Habemus papam
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Habemus_Papam_1415.jpg/220px-Habemus_Papam_1415.jpg)
Habemus papam (łac. „mamy papieża”) – formuła wygłaszana po dokonaniu wyboru nowego papieża przez konklawe. Formułę tę wypowiada kardynał protodiakon z balkonu bazyliki św. Piotra na Watykanie.
Obecny tekst formuły
Oryginalna wersja łacińska
|
Polskie tłumaczenie
|
Błędy gramatyczne
Ogłaszając wybór kardynała Josepha Ratzingera w 2005 roku, kardynał Jorge Medina Estévez popełnił błąd gramatyczny[1], używając niewłaściwego łacińskiego przypadku (dopełniacza, łac. genetivus), mówiąc: qui sibi nomen imposuit Benedicti Decimi Sexti. Podobny błąd popełnił dwukrotnie kardynał Pericle Felici, ogłaszając wybór Albino Lucianiego oraz Karola Wojtyły, mówiąc w pierwszym przypadku: qui sibi nomen imposuit Joannis Pauli Primi, zamiast ...Joannem Paulum Primum, a w drugim przypadku: ...Joannis Pauli, zamiast ...Joannem Paulum Secundum (Felici ominął słowo Secundi / Secundum). W 1958 roku kardynał Canali powiedział: qui sibi nomen imposuit Ioannis Vigesimi Tertii, zamiast Ioannem Vigesimum Tertium. We wszystkich przypadkach oficjalne dokumenty Watykanu wydane po wygłoszeniu formuły habemus papam korygują cytaty kardynałów, przytaczając je poprawnie w bierniku, mimo że faktycznie wygłoszone były błędnie w dopełniaczu.
Historia
Nie wiadomo, kiedy zapoczątkowano zwyczaj ogłaszania wyboru papieża za pomocą tej formuły. Najstarszy odnotowany w źródłach tekst formuły Habemus Papam pochodzi z 1484, kiedy protodiakon Francesco Piccolomini następującymi słowami ogłosił wybór kardynała Giovanniego Battisty Cibo z Molfetty na papieża Innocentego VIII[2]:
- Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Reverendissimus Dominus cardinalis Melfictensis electus est in summum pontificem et elegit sibi nomen Innocentium Octavum[3].
W źródłach historycznych odnotowano dosłowne brzmienie formuły przy okazji licznych konklawe począwszy od XV wieku. Ich porównanie wskazuje, że przez długi czas nie miała ona ściśle ustalonego tekstu.
Data | Kardynał diakon wygłaszający formułę | Wybrany papież | Tekst formuły |
---|---|---|---|
29 sierpnia 1484 | Francesco Piccolomini | Giovanni Battista Cibo – jako Innocenty VIII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Reverendissimus Dominus cardinalis Melfictensis electus est in summum pontificem et elegit sibi nomen Innocentium Octavum[2] |
11 sierpnia 1492 | Francesco Piccolomini | Rodrigo Borgia – jako Aleksander VI | Papam habemus Reverendissimum Dominum Vicecancellarium Alexandrum Sextum[4] |
1 listopada 1503 | Raffaele Sansoni Riario | Giuliano della Rovere – jako Juliusz II | Papam habemus Reverendissimum Dominum Cardinalem Sancti Petri ad Vincula, qui vocatur Julius Secundus[5] |
11 marca 1513 | Alessandro Farnese | Giovanni de Medici – jako Leon X | Gaudium magnum nuntio vobis! Papam habemus, Reverendissimum Dominum Johannem de Medicis, Diaconum Cardinalem Sanctae Mariae in Domenica, qui vocatur Leo Decimus[6] |
9 stycznia 1522 | Marco Cornaro | Adrian van Utrecht – jako Hadrian VI | Habemus Papam, Adrianus Dortoniensis![7] |
13 października 1534 | Innocenzo Cibo | Alessandro Farnese – jako Paweł III | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Reverendissimum Dominum Alexandrum Episcopum Hostiensem, Cardinalem de Farnesio nuncupatum, qui imposuit sibi nomen Paulus Tertius[8] |
13 maja 1572 | Girolamo Simoncelli | Ugo Boncompagni – jako Grzegorz XIII | Annuntio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Reverendissimus Dominus Cardinalis Sancti Sixti electus est in Summum Pontificem, et elegit sibi nomen Gregorius Tertius Decimus[9] |
24 kwietnia 1585 | Ferdinando de' Medici | Felice Peretti de Montalto – jako Sykstus V | Annuntio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Illustrissimum et Reverendissimum Dominum Cardinalem de Monte Alto, qui Sixtus Quintus vocatur[10] |
15 września 1644 | Francesco Barberini | Giovanni Battista Pamphili – jako Innocenty X | Annuncio vobis gaudium magnum, habemus Papam Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Johannem Baptistum Pamphilium, qui sibi nomen imposuit Innocentium Decimum[11] |
7 kwietnia 1655 | Giangiacomo Teodoro Trivulzio | Fabio Chigi – jako Aleksander VII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Fabium Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem Chisium, qui elegit sibi nomen Alexandrum Septimum[12] |
20 czerwca 1667 | Rinaldo d'Este | Giulio Rospigliosi - jako Klemens IX | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimus Dominus Julius tituli Sancti Sixti Presbiter Cardinalis Rospigliosus electus est in Summum Pontificem, et imposuit sibi nomen Clemens Nonus![13] |
