Dzień Edukacji Narodowej
Dzień | 14 października |
---|---|
Państwa |
|
Upamiętnia | powstanie Komisji Edukacji Narodowej |
Znaczenie | podkreślenie wiodącej roli nauczycieli w jakości edukacji |
Inne nazwy | Dzień Nauczyciela (do 1982) |
Podobne święta |
Dzień Edukacji Narodowej – polskie święto oświaty i szkolnictwa wyższego ustanowione w 1972 roku, określone ustawą – Karta praw i obowiązków nauczyciela jako Dzień Nauczyciela[1]. Od 1982 roku na mocy ustawy Karta Nauczyciela obchodzone jako Dzień Edukacji Narodowej[2].
Upamiętnia rocznicę powstania Komisji Edukacji Narodowej, która została utworzona z inicjatywy króla Stanisława II Augusta Poniatowskiego i zrealizowana przez Sejm Rozbiorowy w dniu 14 października 1773 roku. Potocznie dzień ten nadal zwany jest Dniem Nauczyciela.
Rys historyczny
Historia Dnia Nauczyciela w Polsce ma swoje początki w 1957 roku. Podczas Światowej Konferencji Nauczycielskiej w Warszawie ustalono, że dzień 20 listopada będzie Międzynarodowym Dniem Karty Nauczyciela i świętem nauczycieli. Konferencja została zorganizowana przez Związek Nauczycielstwa Polskiego[a][3]. Ustawa z dnia 27 kwietnia 1972 roku, zwana Kartą praw i obowiązków nauczyciela, wprowadziła Dzień Nauczyciela[4] obchodzony w rocznicę powołania Komisji Edukacji Narodowej. W 1982 roku Kartę praw i obowiązków nauczyciela zastąpiła Karta Nauczyciela, zmieniając nazwę święta na Dzień Edukacji Narodowej oraz wprowadzając przepis: Dzień ten uznaje się za święto wszystkich pracowników oświaty (…)[5].
Obchody święta w Polsce
Dzień Edukacji Narodowej jest uroczyście obchodzony w instytucjach związanych z oświatą. Jest okazją do nagradzania wyróżniających się nauczycieli i pracowników niepedagogicznych. Minister Edukacji Narodowej wręcza nauczycielom złote, srebrne, brązowe Krzyże Zasługi, medale Komisji Edukacji Narodowej oraz nagrody Ministra Edukacji Narodowej za osiągnięcia dydaktyczno-wychowawcze[6]. Odznaczenia i wyróżnienia dla nauczycieli wręczane są przez kuratorów oświaty, władze samorządowe oraz dyrektorów szkół na uroczystych galach.
W placówkach oświatowych działających w oparciu o Kartę Nauczyciela, zgodnie z zapisanym w niej art. 74., jest to dzień wolny od zajęć dydaktycznych[7]. W szkołach, przedszkolach i żłobkach tego typu mogą odbywać się wtedy wyłącznie zajęcia opiekuńczo-wychowawcze. W podmiotach niepublicznych, gdzie nauczyciele są zatrudnieni według kodeksu pracy, decyzję o przebiegu tego dnia podejmuje dyrektor.
W większości instytucji oświatowych uroczystości z racji tego święta odbywają się wcześniej, a w dniu 14 października, nauczyciele i uczniowie nie mają obowiązku przychodzenia do placówki. W niektórych szkołach, dokładnie w Dzień Edukacji Narodowej, kiedy nie odbywają się lekcje, organizowane są apele, na których dokonuje się pasowania uczniów klas pierwszych[8].
Dzień Nauczyciela na świecie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Teachers_Day_HCI.jpg/220px-Teachers_Day_HCI.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/President_Obama%2C_teachers.jpg/220px-President_Obama%2C_teachers.jpg)
Dzień Nauczyciela obchodzi większość państw na świecie m.in.:
- Albania – 7 marca[9] (upamiętniający powstanie 1. szkoły świeckiej 7 marca 1887 r. w Korczy);
- Argentyna – 11 września (związany ze śmiercią Domingo Faustino Sarmiento);
- Brazylia – 15 października;
- Chiny – 10 września;
- Czechy, Słowacja – 28 marca (w dniu urodzin Jana Amosa Komenskiego);
- Hiszpania – 27 listopada;
- Indie – 5 września (w dniu urodzin Sarvepalli Radhakrishnan);
- Malezja – 16 maja;
- Meksyk – 15 maja;
- Tajwan – 28 września (w dniu urodzin Konfucjusza)[10];
- Turcja – 24 listopada;
- Korea Południowa – 15 maja (w dniu urodzin króla Sejonga Wielkiego).
