Grupa Lokalna Galaktyk
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Local_Group_pl.svg/360px-Local_Group_pl.svg.png)
Grupa Lokalna Galaktyk (lub po prostu Grupa Lokalna, Układ Lokalny; ang. Local Group) – grupa kilkudziesięciu galaktyk (co najmniej 54)[1], do której należy również nasza Galaktyka – Droga Mleczna. Grupa ta rozciąga się na obszarze około 3,1 megaparseka (106 pc), czyli około 10 milionów lat świetlnych[2]. Jest częścią supergromady Laniakea.
Galaktyki Grupy Lokalnej tworzą system połączony siłą grawitacji i poruszają się przez kosmos jako jedna całość, w odróżnieniu od innych galaktyk, które w ogólności oddalają się od nich (prawo Hubble’a). Dominujące grawitacyjnie galaktyki grupy (Droga Mleczna i Galaktyka Andromedy) posiadają liczne galaktyki satelickie, w większości karłowate.
Grupa Lokalna nie jest odizolowana w kosmosie, oddziałują na nią sąsiednie grupy galaktyk. W przypadkach skrajnych nie jest łatwo określić, czy dana galaktyka należy do Grupy Lokalnej. Co więcej, wiele z galaktyk karłowatych należących do tej grupy pozostaje zapewne nadal nieodkrytych, ze względu na ich małą jasność. W przypadku galaktyk położonych na niebie w tzw. strefie unikania (w płaszczyźnie Drogi Mlecznej) obserwacje komplikuje czy wręcz uniemożliwia duża liczba gwiazd i pyłu. Grupa Lokalna znajduje się w otoczeniu pięciu innych grup galaktyk: grupy Maffei, grupy M81, grupy M94, grupy M83 i grupy w Rzeźbiarzu. W przeszłości Grupa Lokalna wraz z grupą Maffei oraz grupą w Rzeźbiarzu mogły tworzyć jedną gromadę galaktyk[3].
Lista galaktyk w Grupie Lokalnej
Poniższa lista obejmuje galaktyki, których członkostwo w Grupie Lokalnej nie ulega wątpliwości. Wskazano na niej podgrupy galaktyk związanych z najmasywniejszymi galaktykami, Drogą Mleczną i M31; Podgrupa M33 może być częścią podgrupy M31. Także wokół galaktyki nieregularnej NGC 3109 można wyróżnić małą podgrupę galaktyk. Pozostałe galaktyki karłowate tworzą rozproszoną chmurę, tylko galaktyka GR 8 wydaje się być odizolowana w przestrzeni[2].
galaktyka | rektascensja | deklinacja | typ | wielkość obserwowana | rozmiar kątowy [″] | prędkość radialna [km/s] | odległość [103 l.ś.] | podgrupa | średnica [103 l.ś.] | masa [106 M⊙] | uwagi |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Wolf-Lundmark-Melotte | 00h02,0m | −15°28′ | IB(s) IV-V | 10,9 | 12 × 4 | −42 | 3400 | 8 | |||
IC 10 | 00h20,4m | +59°18′ | KBm? | 10,3 | 7,3 × 6,4 | −83 | 4200 | ||||
Karzeł Wieloryba | 00h26,1m | −11°02′ | dSph/E4 | 14,4 | 2800 | ||||||
NGC 147 | 00h33,2m | +48°31′ | dE5 pec | 9,5 | 15,0 × 9,4 | 89 | 2400 | M31 | |||
Andromeda III | 00h35,4m | +36°31′ | dSph/E2 | 13,5 | 4,5 × 3,0 | 2900 | M31 | ||||
NGC 185 | 00h39,0m | +84°20′ | dE3 pec | 9,2 | 14,5 × 12,5 | 39 | 2300 | M31 | |||
Messier 110 | 00h41,3m | +41°41′ | E5 pec | 8,5 | 19,5 × 12,5 | −1 | 2900 | M31 | 17 | 10 000 | |
Andromeda VIII | 00h42,3m | +40°37′ | dSph pec | 9,1 | 45 × 10 | −250 | 2700 | M31 | 33 | ||
Messier 32 | 00h42,7m | +40°52′ | E2 (cE2) | 8,1 | 11,0 × 7,3 | 35 | 2900 | M31 | 8 | 3000 | |
Galaktyka Andromedy (M31) | 00h42,7m | +41°16′ | SA(s)b I-II | 3,4 | 185,0 × 75,0 | −59 | 2900 | M31 | 195 | 400 000 | największa w grupie |