29 kwietnia 1670 | Francesco Maidalchini | Emilio Altieri – jako Klemens X | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Aemilius Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyter Cardinalis Alterius electus est in Summum Pontificem, et imposuit sibi nomen Clemens Decimus![14] |
21 września 1676 | Francesco Maidalchini | Benedetto Odescalchi – jako Innocenty XI | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Reverendissimum Benedictum Titulo Sancti Honufrii Cardinalem Odeschalcum, qui sibi nomen imposuit Innocentium Undecimum[15] |
6 października 1689 | Francesco Maidalchini | Pietro Ottoboni – jako Aleksander VIII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus, Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Petrum Episcopum Portuensem Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem Ottobonum, qui imposuit sibi nomen Alexander Octavus[16] |
12 lipca 1691 | Urbano Sacchetti | Antonio Pignatelli – jako Innocenty XII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Antonium Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem Pignatellum. Qui imposuit sibi nomen Innocentius Duodecimus[17] |
23 listopada 1700 | Benedetto Pamphilj | Giovanni Francesco Albani – jako Klemens XI | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Eminentissimum et Reverendissimum Dominum, Dominum Joannem Franciscum Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem Albanum, qui imposuit sibi Nomen: Clemens Undecimus[18] |
8 maja 1721 | Benedetto Pamphilj | Michelangelo Conti – jako Innocenty XIII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Michaelem Angelum Tituli Sanctorum Quirici et Iulitta Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem de Comitibus, qui sibi nomen imposuit Innocentius Tertius Decimus[19] |
29 maja 1724 | Benedetto Pamphilj | Vincenzo Maria Orsini – jako Benedykt XIII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus: Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Fratrem Vincentium Mariam Cardinalem Ursinum Episcopum Portuensem, qui sibi nomen imposuit Benedictus Tertius Decimus[20] |
12 lipca 1730 | Lorenzo Altieri | Lorenzo Corsini – jako Klemens XII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Laurentium Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem Corsinum Episcopum Tusculanum, qui sibi Nomen imposuit Clemens Duodecimus[21] |
17 sierpnia 1740 | Carlo Maria Marini | Prospero Lambertini – jako Benedykt XIV | Annuncio vobis gaudium magnum: habemus Papam, Eminentissimum ac Reverendissimum Dominum Prosperum, tituli Sanctae Crucis in Ierusalem, Presbyterum Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem Lambertinum, Archiepiscopum Bononiensem,qui sibi nomen imposuit Benedictus Decimusquartus[22] |
6 lipca 1758 | Alessandro Albani | Carlo Rezzonico – jako Klemens XIII | Annuncio Vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Carolum tituli sancti Marci Presbyterum Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem Rezzonicum, Episcopum Patavinum, qui sibi nomen imposuit Clemens Tertius Decimus[23] |
19 maja 1769 | Alessandro Albani | Lorenzo Ganganelli – jako Klemens XIV | Annuncio Vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum et reverendissimum Dominum Fratrem Laurentium tituli Sanctorum Duodecim Apostolorum Presbiterum Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem Ganganelli, qui sibi nomen imposuit Clemens Quartus Decimus[24] |
15 lutego 1775 | Alessandro Albani | Giovanni Angelo Braschi – jako Pius VI | Annuncio Vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Ioannem Angelum, tituli Sancti Onuphrii Presbyterum Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem Braschi, qui sibi Nomen imposuit Pius Sextus[25] |
14 marca 1800 | Antonio Maria Doria Pamphili | Gregorio Barnaba Chiaramonti – jako Pius VII | Annuncio Vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum et reverendissimum Dominum Gregorium Barnabum, tituli sancti Callixti Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem Chiaramonti, qui sibi nomen imposuit Pius Septimus[26] |
28 września 1823 | Fabrizio Dionigi Ruffo | Annibale Della Genga – jako Leon XII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus, Eminentissimum ac Reverendissimum Dominum Annibalem, tituli Sanctae Mariae Transtiberim, presbyterum Sanctae Romanae Ecclesiae cardinalem Della Genga, qui sibi imposuit nomen Leo Duodecimus[27] |
