Gwiazdnica bagienna
![]() | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | okrytonasienne | ||||
Klasa | Magnoliopsida | ||||
Nadrząd | goździkopodobne | ||||
Rząd | goździkowce | ||||
Rodzina | goździkowate | ||||
Rodzaj | gwiazdnica | ||||
Gatunek | gwiazdnica bagienna | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Stellaria alsine Grimm Nova Acta Phys.-Med. Acad. Caes. Leop.-Carol. Nat. Cur. 3(App.): 313 (1767)[3] | |||||
| |||||
|
Gwiazdnica bagienna (Stellaria alsine Grimm) – gatunek rośliny należący do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). Występuje niemal w całej Eurazji z wyjątkiem obszarów arktycznych[4], poza tym w północnej Afryce i wschodniej części Ameryki Północnej[4][5], introdukowany i zadomowiony w pozostałej części Ameryki Północnej oraz w Chile[5]. W Polsce gatunek pospolity w południowej części, poza tym na ogół też rozpowszechniony, lokalnie tylko rzadki np. na północnym Mazowszu i w północno-wschodniej części kraju[6].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Stellaria_alsine_kz07.jpg/220px-Stellaria_alsine_kz07.jpg)
- Pokrój
- Roślina naga, owoszczona (lekko pokryta woskiem), o łodygach kruchych, 4-kanciastych, rozesłanych lub podnoszących się, osiągających 50 cm długości[4], silnie rozgałęzionych[7].
- Liście
- Lancetowate lub szerokolancetowate, siedzące lub krótkoogonkowe, na wierzchołku zaostrzone, niebieskawozielone, z pojedynczą żyłką przewodzącą, nagie. Osiągają zwykle ok. 1 do 1,5 cm długości, rzadziej do 2,5 cm i do 6 mm szerokości[4].
- Kwiaty
- Tworzą na szczycie łodygi kilkukwiatową, rozpierzchłą wierzchotkę. Podsadki są błoniaste i nagie. Działki kielicha lancetowate, ok. 3 mm długości, na szczycie szydlaste, z trzema wyraźnymi nerwami. Są wzniesione pod kątem tworząc lejek. Pięć płatków korony barwy białej osiąga do 2,5 mm długości. Są one rozcięte niemal do nasady[4], w efekcie dwie łatki płatków są niemal równowąskie[7]. Pręcików jest 10. Słupek z trzema, rzadziej dwiema równowąskimi szyjkami[7] o długości 1 mm[5].
- Owoce
- Jajowate torebki nieco dłuższe od kielicha[4] lub równe im długością tj. osiągające do 3,5 mm, zielone[5], otwierające się 6 klapami[7]. Dojrzewają na szypułkach o podobnej długości jak działki kielicha[4].
- Nasiona
- Bardzo liczne, nerkowate, lekko spłaszczone[7], od 0,6 do 0,8 mm długości, ciemnobrązowe, o łupinie pomarszczonej, z niskimi, zaokrąglonymi brodawkami[4].
Zmienność
Wyróżniano liczne formy ze względu na zróżnicowanie budowy liści, ale współcześnie nie mają one znaczenia taksonomicznego[4].
Poza odmianą typową (var. alsine) wyróżnia się odmianę górską, znaną z wyższych partii gór w Azji i Europie – var. alpina (Schur) Handel-Mazzetti, Symb. Sin. 7: 191. 1929. Rośliny te mają pojedyncze kwiaty (a nie w wierzchotkach po 3–5) i bardzo drobne liście do 2 mm długie i 1 mm szerokie[7].
- S. × hybrida Rouy et Fouc. (z gwiazdnicą błotną S. palustris)
- S. × adulteriana Focke (z gwiazdnicą trawiastą S. graminea)
Biologia i ekologia
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do czerwca[4][7]. Rośnie w miejscach podmokłych – na brzegach mokradeł, strumieni, źródlisk[4], w rowach i wilgotnych koleinach dróg[5], także w miejscach wilgotnych na polach[7].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2020-01-17] (ang.).
- ↑ a b Stellaria alsine Grimm. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-01-17].
- ↑ a b c d e f g h i j k l Adam Jasiewicz (red.): Flora Polski. Rośliny naczyniowe. T. III. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, PAN, 1992, s. 281. ISBN 83-85444-06-8.
- ↑ a b c d e Stellaria alsine Grimm. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-01-17].
- ↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, AdamA. Zając, MariaM. Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 540, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
- ↑ a b c d e f g h Stellaria alsine Grimm. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-01-17].
- SNL: bekkestjerneblom
- BioLib: 38539
- EoL: 587656
- EUNIS: 166748
- Flora of China: 200007067
- Flora of North America: 200007067
- FloraWeb: 5769
- GBIF: 5384606
- identyfikator iNaturalist: 169330
- IPNI: 30197752-2
- ITIS: 20172
- NCBI: 254021
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:30197752-2
- Tela Botanica: 66152
- USDA PLANTS: STAL4
- CoL: 4ZR8T