Andromeda I | 00h45,7m | +38°00′ | dSph/E3 pec? | 13,2 | 2,5 × 2,5 | 2900 | M31 | ||||
Mały Obłok Magellana | 00h51,7m | −73°14′ | SB(s)m pec | 2,3 | 280 × 160 | −30 | 210 | DM | 25 | 6000 | |
Andromeda IX | 00h52,9m | +43°12′ | dSph | 16,2 | 5 | 2900 | M31 | ||||
Karzeł Rzeźbiarza | 01h00,0m | −33°42′ | dSph/E3 pec | 10,5 | 162 | 300 | DM | ||||
LGS 3 | 01h03,8m | +21°53′ | Irr | 15,4 | 2 | 3000 | M31/33 | Karzeł Ryb, satelita Galaktyki Trójkąta | |||
IC 1613 | 01h05,1m | +02°08′ | IAB(s)m V | 9,2 | 20,0 × 18,5 | −125 | 2900 | M31? | |||
Andromeda X | 01h06,6m | +44°48′ | dSph | 16,1 | 7 | 2900 | M31 | ||||
Andromeda V | 01h10,3m | +47°38′ | dSph | 15,9 | 2900 | M31 | |||||
Andromeda II | 01h16,4m | +33°27′ | dSph/E0 | 13,5 | 3,6 × 2,5 | 2900 | M31 | ||||
Galaktyka Trójkąta (M33) | 01h33,9m | +30°39′ | SA(s)cd II-III | 5,7 | 67,0 × 41,5 | 3 | 3000 | M31/33 | 60 | 25 000 | trzecia co do wielkości; może być satelitą Galaktyki Andromedy |
Karzeł Feniksa | 01h51,1m | −44°27′ | Irr | 13,1 | 4,9 × 4,1 | 1600 | DM? | ||||
Karzeł Pieca | 02h39,9m | −34°32′ | dSph/E2 | 8,1 | 12,0 × 10,2 | 500 | DM | ||||
UGCA 92 | 04h32,0m | +63°36′ | Irr? S0? | 13,8 | 2,0 × 1,0 | 66 | 4700 | M31? | |||
Wielki Obłok Magellana | 05h19,7m | −68°57′ | SB(s)m | 0,1 | 650 × 550 | 13 | 179 | DM | 30 | 20 000 | największy satelita Drogi Mlecznej |
Karzeł Kila | 06h14,6m | −50°58′ | dSph/E3 | 20,9 | 23,5 × 15,5 | 360 | DM | ||||
Karzeł Wielkiego Psa | 07h15m | −28° | Irr | 720 | 25 | DM | |||||
Leo A | 09h59,4m | +30°45′ | IBm V | 12,9 | 5,1 × 3,1 | 2500 | DM/NGC 3109 | ||||
Sekstant B | 10h00,0m | +05°20′ | Ir+IV-V | 11,8 | 5,1 × 3,5 | 4700 | NGC 3109 | ||||
NGC 3109 | 10h03,1m | −26°09′ | Ir+IV-V | 10,4 | 16,0 × 2,9 | 131 | 4500 | NGC 3109 | |||
Karzeł Pompy | 10h04,1m | −27°20′ | dSph/E3 | 14,8 | 2,0 × 1,5 | 4600 | NGC 3109 | 5 | |||
Leo I | 10h08,5m | +12°18′ | dE3 | 9,8 | 9,8 × 7,4 | 900 | DM | ||||
Sekstant A | 10h11,1m | −04°43′ | Ir+V | 11,9 | 5,9 × 5,0 | 5200 | NGC 3109 | ||||
Karzeł Sekstantu | 10h13,2m | −01°37′ | dSph/E3 | 12 | 320 | DM | |||||
Leo II | 11h13,5m | +22°10′ | dSph/E0 pec | 12,6 | 12,0 × 11,0 | 750 | DM | ||||
GR 8 | 12h58,7m | +14°13′ | Im V | 14,5 | 1,2 × 1,1 | 165 | 7900 | GR8 | |||
Karzeł Małej Niedźwiedzicy | 15h08,8m | +67°12′ | dSph/E4 | 10,9 | 41,0 × 26,0 | 240 | DM | ||||
Karzeł Smoka | 17h20,1m | +57°55′ | dSph/E0 pec | 9,9 | 51,0 × 31,0 | 280 | DM | ||||
Droga Mleczna | 17h45,6m[a] | −28°56′[a] | SAB(s)bc I-II? | 0 | 28[a] | DM | 100 | 750 000 | najmasywniejsza w grupie | ||
SagDEG | 18h55m | −30°30′ | dSph/E7 | 168 | 88 | DM | |||||
SagDIG | 19h30,1m | −17°42′ | IB(s)m V | 15,5 | 2,9 × 2,1 | 4200 | |||||
NGC 6822 | 19h44,9m | −14°49′ | IB(s)m IV-V | 9,3 | 15,5 × 13,5 | 66 | 1800 | ||||
Karzeł Wodnika | 20h46,8m | −12°51′ | Im V | 13,9 | 2,3 × 1,2 | 3400 | |||||
Karzeł Tukana | 22h41,7m | −64°25′ | dSph/E5 | 15,7 | 2,9 × 1,2 | 3200 | |||||
UKS 2323-326 | 23h26,5m | −32°23′ | Irr | 13,9 | 1,5 × 1,2 | 4700 | |||||
Andromeda VII | 23h27,8m | +50°35′ | dSph | 2,5 × 2,0 | 2600 | M31 | |||||
PegDIG | 23h28,6m | +14°45′ | Im V | 13,2 | 5,0 × 2,7 | 3000 | |||||