31 marca 1829 | Giuseppe Albani | Francesco Saverio Castiglioni – jako Pius VIII | Annuncio Vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum Franciscum Xaverium, episcopum Tusculanum, Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem Castiglioni, qui sibi imposuit nomen Pius Octavus[28] |
2 lutego 1831 | Giuseppe Albani | Mauro Cappellari – jako Grzegorz XVI | Annuncio Vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Maurum Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem Cappellari, qui sibi nomen imposuit Gregorius Sextus Decimus[29] |
17 czerwca 1846 | Tommaso Riario Sforza | Giovanni Maria Mastai Ferretti – jako Pius IX | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Ioannem Mariam Mastai Ferretti, Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem, qui sibi nomen imposuit Pius Nonus[30] |
20 lutego 1878 | Prospero Caterini | Gioacchino Pecci – jako Leon XIII | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Ioachim Pecci, qui sibi nomen imposuit Leonis Decimi Tertii[31] |
4 sierpnia 1903 | Luigi Macchi | Giuseppe Sarto – jako Pius X | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Cardinalem Josephum Sarto, qui sibi nomen imposuit Pius Decimus[32] |
3 września 1914 | Francesco Salesio della Volpe | Giacomo Della Chiesa – jako Benedykt XV | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum et reverendissimum Dominum Jacobum Della Chiesa, qui sibi nomen imposuit Benedictum Quintum Decimum[33] |
6 lutego 1922 | Gaetano Bisleti | Achille Ratti – jako Pius XI | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum Cardinalem Achillem Ratti, qui sibi nomen imposuit Pius Undecimus[34] |
2 marca 1939 | Camillo Caccia Dominioni | Eugenio Pacelli – jako Pius XII | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Eugenium Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Pacelli, qui sibi nomen imposuit Pium[35][36] |
28 października 1958 | Nicola Canali | Angelo Giuseppe Roncalli – jako Jan XXIII | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Angelum Josephum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Roncalli, qui sibi nomen imposuit Ioannis Vigesimi Tertii[37] |
21 czerwca 1963 | Alfredo Ottaviani | Giovanni Battista Montini – jako Paweł VI | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum et reverendissimum Dominum, Dominum Ioannem Baptistam Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Montini, qui sibi nomen imposuit Paulum Sextum[38] |
26 sierpnia 1978 | Pericle Felici | Albino Luciani – jako Jan Paweł I | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Albinum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Luciani, qui sibi nomen imposuit Ioannis Pauli Primi[39] |
16 października 1978 | Pericle Felici | Karol Wojtyła – jako Jan Paweł II | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Carolum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Wojtyła, qui sibi nomen imposuit Ioannis Pauli[40][41] |
19 kwietnia 2005 | Jorge Medina Estévez | Joseph Ratzinger – jako Benedykt XVI | Fratelli e sorelle carissimi, Queridísimos hermanos y hermanas, Bien chers frères et sœurs, Liebe Brüder und Schwestern, Dear brothers and sisters.[42] Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Iosephum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Ratzinger, qui sibi nomen imposuit Benedicti Decimi Sexti[43] |
13 marca 2013 | Jean-Louis Tauran | Jorge Mario Bergoglio – jako Franciszek | Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Georgium Marium Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Bergoglio, qui sibi nomen imposuit Franciscum[44] |
Przypisy
- ↑ Nie jest to żadną miarą błąd gramatyczny. Takie użycie tego przypadka nazywa się genetivus explicativus.
- ↑ a b L. Thuasne (red.), Johannis Burchardi Argentinensis Diarium sive Rerum Urbanum commentarii, Vol. I, Paryż 1883, s. 62-63.
- ↑ Polskie tłumaczenie: Zwiastuję wam radość wielką. Mamy papieża. Najczcigodniejszy pan kardynał z Molfetty został wybrany na papieża i przybrał sobie imię Innocentego VIII.
- ↑ Sigismondo dei Conti da Foligno: Le Storie De Suoi Tempi 1475-1510. T. II. Rzym: 1883, s. 54.
- ↑ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caeremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 309.
- ↑ Herbert Vaughan, The Medici popes : Leo X and Clement VII, Londyn 1908, s. 108.
- ↑ Barth Hoogstraten: The Debaters, Lulu.com, 2015, s. 274
- ↑ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caeremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 328.
- ↑ Sacrarum Cæremoniarum, sive Rituum Ecclesiasticorum S. Rom. Ecclesiæ libri tres. Wenecja: 1582, s. 11v.
