Gala Dalí
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 7 września 1894 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 10 czerwca 1982 | ||
Miejsce spoczynku | Castillo de Púbol, La Pera | ||
Narodowość | rosyjska | ||
Małżeństwo | Paul Éluard | ||
Dzieci | 1 | ||
| |||
|
Gala Dalí właśc. Jelena Iwanowna Djakonowa, ros. Еле́на Ива́новна Дья́конова (ur. 7 września 1894 w Kazaniu, zm. 10 czerwca 1982 w Portlligat) – rosyjska muza i małżonka francuskiego poety Paula Éluarda oraz w późniejszym czasie hiszpańskiego malarza Salvadora Dalego[1].
Życiorys
Wczesne lata
Urodziła się w Kazaniu, w Imperium Rosyjskim, a dorastała w Moskwie i Petersburgu[1]. Ukończyła gimnazjum oraz dodatkowy kurs literatury[1]. Oczytana i znająca języki obce Gala marzyła o wyjeździe do Paryża[1]. Przyjaźniła się z rosyjską poetką Mariną Cwietajewą[1]. Od 1915 pracowała w Moskwie jako guwernantka[1].
Związek z Paulem Éluardem
W 1917 wzięła ślub z poetą Paulem Éluardem, którego poznała pięć lat wcześniej w szwajcarskim sanatorium dla gruźlików w Clavadel niedaleko Davos[1]. Ich jedyna córka Cécile (1918–2016) była zaniedbywana i ignorowana przez matkę całe życie[1][2]. Córka nienawidziła domu w Eaubonne, gdzie ściany i drzwi były pomalowane w upiorne postacie, a matka wyganiała ją z domu, chcąc zostać sam na sam z kochankami[1]. Z mężem Éluardem zaangażowała się w ruch surrealistyczny[1]. Była inspiracją dla artystów takich jak: Louis Aragon, Max Ernst czy André Breton[1]. W latach 1922–1924 Gala i Éluard żyli w seksualnym trójkącie z Maksem Ernstem, który porzucił rodzinę i przeniósł się z Kolonii do Paryża[2][1].
Związek z Salvadorem Dalím
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Portrait_of_Salvador_Dali%2C_Paris%2C_LOC_4483943847.jpg/220px-Portrait_of_Salvador_Dali%2C_Paris%2C_LOC_4483943847.jpg)
W sierpniu 1929 Gala i Paul odwiedzili w Hiszpanii młodego surrealistycznego malarza – Salvadora Dalego, który zafascynował Galę[1]. Związek Dalego ze starszą o dziesięć lat zamężną kobietą oburzył jego rodzinę – ojciec, notariusz i pobożny katolik, wydziedziczył syna[1]. Pomimo rozpadu małżeństwa, Gala i Éluard pozostawali przez długie lata w bliskich stosunkach[1]. Para wzięła ślub cywilny w 1934, a katolicki ślub kościelny w 1958 w kaplicy Àngels, niedaleko Girony, po uzyskaniu papieskiej dyspensy, na której szczególnie zależało malarzowi[1]. Ekstrawaganccy małżonkowie lata wojny spędzili w Stanach Zjednoczonych, gdzie stali się ulubieńcami nowojorskiej socjety[1]. Po powrocie do Europy, Gala nadal kierowała ich interesami, coraz więcej czasu spędzając na miłosnych eskapadach z młodymi kochankami i przy stołach do ruletki[1]. Słynęła z okrucieństwa i mściwości – nie chciała widywać własnej córki, którą wydziedziczyła z testamentu i odgrywała się na dawnych przyjaciołach Dalego[1]. Zmarła w wieku 87 lat i została pochowana na zamku Púbol[2].
Przypisy
- ISNI: 0000000121411464
- VIAF: 79171913
- ULAN: 500057079
- LCCN: n80056204, n80056209
- GND: 118822845
- NDL: 00675399
- LIBRIS: c9prvb0w08hzz75
- BnF: 13996954v
- SUDOC: 029453321
- NKC: mzk2003202434
- BNE: XX4578611
- NTA: 070629994
- CiNii: DA00924112
- PLWABN: 9810679860305606
- NUKAT: n00011789
- J9U: 987007479425105171
- CANTIC: a19886408
- LNB: 000065556
- BLBNB: 000172745
- LIH: LNB:V*380537;=BM
- Universalis: elena-dimitrovnie-gala
- Catalana: 22745923