Andromeda VI | 23h51,7m | +24°36′ | dSph | 11,2 | 3,5 × 3,5 | 2800 | M31 |
Możliwi członkowie grupy[2]:
galaktyka | rektascensja | deklinacja | typ | wielkość obserwowana | rozmiar kątowy [′] | prędkość radialna [km/s] | odległość [103 l.ś.] | podgrupa |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
UGCA 86 | 03h59,9m | +67°08′ | Irr? S0? | 13,5 | 0,8 × 0,7 | 262 | 6200 | M31? |
IC 5152 | 22h06,1m | −51°17′ | IAB(s)m IV | 10,6 | 4,9 × 3,0 | 30 | 5800 | |
Willman 1 | 10h49,4m | +51°03′ | dSph? gromada kulista? | 15,3 | 1,75 | 147 | DM | |
Karzeł Wielkiej Niedźwiedzicy I | 10h34,9m | +51°55′ | dSph | 330 | DM | |||
Karzeł Wielkiej Niedźwiedzicy II | 08h51,5m | +63°08′ | dSph | 14,3 | 815 | DM | ||
Strumień Panny | 12h24m | −01°1′ | dSph | 30 × 10 | 30 | DM | ||
Karzeł Psów Gończych | 13h28,1m | +33°33′ | dSph | 13,9 | 8,4 × 5,0 | 730 | DM | |
Karzeł Wolarza | 14h00,0m | +14°30′ | dSph | 13,6 | 13,0 × 8,7 | 200 | DM | |
Leo T | 09h34,9m | +17°03′ | dSph/dIrr | 16 | 1,4 × 1,4 | 1370 | DM | |
Karzeł Warkocza Bereniki | 12h27,0m | +23°54′ | dSph | 14,5 | 5,0 × 2,5 | 143 | DM | |
Karzeł Psów Gończych II | 12h57,2m | +34°19′ | dSph | 15,1 | 3,0 × 2,1 | 490 | DM | |
Karzeł Herkulesa | 16h31,0m | +12°48′ | dSph | 14,7 | 8,0 × 6,0 | 460 | DM | |
Leo IV | 11h32,9m | −00°32′ | dSph | 15,9 | 3,3 × 2,5 | 520 | DM | |
Segue 2 | 02h19m16,0s | "+20°10′31″ | dSph | 15,2 | 6,8 | 115 | DM | |
Karzeł Wolarza II | 13h58m08,0s | "+12°50′54″ | dSph | DM | ||||
Leo V | 11h31m09,6s | "+02°13′12″ | dSph | DM | ||||
Karzeł Wolarza III | 13h57m07,4s | "+26°46′30″ | dSph | DM | ||||
Pisces I | dSph? | DM | ||||||
Pisces II | 22h58,5m | −05°57′ | dSph | DM | ||||
Andromeda XI | 00h46,3m | +33°48′ | dSph | 0,5 | 2900 | M31 | ||
Andromeda XII | 00h47,4m | +34°22′ | dSph | 0,55 | 2900 | M31 | ||
Andromeda XIII | 00h51,8m | +33°00′ | dSph | 0,5 | 2900 | M31 | ||
Andromeda XIV | 00h51,6m | +29°41′ | dSph | 2900 | M31 | |||
Andromeda XV | 01h14,3m | +38°07′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XVI | 00h59,5m | +32°23′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XVII | 00h37,1m | +44°19′ | dSph | 16 | 1,1 × 0,9 | 2590 | M31 | |
Andromeda XVIII | 00h02,2m | +45°05′ | dSph/Sm | M31 | ||||
Andromeda XIX | 00h19,5m | +35°03′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XX | 00h07,5m | +35°08′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XXI | 23h54,8m | +42°28′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XXII | 01h27,7m | +28°05′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XXIII | 01h29,4m | +38°43′ | dIrr | M31 | ||||
Andromeda XXIV | 01h18,5m | +46°22′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XXV | 00h30,1m | +46°51′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XXVI | 00h23,6m | +47°55′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XXVII | 00h37,5m | +45°23′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XXVIII | 22h32,7m | +31°13′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XXIX | 23h58,9m | +30°45′ | dIrr | 2900 | M31 | |||
Andromeda XXX | 00h36,6m | +49°39′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XXXI | 22h58,3m | +41°17′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XXXII | 00h36,0m | +51°34′ | dSph | M31 | ||||