W jednych państwach ma on charakter oficjalny, w innych zwyczajowy. Dzień ten, podobnie jak w Polsce, związany jest z lokalnymi wydarzeniami[10].
Światowy Dzień Nauczyciela
Osobny artykuł: Światowy Dzień Nauczyciela.
Światowy Dzień Nauczyciela (ang. World Teacher’s Day) pod patronatem UNESCO obchodzony jest 5 października. Dzień ten proklamowany został w 1994 r. na pamiątkę podpisania w 1966 r. „Rekomendacji w sprawie statusu nauczyciela”, opracowanej przez UNESCO i Międzynarodową Organizację Pracy. Jest okazją do podkreślenia wiodącej roli nauczycieli w zapewnieniu najwyższej jakości edukacji na wszystkich poziomach nauczania[11].
W Polsce od 1997 roku 5 października również jest obchodzony Światowy Dzień Nauczyciela przez nauczycieli reprezentujących sektor nauki i szkolnictwa wyższego.
5 października Dzień Nauczyciela obchodzony jest w Rosji i na Litwie.
Zobacz też
![]() | Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews pt. Dzień Edukacji Narodowej (2011) |
Uwagi
- ↑ Związek od chwili powstania bierze aktywny udział w nauczycielskim międzynarodowym ruchu związkowym. W 1952 roku przystąpił do Światowej Federacji Pracowników Nauki. Jako pierwszy sformułował na konferencji w Paryżu w 1946 roku ideę Karty Nauczyciela, przyczynił się do powołania Międzynarodowego Dnia Karty Nauczyciela w 1957 roku KKTiS w Toruniu: Projekt Komisji Kultury, Turystyki i Sportu, z dnia 3.11.2004 r., druk 811, w sprawie nadania nazwy: Plac Związku Nauczycielstwa Polskiego. Toruń: 2004, s. 3.
Przypisy
- ↑ Dz.U. z 1972 r. nr 16, poz. 114.
- ↑ Dz.U. z 2024 r. poz. 986.
- ↑ Związek Nauczycielstwa Polskiego: Jubileusz 100-lecia Związku Nauczycielstwa Polskiego. [dostęp 2009-10-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-15)].
- ↑ Karta praw i obowiązków nauczyciela (Dz.U. z 1972 r. nr 16, poz. 114) (uchylona).
- ↑ Art. 74 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2024 r. poz. 986).
- ↑ Ministerstwo Edukacji Narodowej: MEN świętuje Dzień Edukacji Narodowej. [dostęp 2009-10-12].
- ↑ Art. 74. - Karta Nauczyciela. lexlege.pl. [dostęp 2022-11-01].
- ↑ Dzień Edukacji Narodowej. Dziś święto nauczycieli, wychowawców i pedagogów. www.rmf24.pl. [dostęp 2022-11-01].
- ↑ nertila: Albański Dzień Nauczyciela (Gazeta.pl). [dostęp 2012-10-10].
- ↑ a b Ika: Dziś obchodzimy Międzynarodowy Dzień Nauczyciela. [dostęp 2012-10-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-12)]. – „Głos Nauczycielski”, nr 41.
- ↑ Polski Komitet ds UNESCO: Budujmy przyszłość inwestując w nauczycieli. [dostęp 2010-03-03]. (kopia informacji: 2010-06-25).
Bibliografia
- Ustawa z dnia 27 kwietnia 1972 r. – Karta Praw i Obowiązków Nauczyciela (Dz.U. z 1972 r. nr 16, poz. 114) (uchylona).
- Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2023 r. poz. 984).
- Ustawa z dnia 27 kwietnia 1956 r. – o prawach i obowiązkach nauczycieli (Dz.U. z 1956 r. nr 12, poz. 63). (uchylona)
- nertila, Albański Dzień Nauczyciela, [w:] Gazeta.pl, [dostęp 2012-10-10].
- Ministerstwo Edukacji Narodowej, MEN świętuje Dzień Edukacji Narodowej, [dostęp 2009-10-12].
- Związek Nauczycielstwa Polskiego. Jubileusz 100-lecia Związku Nauczycielstwa Polskiego, [dostęp 2009-10-06], [strona zarchiwizowana].
- Dzień Nauczyciela, święto obchodzone 14 października, [dostęp 2009-10-06].
- Związek Nauczycielstwa Polskiego, Światowy Dzień Nauczyciela 5 października 2009 r., [dostęp 2010-03-03], [strona zarchiwizowana].
- Ika, Dziś obchodzimy Międzynarodowy Dzień Nauczyciela [w;] „Głos Nauczycielski”, nr 41 z dnia 12 października 2005 r., [strona zarchiwizowana].