 1908 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 11 lutego 1970 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1929–1959 |
Siły zbrojne |
|
Jednostki | Batalion Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 10A,
|
Stanowiska | dowódca 1 kompanii Brygady im. Dąbrowskiego,
|
Główne wojny i bitwy |
|
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/J%C3%B3zef_Mrozek_gr%C3%B3b.jpg/220px-J%C3%B3zef_Mrozek_gr%C3%B3b.jpg)
Józef Mrozek (ur. 4 lipca 1908 w Brzozowie, zm. 11 lutego 1970 w Warszawie) – działacz komunistyczny, pułkownik Wojska Polskiego, funkcjonariusz MBP.
Życiorys
Urodził się 4 lipca 1908 w Brzozowie[1]. Był synem Andrzeja i Katarzyny. 20 lutego 1929 zdał egzamin dojrzałości w Gimnazjum Klasycznym w Brzozowie[1][2][3]. Od 1929 służył w Wojsku Polskim. Do stycznia 1931 odbywał służbę wojskową w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 10A w Nisku i w 39 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich w Jarosławiu. W 1931 podjął pracę jako praktykant w Izbie Skarbowej w Poznaniu. Od listopada 1931 do maja 1933 reporter w "Dzienniku Gdyńskim". Uczestniczył w działalności kulturalno-oświatowej ZMW "Wici". Od 1934 sekretarz Związku Bezrobotnych w Gdyni. W 1935 został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1934 i 3061. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty[4].
Na przełomie 1936 i 1937, po krótkim okresie pracy w "Krakowskim Kurierze Wieczornym", wyjechał nielegalnie do Hiszpanii, gdzie walczył w wojnie domowej w Brygadzie im. Jarosława Dąbrowskiego, w której był dowódcą 1 kompanii, a następnie 1 batalionu. Uczestniczył w obronie Madrytu. Ranny w kwietniu 1937 pod Morata de Tajuña, przebywał w szpitalach w Murii i Orihuela. Od listopada 1937 dowódca kompanii w polskim batalionie rezerwowym w Casas-Ibáñez koło Albacete. W marcu 1938 powrócił do Batalionu im. Dąbrowskiego i jako dowódca kompanii walczył na froncie aragońskim (Belchite, Caspe, Lerida). W maju tego roku został członkiem Komunistycznej Partii Hiszpanii. W bitwie nad Ebro (lipiec-wrzesień 1938) adiutant batalionu w stopniu kapitana. Po wycofaniu Brygad Międzynarodowych z szeregów armii republikańskiej przebywał w obozach repatriacyjnych w Katalonii (Pradel, Palafrugell), po upadku Barcelony w styczniu 1939 zgłosił się ponownie na front i jako zastępca dowódcy, następnie dowódca nowo uformowanego batalionu polskiego brał udział w ostatnich walkach odwrotowych. Drukował w Hiszpanii korespondencje: artykuły w "Dąbrowszczaku" i "Ochotniku Wolności". 9 lutego 1939 wraz z innymi żołnierzami Brygady internowany we Francji.
Członek KPH i KPF. Po wkroczeniu Niemców do Francji, w marcu 1941 zgłosił się na roboty do Niemiec z zamiarem przedostania się do Polski. Pracował w stoczni w Bremie, skąd jesienią 1941 przedostał się do Warszawy.
Początkowo współpracował ze Stowarzyszeniem Przyjaciół ZSRR, następnie wstąpił do PPR i GL. Zajmował się organizowaniem prasowego organu GL i został redaktorem naczelnym pisma "Gwardzista". Z racji przygotowania wojskowego skierowano go na doradcę pierwszego oddziału partyzanckiego GL. W końcu maja 1942 wyjechał w lasy piotrkowskie, gdzie wstąpił do oddziału GL im. Stefana Czarnieckiego, dowodzonego przez Franciszka Zubrzyckiego "Małego Franka". 10 czerwca 1942 został ranny w walce z Niemcami koło wsi Polichno, a następnego dnia schwytany i uwięziony w Piotrkowie i Radomiu, następnie zesłany do obozu w Auschwitz. W marcu 1943 przewieziony do obozu w Gross-Rosen, pod koniec 1943 do Sachsenhausen, gdzie był członkiem Międzynarodowego Komitetu Ruchu Oporu.
Po wyzwoleniu obozu i powrocie do Polski w maju 1945 został funkcjonariuszem aparatu bezpieczeństwa; od sierpnia 1945 do lutego 1946 był dyrektorem gabinetu ministra bezpieczeństwa publicznego, od marca 1946 do lutego 1947 szefem Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Gdańsku, od marca 1947 do października 1948 szefem WUBP w Szczecinie, od listopada 1948 do stycznia 1950 szefem WUBP w Poznaniu. Od 1950 w stanie spoczynku, redaktor "Rolnika Polskiego" i sekretarz redakcji "Sztandaru Młodych". 13 listopada 1956 przywrócony do służby i wyznaczony na stanowisko zastępcy szefa Oddziału II Sztabu Generalnego WP. 7 września 1959 przeszedł na emeryturę. Zmarł 11 lutego 1970 w Warszawie. Pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kwatera B18-4-11)[5].
Ordery i odznaczenia
- Order Krzyża Grunwaldu II klasy
- Order Sztandaru Pracy II klasy
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Partyzancki
- Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
- Złoty Krzyż Zasługi
- Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1966)[6]
Przypisy
- ↑ a b Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum Humanistycznego w Brzozowie za rok 1928/29. Brzozów: 1929, s. 35.
- ↑ Uczniowie oraz absolwenci Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Brzozowie. W: Jerzy Ferdynand Adamski: 75 lat Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Brzozowie. Brzozów: Muzeum Regionalne PTTK w Brzozowie, 1984, s. 33.
- ↑ Lista absolwentów szkoły na stronie Zjazdu w 2009. lobrzozow.edupage.org. [dostęp 2014-05-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (8 maja 2014)].
- ↑ Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 74.
- ↑ Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze
- ↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 30, 31 grudnia 1966, s. 1.
Bibliografia
- Twarze poznańskiej bezpieki. Wystawa, Instytut Pamięci Narodowej
- Polski Słownik Biograficzny, t. XXII/1, Wrocław-Warszawa-Gdańsk 1977
- Edward Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową, Warszawa 1982
- Hiszpańska wojna narodoworewolucyjna 1936-1939 i udział w niej Polaków, dodatek do nr 3/1986 Wojskowego Przeglądu Historycznego, Warszawa 1986
- Aparat bezpieczeństwa w województwie gdańskim w latach 1945-1990, Instytut Pamięci Narodowej, Gdańsk 2010.
- Uczniowie oraz absolwenci Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Brzozowie. W: Jerzy Ferdynand Adamski: 75 lat Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Brzozowie. Brzozów: Muzeum Regionalne PTTK w Brzozowie, 1984, s. 33.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2004. ISBN 978-83-7188-691-1.
- Dane osoby z katalogu funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa. bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2014-05-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (9 maja 2014)].