Andromeda XXXIII | 03h01,4m | +40°59′ | dSph | M31 | ||||
Strumień NW Andromedy | 00h20,0m | +46°00′ | M31 | |||||
Strumień SW Andromedy | 00h30,0m | +37°30′ | M31 | |||||
KKs3 | 02h24,7m | −73°31′ | dSph | 14,5 | 7000 | |||
Eri II | 03h44,3m | −43°32′ | dSph | DM | ||||
Ret II | 03h35,7m | −54°03′ | dSph | DM | ||||
Tuc II | 22h51,9m | −58°34′ | dSph | DM | ||||
Eri III | 02h22,8m | −52°17′ | dSph? | DM | ||||
Hor I | 02h55,5m | −54°07′ | dSph? | DM | ||||
Phe II | 23h40,0m | −54°24′ | dSph? | DM | ||||
Pic I | dSph? | DM | ||||||
Gru I | dSph | DM | ||||||
Tri II | 02h13,3m | +36°11′ | dSph | DM | ||||
Hya II | dSph | DM | ||||||
Peg III | dSph | DM | ||||||
Hor II | dSph | DM | ||||||
Dra II | dSph | DM | ||||||
Sgr II | dSph | DM | ||||||
Ind II | dSph? | DM | ||||||
Tuc IV | dSph | DM | ||||||
Col I | dSph | DM | ||||||
Gru II | dSph | DM | ||||||
Ret III | dSph | DM | ||||||
Tuc III | dSph | DM | ||||||
Tuc V | dSph | DM | ||||||
Cet II | dSph? | DM | ||||||
Crt II | dSph | DM | ||||||
Aqr II | dSph | DM | ||||||
Karzeł Panny | dSph? | DM | ||||||
Cet III | dSph? | DM | ||||||
Ant 2 | 09h35,6m | −36°48′ | dSph: | 420 | DM | |||
Car II | dSph? | DM | ||||||
Car III | dSph? gromada kulista? | DM |
Poniższa lista obejmuje galaktyki, które najprawdopodobniej nie są członkami Grupy Lokalnej (są obiektami tła lub nie są galaktykami)[2].
galaktyka | rektascensja | deklinacja | typ | wielkość obserwowana | rozmiar kątowy [′] | prędkość radialna [km/s] | odległość [103 l.ś.] |
---|---|---|---|---|---|---|---|
NGC 55 | 00h14,9m | −39°11′ | Sc/SB(s)m | 8,8 | 32,4 × 5,6 | 129 | 7000 |
NGC 404 | 01h09,4m | +35°43′ | E0 | 10,1 | 4,4 × 4,1 | 178 | 8000 |
Cam A | 04h25,3m | +72°48′ | Irr | 14,8 | 3,7 × 2,1 | 6500 | |
NGC 1569 | 04h30,8m | +64°51′ | Irp+III-IV: | 11,2 | 2,9 × 1,5 | 87 | 7500 |
NGC 1560 | 04h32,8m | +71°53′ | Sd | 11,5 | 9,8 × 2,0 | 151 | 7500 |
Karzeł Argo | 07h05,3m | −58°31′ | Irr | 14,2 | 3,5 × 1,7 | 554 | 12 000 |
UGC 9128 | 14h15,9m | +23°03′ | Irp+ | 14,4 | 1,7 × 1,3 | 154 | |
Strumień NE Andromedy | 00h52,0m | +44°06′ | Ir? | 2900 | |||
Segue 1 | 10h07,1m | +12°48′ | prawd. gromada kulista | 14,7 | 4,5 | 55,1 | |
Ind I | 21h08,8m | −51°10′ | gromada kulista | ||||
DES 1 | 00h34,0m | −49°02′ | gromada kulista |
Zobacz też
Uwagi
- ↑ a b c Dane odnoszą się do Centrum Galaktyki.
Przypisy
- ↑ Maureen Teyssier, Kathryn V. Johnston, Michael Kuhlen. Identifying Local Group Field Galaxies which have interacted with the Milky Way. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. 426 (3), s. 1808-1818, 2012. DOI: 10.1111/j.1365-2966.2012.21793.x. arXiv:1207.2768. (ang.).
- ↑ a b c d The Local Group of Galaxies. SEDS.org, 2019-01-06. [dostęp 2019-01-10]. (ang.).
- ↑ Encyklopedia Wszechświat. Praca zbiorowa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 319. ISBN 978-83-01-14848-5.
- p
- d
- e
|
- każdy kolejny element na liście jest elementem większym od poprzedniego
- PWN: 3933619
- Britannica: place/Local-Group
- SNL: Den_lokale_gruppe
- Catalana: 0031243
- DSDE: lokale_galaksegruppe