- ↑ Casimiro Tempesti: Storia della vita e geste di Sisto quinto sommo pontefice dell'ordine de' minori conventuali di san Francesco. T. 1. Wenecja: 1754, s. 92. (wł.)..
- ↑ Eleanor Herman: Królowa Watykanu. Warszawa: Wydawnictwo JEDEN ŚWIAT, 2009, s. 139. ISBN 978-83-89632-45-6. (pol.).
- ↑ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caeremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 359.
- ↑ Carl Valentin Kirchmeyer, Der Cardinal-Hut, Oder Bericht von den Cardinälen: Ihrem Ursprung, Aufnehmen und jetzigem Zustand, Ihrem Ambt, Stand, Verrichtung, Ceremonien und Gebräuchen: Wie auch, Was sich in dem Conclave, oder Wahl-Haus, von zweyhundert und mehr Jahren, Denckwürdiges begeben und zugetragen, Tom 1, 1667, s. 356-357.
- ↑ Giacomo Dragondelli: Vera, e compita relazione delle cerimonie fatte per la creatione, e per l'incoronatione di N. Signore Papa Clemente X. alli 29. Aprile, e li 11. di Maggio 1670., etc. Rzym: 1670.
- ↑ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caeremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 361.
- ↑ Warhaffte Erzehlung Dessen So bey Erwehlung des neuen Pabsts Alexandri IIX. Ottoboni. Welcher Ein Venetianischer Patricius ist, sowol im Conclave, als in S. Peters-Kirch vorbeygegangen. 1689.
- ↑ Relatione dell Cerimonie fatte nell'Elezione del nuovo Sommo Pontefice Innocenzo XII.. Rzym i Neapol: Parrino, 1691.
- ↑ Warhafftige Erzählung aller Denckwürdigkeiten und Ceremonien, so sich ereignet, sowohl im Conclavi als in St. Peters-Kirchen, bey Erwählung des neuen Römischen Pabst Clementis XI. Wiedeń: Jo. Bapt. Schönwetter, 1700, s. 4.
- ↑ Diario Ordinario. Num. 597, Rzym: 10 maja 1721, s. 9-10.
- ↑ Diario ordinaro. Num. 1065, Rzym: 31 maja 1724, s. 7.
- ↑ Diario Ordinario. Num. 2020., Rzym: 15 lipca 1730, s. 7.
- ↑ Diario Ordinario. Num. 3596, Rzym: 20 sierpnia 1740, s. .
- ↑ Diario Ordinario. Num. 6396, Rzym: 8 lipca 1758, s. 20.
- ↑ Diario Ordinario. Num. 8059, Rzym: 20 maja 1769, s. 18.
- ↑ Diario Ordinario. Num. 14, Rzym: 18 lutego 1775, s. 15.
- ↑ Francesco Cancellieri, Storia de' solenni possessi de' Sommi Pontefici, detti anticamente processi o processioni, dopo la loro coronazione, dalla Basilica Vaticana alla Lateranense..., Rzym 1802, s. 436.
- ↑ Diario di Roma. Del 1 ottobre 1823. Num. 78, s. 6.
- ↑ Diario di Roma. Del 1 aprile 1829. Num. 26, s. 3.
- ↑ Diario di Roma. Del 5 Febbrajo 1831. Num. 10, s. 4.
- ↑ Diario di Roma. Anno 1846, N. 49, Sabato 20 giugno, s. 1.
- ↑ La Civiltà cattolica, Serie XVIII, vol. XI, s. 615
- ↑ La Civiltà cattolica, Serie X, vol. V, quad. 1276
- ↑ Acta Apostolicae Sedis, vol. 06, Rzym 1914, s. 495.
- ↑ Acta Apostolicae Sedis, vol. 14, Rzym 1922, s. 93.
- ↑ Habemus Papam – Pope Pius XII. YouTube.
- ↑ Habemus Papam! – Pope Pio XII. YouTube.
- ↑ Election of Pope John XXIII. YouTube.
- ↑ Elezione Papa Paolo VI (1963) . YouTube.
- ↑ John Paul I Election and First Blessing. YouTube.
- ↑ RAIStoria Elezione Giovanni Paolo II. YouTube.
- ↑ Announcement of John Paul II becoming Pope October 1978 . YouTube.
- ↑ Tekst rozpoczynający Habemus Papam w nowym Tysiącleciu w roku 2005 r.
- ↑ 19 Aprile 2005 – Elezione di Papa Benedetto XVI YouTube.
- ↑ Habemus Papam, Franciscus. YouTube.